તતઃ પ્રાસૃજદુગ્રાણિ શરજાલાનિ પાણ્ડવઃ। તાવન્તિ શરજાલાનિ ભીષ્મઃ પાર્થાય પ્રાહિણોત્
પછી પાંડવે ભયાનક બાણવર્ષા વરસાવી અને એટલાં જ બાણવર્ષા ભીષ્મે પણ અર્જુન પર છોડ્યા.
સાશ્વં સસૂતં સરથં સ પાર્થં સમાચિનોદ્ભારતો વત્સદન્તૈઃ । પ્રચ્છાદયામાસ દિશશ્ચ સર્વા નભશ્ચ બાણૈસ્તપનીયપુઙ્ખૈઃ
વત્સદાંત જેવા તીક્ષ્ણ બાણોથી તેણે અર્જુન, તેના ઘોડા, રથચાલક અને રથને ઢાંકી દીધા; અને સોનાની પાંખવાળા બાણોથી ચારેય દિશાઓ અને આકાશને પણ ઢાંકી દીધું.
તતો દેવર્ષિગન્ધર્વાઃ સાધુસાધ્વિત્યપૂજયન્। દુષ્કરં કૃતવાન્ભીષ્મો યદર્જુનમવારયત્
પછી દેવર્ષિઓ અને ગંધર્વોએ 'શાબાશ, શાબાશ' કહી પ્રશંસા કરી, કારણ કે ભીષ્મે અર્જુનને રોકીને અઘરું કાર્ય કર્યું હતું.
બલવાનર્જુનો દક્ષઃ ક્ષિપ્રકારી ચ પાણ્ડવઃ। કોઽન્યઃ સમર્થઃ પાર્થસ્ય વેગં ધારયિતું રણે
અર્જુન બલવાન, કુશળ અને ઝડપી છે; યુદ્ધમાં પાર્થના વેગને કોણ રોકી શકે?
ઋતે શાન્તનવાદ્ભીષ્માત્કૃષ્ણાદ્વા દેવકીસુતાત્ । આચાર્યવરમુખ્યાદ્વા ભારદ્વાજાન્મહાબલાત્
શાંતનુપુત્ર ભીષ્મ, દેવકીપુત્ર કૃષ્ણ કે મહાબળવાન ભારદ્વાજાચાર્ય સિવાય બીજું કોઈ એ શક્તિ ધરાવતું નથી.
અસ્ત્રૈરસ્ત્રાણિ સંવાર્ય ક્રીડતઃ પુરુષોત્તમૌ । ચક્ષૂંષિ સર્વભૂતાનાં મોદયન્તૌ મહાબલૌ
બન્ને મહાબળીઓ યુદ્ધમાં શસ્ત્રોથી શસ્ત્રોનો પ્રતિઉત્તર આપતા રમ્યા અને સર્વ જીવોની આંખોને આનંદ આપતા હતા.
પ્રાજાપત્યં તથૈવૈન્દ્રમાગ્નેયં ચ સુદારુણમ્ । કૌબેરં વારુણં ચૈવ યામ્યં વાયવ્યમેવ ચ । પ્રયુઞ્જાનૌ મહાત્માનૌ સમરે તૌ વિરેજતુઃ
બન્ને મહાત્માઓએ યુદ્ધમાં પ્રજાપત્ય, ઇન્દ્ર, અગ્નિ, કુબેર, વરુણ, યમ અને વાયુના અસ્ત્રોનો ઉપયોગ કરી તેજસ્વી બન્યા.
વિસ્મિતાન્યથ ભૂતાનિ તૌ દૃષ્ટ્વા સંયુગે તદા। સાધુ પાર્થ મહાબાહો સાધુ ભીષ્મેતિ ચાબ્રુવન્
પછી એ યુદ્ધ જોઈ સર્વ જીવો આશ્ચર્યચકિત થયા અને બોલ્યા: 'શાબાશ પાર્થ, મહાબાહુ! શાબાશ ભીષ્મ!'
નૈતદન્યો મનુષ્યેષુ પ્રદર્શયિતુમાહવે। મહાસ્રાણાં સંપ્રયોગં સમરે ભીષ્મપાર્થયોઃ
માણસોમાં બીજું કોઈ પણ, ભીષ્મ અને પાર્થે વચ્ચે જેવું ભયાનક શસ્ત્રસંગ્રામ થયો, એવું યુદ્ધમાં બતાવી શકે તેમ નહોતું.
