સંનિયમ્ય હયાનેતાન્મન્દં વાહય સારથે । આચાર્યપુત્રં સમરે યોધયિષ્યેઽપરાજિતમ્
આ ઘોડાઓને રોકી ધીમે હાંકો, સારથી; હું યુદ્ધમાં અપરાજિત ગુરુપુત્ર સાથે લડવા જઈ રહ્યો છું.
પુરા હ્યેષ મયા યુક્તઃ સ મે ભવતિ પૃષ્ઠતઃ ।। એવમુક્તેઽર્જુનેનાસાવશ્વત્થામરથં પ્રતિ
કારણ કે એ પહેલાં પણ મારી સાથે જોડાયેલો હતો અને હવે મારી પાછળ ઊભો છે; આમ અર્જુને કહ્યું ત્યારે અશ્વત્થામા રથ તરફ આગળ વધ્યો.
એષોપયાતિ બીભત્સુર્વ્યથિતો ગાઢવેદનઃ
હવે જુઓ, બીભત્સુ ભારે દુઃખમાં અને પીડામાં અહીં આવી રહ્યો છે.
તં તુ તત્રૈવ યાસ્યામિ નાસૌ મુચ્યેત જીવિતાત્
હું તુરંત ત્યાં જઈશ અને એ જીવતો બચી નહીં શકે.
નાસૌ ભયેન નિર્યાતો મહાત્મા પાકશાસનિઃ। નૈવં ભીતા નિવર્તન્તે ન પુનર્ગાઢવેદનાઃ
પાકશાસનપુત્ર એ મહાન આત્મા ડરથી ભાગ્યો નથી; સાચા ડરેલા લોકો પાછા ફરતા નથી, અને જેને ભારે પીડા હોય એ પણ પાછા આવતાં નથી.
યદ્યેનમભિસંરબ્ધં પુનરેવાભિયાસ્યસિ। બહૂન્યસ્ત્રાણિ જાનીતે ન પુનર્મોક્ષ્યતે ભવાન્
જો તું ફરી ગુસ્સામાં એને સામનો કરશ, તો એ અનેક શસ્ત્રો જાણે છે; પછી તું બચી નહીં શકે.
દિષ્ટ્યા દુર્યોધનો મુક્તો દિષ્ટ્યા ગાવઃ પલાયિતાઃ। મુક્તો દિષ્ટ્યા ચ સંગ્રામે કિં રણેન કરિષ્યસિ
સૌભાગ્યથી દુર્યોધન છૂટી ગયો, ગાયો પણ બચી ગઈ, અને તું પણ યુદ્ધમાંથી મુક્ત થયો — હવે યુદ્ધ કરીને શું હાંસલ કરશે?
ક્રોશમાત્રમપાક્રમ્ય બલમન્વાનયામહે। અન્વાગતબલાઃ પાર્થં પુનરેવાભિયાસ્યથ
અમે એક ક્રોશ જેટલું દૂર જઈને અમારી સેના ભેગી કરીશું; પછી તું ફરી પార్థનો સામનો કરજે.
કર્ણં પરાજિતં દૃષ્ટ્વા પાર્થો વૈરાટિમબ્રવીત્। એતં માં પ્રાપયેદાનીં રથવૃન્દં પ્રહારિણામ્
કર્ણને હરાવ્યો જોઈને પાર્થે વિરાટ રાજાને કહ્યું: 'મને હવે યુદ્ધ માટે તૈયાર રથોની પાંખ પાસે લઈ જા.'
યત્ર શાન્તનવો ભીષ્મઃ સર્વેષાં નઃ પિતામહઃ । સુયુદ્ધં કાઙ્ક્ષમાણો વૈ રથે તિષ્ઠતિ દંશિતઃ
જ્યાં શાંતનુપુત્ર ભીષ્મ, આપણા પિતામહ, સુંદર યુદ્ધની ઈચ્છા સાથે પોતાના રથ પર શસ્ત્રધારી ઊભા છે.
તાલો વૈ કાઞ્ચનો યત્ર વજ્રવૈડૂર્યભૂષિતઃ । અતીવ સમરે ભાતિ માતરિશ્વપ્રકમ્પિતઃ
જ્યાં સોનાનો તાડનું વૃક્ષ, વજ્ર અને વૈડૂર્યથી શોભાયમાન, યુદ્ધમાં પવનથી ડોલતું તેજસ્વી લાગે છે.
દારુણં પ્રહરિષ્યામિ રથબૃન્દાનિ ધન્વિનામ્। આદાસ્યામ્યહમેતેષાં ધનુર્જ્યાવેષ્ટનાનિ ચ
હું ધનુર્ધારી રથોની પાંખ પર જોરદાર પ્રહાર કરીશ અને એમના ધનુષ્ય અને તાર પણ પકડી લઈશ.
