રથિસિંહમનાધૃષ્યં જિગીષન્તં પરાન્રણે। અભ્યધાવત્તદૈવોગ્રો જ્યાં વિકર્ષન્ધનઞ્જયઃ
પછી ધનંજયે, જે ભયાનક અને અપરાજેય રથીઓમાં સિંહ સમાન હતો, પોતાના ધનુષ્યની ડોરી ખેંચીને, દુશ્મનોને હરાવા આતુર થઈને તેની સામે ધસી ગયો.
દુઃશાસનોઽભ્યયાત્તૂર્ણમર્જુનં ભરતર્ષભઃ
ભરતોમાં શ્રેષ્ઠ એવા દુઃશાસને ઝડપથી અર્જુન સામે આગળ વધ્યો.
અન્યેઽપિ ચિત્રાભરણા યુવાનો મૃષ્ટકુણ્ડલાઃ । અભ્યયુર્ભીમધન્વાનો મૌવી પર્યસ્ય બાહુભિઃ
બીજા પણ અનેક યુવાન યોદ્ધાઓ, ચમકદાર આભૂષણો અને ચોખ્ખા કુંડલોથી સજ્જ, મચ્છ દેશના પરાક્રમી ધનુર્ધારો, પોતાના બાહુઓ ફેલાવીને યુદ્ધ માટે આગળ આવ્યા.
દુઃશાસનો વિકર્ણશ્ચ વૃષસેનો વિવિશતિઃ। અભીતા ભીમધન્વાનં પાણ્ડવં પર્યવારયન્
દુઃશાસન, વિકર્ણ, વૃશસેન અને વિવિશતિ—આ બધા નિર્ભય બનીને ભીમબાહુ પાંડવને ઘેરી લીધા.
તસ્ય દુઃશાસનઃ ષષ્ટિં વામપાર્શ્વે સમાર્પયત્। અસ્યતઃ પ્રતિસન્ધાય કુન્તીપુત્રસ્ય ધીમતઃ
પછી દુઃશાસને બુદ્ધિશાળી કુંતીપુત્ર પર ધનુષ્ય તાણતાં તેની ડાબી બાજુએ સાઠ બાણ છોડ્યા.
પુનશ્ચૈવ સ ભલ્લેન વિદ્ધ્વા વૈરાટિમુત્તરમ્ । દ્વિતીયેનાર્જુનં વીરં પ્રત્યવિધ્યત્સ્તનાન્તરે
પછી એણે ફરીથી એક પહોળા મુખવાળાવાળા બાણથી વૈરાટના ઉત્તરને ઘાયલ કર્યો અને બીજા બાણથી પરાક્રમી અર્જુનને છાતીમાં વીંધ્યો.
તસ્ય જિષ્ણુરુદાવૃત્ય ક્ષુરધારેણ કાર્મુકમ્। પ્રાકૃન્તદ્ગૃધ્રપત્રેણ જાતરૂપપરિષ્કૃતમ્
પછી જિષ્ણુએ, વાઘમોરના પાંખવાળા અને સોનાથી શોભિત એવા તીક્ષ્ણ બાણથી દુઃશાસનનું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું.
અથૈનં પઞ્ચભિર્બાણૈઃ પ્રત્યવિધ્યત્સ્તનાન્તરે। સોપયાતો રથોપસ્થાત્પાર્થબાણાભિપીડિતઃ
પછી તેણે પાંચ બાણો વડે તેને છાતીમાં ઘાયલ કર્યો; પાર્થેના બાણોથી ઘાયલ થઈ, દુઃશાસન રથના મંચ પરથી નીચે ઊતર્યો.
સર્વા દિશશ્ચાભ્યપતદ્બીભત્સુરપારાજિતઃ। તં વિકર્ણઃ શરૈસ્તીક્ષ્ણૈર્ગૃધ્રપક્ષૈઃ શિલાશિતૈઃ। વિવ્યાધ પરવીરધ્નમર્જુનં ધૃતરાષ્ટ્રજઃ
અજેય ભીમસેન ચારેય દિશામાં આગળ વધ્યો, પણ પછી ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર વિકર્ણે શિલા ઉપર ઘસેલા, ગૃધ્રપાંખવાળા તીક્ષ્ણ બાણોથી શત્રુવિર અર્જુનને ઘાયલ કર્યો.
તતસ્તમપિ કૌન્તેયઃ શરેણ નતપર્વણા । લલાટેઽભ્યહનદ્ગાઢં સ વિદ્ધઃ પ્રાદ્રવદ્ભયાત્
પછી કુંતીપુત્ર અર્જુને એક મજબૂત, જોડાયેલો બાણ લઈને વિકર્ણના કપાળ પર ઘા કર્યો; તે ઘાયલ થઈ ડરીને ભાગી ગયો.