એવં સર્વાસ્ત્રવિદુષોરસ્ત્રયુદ્ધમવર્તત
એ રીતે, બંને શસ્ત્રવિદ્યા જાણનારા મહાન યુધ્ધવીરો વચ્ચે શસ્ત્રયુદ્ધ શરૂ થયું.
અથ જિષ્ણુરુદાવૃત્ય શિતધારેણ કાર્મુકમ્ । ન્યકૃન્તદ્ગૃધ્રપત્રેણ શાતકુમ્ભપરિષ્કૃતમ્
પછી જિષ્ણુએ તીક્ષ્ણ ધારે ધનુષ્ય ખેંચી, ગૃધ્રપંખી તીરે ભીષ્મનું સોનાથી શોભાયમાન ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું.
નિમેષાન્તરમાત્રેણ ભીષ્મોઽન્યત્કાર્મુકં રણે। સમાદાય નરવ્યાઘ્રઃ સજ્યં ચક્રે મહાબલઃ
પલક ઝપકતાં જ, મહાબળવાન ભીષ્મે યુદ્ધમાં બીજું ધનુષ્ય પકડીને તરત જ તાણ્યું.
શરાંશ્ચ સુબહુન્ક્રુદ્ધો મુમોચાશુ ધનંજયે । અર્જુનોપિ શરાંસ્તીક્ષ્ણાન્ભીષ્માય નિશિતાન્બહૂન્। ચિક્ષેપ ચ મહાતેજાસ્તથા ભીષ્મશ્ચ પાણ્ડવે
કોપે ભરાયેલા ભીષ્મે ઘણા તીરો ધનંજય પર છોડી દીધા; અને મહાતેજસ્વી અર્જુને પણ ભીષ્મ પર અનેક તીક્ષ્ણ તીરો છોડ્યા.
તયોર્દિવ્યાસ્ત્રવિદુષોરસ્યતોરનિશં શરાન્ । ન વિશેષસ્તદા રાજન્દૃશ્યતે સુમહાત્મનોઃ
રાજા, બંને મહાન આત્માવાળા અને દિવ્ય શસ્ત્રો જાણનારા યોદ્ધાઓ સતત એકબીજાની ઉપર તીરો વરસાવતા, એમાં કોઈ ફરક દેખાતો નહોતો.
અથાવૃણોદ્દશ દિશઃ શરૈરતિરથસ્તદા । કિરીટમાલી કૌન્તેયઃ શૂરં શાન્તનવં તથા
પછી મુગટધારી કુંતીપુત્ર અને શાંતનુનંદન, બંને મહાવીરોએ તીરોની વરસાદથી દસેય દિશાઓ ઢાંકી દીધી.
અતીવ પાણ્ડવો ભીષ્મં ભીષ્મશ્ચાતીવ પાણ્ડવમ્ । બભૂવ તત્ર સઙ્ઘેઽસ્મિન્લોકે રાજંસ્તદદ્ભુતમ્
એ સંઘર્ષમાં પાંડવે ભીષ્મને ખૂબ તડપાવ્યો અને ભીષ્મે પણ પાંડવને એટલો જ દબાવ્યો; રાજા, એ જગતમાં અદભૂત દૃશ્ય હતું.
પાણ્ડવેન હતાઃ શૂરા ભીષ્મસ્ય રથરક્ષિણઃ। શેરતે સ્મ મહાબાહો કૌન્તેયસ્યાભિતો રથમ્
પાંડવે ભીષ્મના રથની રક્ષા કરતા વીરોએ મારી નાખ્યા, અને એ બધા કુંતીપુત્રના રથની આજુબાજુ પડેલા હતા, હે મહાબાહુ.
તતો ગાણ્ડીવનિર્મુક્તા નિરમિત્રં ચિકીર્ષવઃ। અસક્તાઃ પુઙ્ખસંસક્તાઃ શ્વેતવાહનપત્રિણઃ
પછી ગાંડીવમાંથી છૂટેલા તીરો, દુશ્મનને નિષ્શક્ત કરવા, સફેદ ઘોડાની પાંખવાળા, નિશ્ચિતપણે આગળ વધતા હતા.