અસ્યન્તં દિવ્યમસ્ત્રાણિ ચિત્રમુત્તર પશ્યસિ
ઉત્તર, જુઓ તો કેવા અદ્ભુત દૈવી શસ્ત્રો ફેંકાઈ રહ્યા છે.
શતહ્રદાં જૃમ્ભમાણાં મેઘસ્થાં પ્રાવૃષીવ ચ। સુવર્ણપૃષ્ઠં ગાણ્ડીવં પશ્યન્તુ કુરવો મમ
મારા સુવર્ણપૃષ્ઠ ગાંડીવને, જે વરસાદમાં મેઘ જેવી ફાટી નીકળે છે અને શતધારા વહાવે છે, એ કૌરવો જોઈ લે.
દક્ષિણેનાથ વામેન કતમેન સ્વિદસ્યતિ। ઇતિ માં શત્રવઃ સર્વે ન વિજ્ઞાસ્યન્તિ સારથે
હું જમણી કે ડાબી બાજુથી શસ્ત્ર છોડું, એ કઈ બાજુથી આવશે — એ મારા દુશ્મનો કે સારથિ કોઈ ઓળખી નહીં શકે.
અસ્ત્રોદકાં હયાવર્તાં નાગનક્રાં રથહ્રદામ્। નદીં પ્રસ્કન્દયિષ્યામિ પરલોકાપહારિણીમ્
હું રથરૂપે હ્રદમાં શસ્ત્રોની લહેરો, ઘોડાની ઘૂમરાટ, સાપ અને મગર જેવી ભયાનક તાકાતથી એવી નદી વહાવી દઈશ કે દુશ્મનોને પરલોકમાં લઈ જાય.
પાણિપાદશિરઃપૃષ્ઠબાહુશઙ્ખચરાચરમ્। વનં કુરૂણાં છેત્સ્યામિ ભલ્લૈઃ સન્નતપર્વભિઃ
વાંકિયા અને તીક્ષ્ણ બાણોથી હું કૌરવોના વનમાં હાથ, પગ, માથું, પીઠ, ભુજાઓ, શંખ અને ચાલતા-ફરતા બધું કાપી નાખીશ.
તૂણીશયાઃ સુપુઙ્ખાગ્રા વિશિખા દુન્દુભિસ્વનાઃ। મયા પ્રમુક્તાઃ સંગ્રામે કુરૂન્ધક્ષ્યન્તિ સાયકાઃ
મારા તૂણેમાં રહેલા સુંદર પાંખવાળા અને દુંદુભી જેવા ધ્વનિ કરનારા બાણો યુદ્ધમાં છોડીને હું કૌરવોને નાશ કરી નાખીશ.
ધ્વજવૃક્ષં શરતૃણં નાગાશ્વશ્વાપદાકુલમ્ । રથસિંહગણૈર્યુક્તં ધનુર્વલ્લિસમાકુલમ્। વનમાદીપયિષ્યામિ કુરૂણામસ્ત્રતેજસા
ધ્વજવૃક્ષો, ઘાસ, હાથી, ઘોડા, જંગલી પ્રાણીઓ, સિંહયુક્ત રથો અને ધનુષ્યોથી ભરેલું કૌરવોનું વન હું શસ્ત્રતેજથી સળગાવી દઈશ.
જયતો ભારતીં સેનામેકસ્ય મમ સંયુગે। શતં માર્ગા ભવિષ્યન્તિ પાવકસ્યેવ કાનને
જ્યારે હું એકલો જ યુદ્ધમાં ભારતીઓની સેના પર વિજય મેળવો, ત્યારે અગ્નિ જંગલમાં જેમ અનેક રસ્તા બનાવે છે, એમ અહીં પણ શતપથ ખુલશે.
મયા ચક્રમિવાવિદ્ધં સૈન્યં દ્રક્ષ્યસિ કેવલમ્ । તાનહં રથનીડેભ્યઃ પરલોકાય શાત્રવાન્। એકઃ પ્રદ્રાવયિષ્યામિ ચક્રપાણિરિવાસુરાન્
મારે એકલા જ જેમ ચક્ર ફેંકીને દુશ્મન સેના ભેદી નાખે તેમ, તું જોઈશ કે હું આખી સેના ભેદી નાખીશ. રથ પર બેઠા બેઠા, હું દુશ્મનોને પરલોકે મોકલી દઈશ, જેમ ચક્રધારી ભગવાને અસુરોને હરાવ્યા હતા તેમ.