તતઃ પાર્થમુપાદ્રુત્ય દુસ્સહઃ સવિવિંશતિઃ। અવાકિરચ્છરૈસ્તીક્ષ્ણૈઃ પરીપ્સન્ભ્રાતરં રણે
પછી દુષ્સહ અને વિવિંશતિએ પોતાના ભાઈને મદદ કરવા માટે અર્જુન પર તીક્ષ્ણ બાણોની વરસાત કરતા હુમલો કર્યો.
તાવુભૌ ગૃધ્રપત્રાભ્યાં નિશિતાભ્યાં ધનઞ્જયઃ। વિવ્યાધ યુગપદ્વ્યગ્રસ્તયોર્વાહાનસૂદયત્
ધનંજયે એકસાથે બંને પર ગૃધ્રપાંખવાળા, તીક્ષ્ણ બે બાણ છોડ્યા અને ઉતાવળમાં તેમનાં ઘોડાંઓને પણ મારી નાખ્યા.
તૌ હતાશ્વૌ તુ વિદ્ધાઙ્ગૌ ધૃતરાષ્ટ્રાત્મજાવુભૌ । અભિપત્ય રથૈરન્યૈરપનીતૌ પદાનુગૈઃ
ઘોડાં મારાયા અને શરીર ઘાયલ થયેલા ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રો, બીજા રથો અને પગપાળા સાથીઓ દ્વારા યુદ્ધભૂમિમાંથી દૂર લઈ જવામાં આવ્યા.
વ્યદ્રાવયદશેષાંશ્ચ ધૃતરાષ્ટ્રસુતાંસ્તદા । વિદ્રાવ્ય ચ રણે પાર્થો રણભૂમિં વ્યરાજયત્
પછી અર્જુને બાકીના બધા ધૃતરાષ્ટ્રપુત્રોને પણ હાંકી કાઢ્યા અને યુદ્ધમાં તેમને વિખેરીને પોતે યુદ્ધભૂમિ પર તેજથી ઝળહળતો રહ્યો.
કિરીટમાલી કૌન્તેયો લબ્ધલક્ષઃ પ્રતાપવાન્ । પાતયન્નુત્તમાઙ્ગાનિ બાહૂશ્ચ પરિઘોપમાન્
કુંતીપુત્ર અર્જુન, શિરમાળ અને મકૂટથી શોભતો, નિશ્ચિત નિશાનવાળો અને પરાક્રમી, ઉત્તમ શિર અને ગજદંડ જેવા બાહુઓ ધરાવનાર શૂરવીરોને ધરાશાયી કરતો ગયો.
અશેરત મહાવીરાઃ શતશો રુક્મમાલિનઃ
સોના જેવી માળાઓ પહેરેલા સૈંકડો મહાવીરોએ હજી પણ યુદ્ધ ચાલુ રાખ્યું.
કમલદિનકરેન્દુસન્નિભૈઃ સિતદશનૈઃ સુમુખાક્ષિનાસિકૈઃ। રુચિરમકરકુણ્ડલૈર્મહી પુરુષશિરોભિરથાસ્તૃતા બભૌ
પૃથ્વી પર મનુષ્યના શિર પડેલા હતા—સુંદર ચહેરાવાળા, સફેદ દાંતવાળા, મનોહર આંખ-નાકવાળા, કમળ, સૂર્ય કે ચંદ્ર જેવા, ઝગમગતા મકરાકાર કુંડળોથી શોભતા—જે યુદ્ધભૂમિને તેજસ્વી બનાવતા હતા.
સુનસં ચારુદીપ્તાશ્ચં ક્લૃપ્તશ્મશ્રુ સ્વલંકૃતમ્ । અદૃશ્યત શિરશ્છિન્નમનેકં હેમકુણ્ડલમ્
ઘણા કપાયેલા શિર દેખાતા હતા—સુંદર નાકવાળા, તેજસ્વી, દાઢીવાળા અને સજાવટથી ભરપૂર, સોનાના કુંડળોથી શોભતા.
એવં તત્પ્રહતં સૈન્યં સમન્તાત્પ્રદ્રુતં ભયાત્
આ રીતે તે સૈન્ય પર આઘાત પડતાં બધાએ ડરેને ચારેય બાજુ ભાગી લીધું.
અથ દુર્યોધનઃ કર્ણઃ સૌબલઃ શકુનિસ્તદા। દ્રોણશ્ચ દ્રોણપુત્રશ્ચ કૃપશ્ચાતિરથો રણે
પછી દુર્યોધન, કર્ણ, સૌબલ શકુની, દ્રોણ, દ્રોણપુત્ર અને મહારથી કૃપા—all એકઠા થયા.
સહિતા વિજયં તત્ર યોધયન્તો મહારથાઃ। વિષ્ફારયન્તશ્ચાપાનિ બલવન્તિ મહાબલાઃ
આ મહારથીઓ વિજય માટે એકજૂટ થઈ, પોતાની શક્તિશાળી ધનુષ્યો તાણીને યુદ્ધ કરવા લાગ્યા.
તતઃ કીર્ણપતાકેન રથેનાદિત્યવર્ચસા। પુનરાવૃત્ય માર્ગસ્થં દદૃશુર્વાનરધ્વજમ્
પછી, ધ્વજાઓથી શોભતા અને સૂર્ય સમાન તેજવાળા રથ સાથે, તેમણે વાનરધ્વજધારી અર્જુનને પોતાના માર્ગમાં ઊભેલો જોયો.
તે મહાસ્ત્રૈર્મહેષ્વાસાઃ પરિવાર્ય ધનઞ્જયમ્। અભ્યવર્ષન્સુસંક્રુદ્ધા મહામેઘા ઇવાચલમ્
તે મહાધનુર્ધારો, દેવાસ્ત્રોમાં નિપુણ, ધનંજયને ઘેરીને, ભારે ક્રોધથી, મેઘો પહાડ પર વરસાદ કરે તેમ, બાણોની વરસાત કરવા લાગ્યા.
શરૌઘાન્સમ્યગસ્યન્તો જીમૂતા ઇવ શારદાઃ । યુદ્ધે તસ્થુર્મહાવીર્યાઃ પ્રતપન્તઃ કિરીટિનમ્
શરવર્ષ કરતાં, શરદના મેઘો જેવી ધારા છોડતાં, તે મહાવીરોએ યુદ્ધમાં મજબૂતીથી ઊભા રહી, મકૂટધારી અર્જુન પર દબાણ કર્યું.
ઇષુભિર્બહુભિસ્તૂર્ણં નિશિતૈર્લોમવાપિભિઃ । અદૂરાત્પ્રત્યવસ્થાય પાણ્ડવં સમયોધયન્
એમણે નજીક આવીને પાંડવ પર અનેક ઝડપી, તીક્ષ્ણ અને ચામડી ચીરી નાખે એવા બાણોથી યુદ્ધ કર્યું.
તતઃ પ્રહસ્ય બીભત્સુસ્તમૈન્દ્રં પઞ્ચવાર્ષિકમ્ । અસ્ત્રમાદિત્યસંકાશં ગાણ્ડીવે સમયોજયત્
પછી ભીમસેન હસતાં હસતાં પોતાના ગાંડીવ પર પાંચ વર્ષ જૂનું, ઇન્દ્રદેવનું તેજસ્વી અસ્ત્ર ચઢાવ્યું, જે સૂર્ય સમાન ઝળહળતું હતું.
નાક્ષણાં ન ચ ચક્રાણાં ન રથાનાં ન વાજિનામ્ । અઙ્ગુલાદ્દવ્યઙ્ગુલાદ્વાપિ વિવૃતં પ્રત્યદૃશ્યત
અહીં ક્યાંય પણ પાંસાની નિશાની, રથના ચક્રો, રથ કે ઘોડાં, એ તો શું, આંગળી કે બે જેટલું પણ કંઈ ખુલ્લું દેખાતું નહોતું.
યથા રશ્મિભિરાદિત્યો વૃણુતે સર્વતો દિશમ્। એવં કિરીટિના મુક્તં સર્વં પ્રાચ્છાદયઞ્જગત્
જેમ સૂર્ય પોતાની કિરણોથી સર્વ દિશાઓ ઢાંકી લે છે, તેમ મકૂટધારીના તીરો આખું જગત ઢાંકી દીધું.
યથા બલાહકે વિદ્યુત્પાવકો વા શિલોચ્ચયે। તથા ગાણ્ડીવમભવચ્ચક્રાભુધમિવાતતમ્
જેમ વાદળમાં વીજળી કે પર્વતની ટોચ પર અગ્નિ ઝળહળે છે, તેમ ગાંડીવ પણ ઘુમતી ચક્રી જેમ વિસ્તરેલું દેખાતું હતું.
યથા વર્ષતિ પર્જન્યો વિદ્યુત્પતતિ પર્વતે। વિસ્ફૂર્જિતા દિશઃ સર્વા જ્વલદ્ગાણ્ડીવમાવૃણોત્
જેમ મેઘ વરસાદ વરસાવે અને વીજળી પર્વત પર પડતી હોય, તેમ જ્વલંત ગાંડીવના ગર્જનથી બધી દિશાઓ ગુંજી ઉઠી.