અસંભ્રાન્તો રથે તિષ્ઠન્સમેષુ વિષમેષુ ચ। માર્ગમાવૃત્ય તિષ્ઠન્તમપિ ભેત્સ્યામિ પર્વતમ્
હું રથ પર અડગ ઊભો રહીશ, મેદાન સમાન હોય કે ઊંચા-નીચા, મારા રસ્તામાં પહાડ પણ આવી ઊભો રહે તો પણ હું તેને તોડી નાખીશ.
અહમિન્દ્રસ્ય સંગ્રામે દ્વિષતો બલદર્પિતાન્। માતલિં સારથિં કૃત્વા નિવાતકવચાન્રણે । હતવાન્સર્વતઃ સર્વાન્ધાવતો યુધ્યતસ્તદા
યુદ્ધમાં મેં માતલિ ને સારથી બનાવીને, ઇન્દ્રના દુશ્મન એવા ઘમંડી નિવાતકવચોનો સર્વત્ર પરાજય કર્યો હતો, તેઓ ભાગતા અને લડતા હતા ત્યારે પણ મેં તેમને હરાવી નાખ્યા હતા.
નિવાતકવચાન્હત્વા ગાણ્ડીવાસ્ત્રૈઃ સહસ્રશઃ । પરં પારે સમુદ્રસ્ય હિરણ્યપુરમારુજમ્
ગાંડીવના શસ્ત્રોથી મેં હજારો નિવાતકવચોનો સંહાર કર્યો અને પછી દરિયાની પાર જઈને સુવર્ણનગરીને પણ તોડી નાખી.
હત્વા ષષ્ટિસહસ્રાણિ રથાનામુગ્રધન્વિનામ્। પૌલોમાન્કાલકેયાંશ્ચ સમરે ભૃશદારુણાન્ । અસુરાનહનં ઘોરાન્રૌદ્રેણાસ્ત્રેણ સારથે
હુંએ સાઠ હજાર ભયાનક ધનુર્ધારી રથો, પૌલોમો અને કાલકેયો જેવા ભયાનક અસુરોને યુદ્ધમાં ભયાનક શસ્ત્ર વડે માર્યા હતા, હે સારથી!
અહમિન્દ્રાદ્દૃઢાં મુષ્ટિં બ્રહ્મણઃ ક્ષિપ્રહસ્તતામ્ । પ્રગાઢનિપુણં ચિત્રમતિવૃદ્ધં પ્રજાપતેઃ
મને ઇન્દ્ર પાસેથી મજબૂત મુષ્ટિ શસ્ત્ર મળ્યું, બ્રહ્માજી પાસેથી ઝડપી ફેંકી શકાય એવું શસ્ત્ર મળ્યું અને પ્રજાપતિ પાસેથી ગાઢ, કુશળ, અદ્ભુત અને પ્રાચીન શસ્ત્ર પ્રાપ્ત થયું.
રૌદ્રં રુદ્રાદહં વેદ્મિ વારુણં વરુણાદપિ । સૌર્યં સૂર્યાદહં વેદ્મિ યામ્યં દણ્ડધરાદપિ
હુંએ રુદ્ર પાસેથી રૌદ્ર શસ્ત્ર, વરુણ પાસેથી વારુણ શસ્ત્ર, સૂર્ય પાસેથી સૌર શસ્ત્ર અને યમરાજ પાસેથી યમ શસ્ત્ર શીખ્યા છે.
અસ્ત્રમાગ્નેયમગ્નેશ્ચ વાયવ્યં માતરિશ્વનઃ। અન્યૈર્દેવૈરહં પ્રાપ્તઃ કો માં વિષહતે પુમાન્
હુંએ અગ્નિ પાસેથી અગ્નેય શસ્ત્ર, વાયુ પાસેથી વાયવ્ય શસ્ત્ર અને બીજા દેવતાઓ પાસેથી પણ અનેક શસ્ત્રો મેળવ્યા છે—મારો સામો કોણ થઈ શકે?
અદ્ય ગાણ્ડીવનિર્મુક્તૈઃશરૌઘૈ રોમહર્ષણૈઃ । કુરૂણાં પાતયિષ્યામિ રથવૃન્દાનિ ધન્વિનામ્
આજે ગાંડીવમાંથી છૂટેલા, રોમાચંજન કરાવનારા બાણવર્ષથી હું કૌરવોના ધનુર્ધારી રથીઓને ધરાશાયી કરી નાખીશ.
એવમાશ્વાસિતસ્તેન વૈરાટિઃ સવ્યસાચિના। વ્યગાહત રથાનીકં ભીમં ભીષ્મસ્ય વાજિભિઃ
સવ્યસાચી દ્વારા આવી રીતે હિંમત મળતાં, વૈરાટ રાજાએ પોતાના ઘોડાઓ ભીષ્મના ભયાનક રથવ્યૂહમાં દોડાવી દીધા.