નિષ્પતન્તો રથાત્તસ્ય ધૌતા હૈરણ્યવાસસઃ। આકાશે પ્રત્યદૃશ્યન્ત હંસાનામિવ પઙ્ક્તયઃ
સોનાની કવચ પહેરેલા, એ યોદ્ધાઓ રથમાંથી કૂદી પડ્યા અને આકાશમાં હંસોની પંક્તિઓ જેવી દેખાતા હતા.
તસ્ય તદ્દિવ્યમસ્ત્રં હિ પ્રગાઢં ચિત્રમસ્યતઃ । પ્રેક્ષન્તે સ્માન્તરિક્ષસ્થાઃ સર્વે દેવાઃ સવાસવાઃ
જ્યારે એ દિવ્ય અને અદ્ભુત શસ્ત્ર છોડવામાં આવ્યું, ત્યારે બધા દેવતાઓ અને ઇન્દ્ર આકાશમાંથી એ દૃશ્ય જોઈ રહ્યા હતા.
તં દૃષ્ટ્વા પરમપ્રીતો ગન્ધર્વશ્ચિત્રમદ્ભુતમ્ । શશંસ દેવરાજાય ચિત્રસેનઃ પ્રતાપવાન્
એ અદ્ભુત અને આશ્ચર્યજનક દૃશ્ય જોઈને, આનંદિત ગંધર્વ ચિત્રસેનએ એ વાત દેવરાજને સંભળાવી.
પશ્યેમાનરિનિર્દારાન્સંસક્તાનિવ ગચ્છતઃ । ચિત્રરૂપમિદં જિષ્ણોર્દિવ્યમસ્ત્રમુદીર્યતઃ
જુઓ, એ શત્રુવિનાશક યોદ્ધાઓ કેવી રીતે એકસાથે આગળ વધી રહ્યા છે, અને જિષ્ણુ જ્યારે દિવ્ય શસ્ત્ર છોડે છે, ત્યારે તેનું અદભુત રૂપ કેવું છે.
નેદં મનુષ્યાઃ શ્રદ્દધ્યુર્ન હીદં તેષુ વિદ્યતે। સૌરાણાં ચ મહાસ્રાણાં વિચિત્રોઽયં સમાગમઃ
માણસો તો એ વાત પર વિશ્વાસ પણ ન કરે, કેમ કે એવા મહાન સૌર શસ્ત્રોનો સંઘર્ષ એમની વચ્ચે ક્યાંય જોવા મળતો નથી.
મધ્યન્દિનગતં સૂર્યં પ્રતપન્તમિવામ્બરે । ન શક્નુવન્તિ સૈન્યાનિ પાણ્ડવં પ્રસમીક્ષિતુમ્
જેમ મધ્યાહ્નના સૂર્યને આકાશમાં તેજથી કોઈ જોઈ શકતું નથી, એમ પાંડવને પણ સેના જોઈ શકતી નહોતી.
ઉભૌ વિશ્રુતકર્માણાવુભૌ શૂરૌ મહીક્ષિતામ્ । ઉભૌ વિચિત્રકર્માણાવુભૌ યુધિ દુરાસદૌ
બન્ને યોદ્ધાઓના કૃત્યો પ્રસિદ્ધ છે, બન્ને રાજાઓમાં વીર છે, બન્ને અદભુત કાર્યો કરે છે અને બન્ને યુદ્ધમાં અપરાજેય છે.
ઇત્યુક્તો દેવરાજસ્તુ પાર્થભીષ્મસમાગમમ્। પૂજયામાસ દિવ્યેન પુષ્પવર્ષેણ ભારત
આ રીતે કહેતા, દેવરાજે પાર્થે અને ભીષ્મના સંગમને દિવ્ય પુષ્પવર્ષથી સન્માન આપ્યો, હે ભારત.
[અશ્વત્થામા તતોઽભ્યેત્ય દ્રુતં કર્ણમભાષત । અહમેકો હનિષ્યામિ સમેતાન્સર્વપાણ્ડવાન્
પછી અશ્વત્થામાએ ઝડપથી કર્ણ પાસે જઈને કહ્યું: 'હું એકલો જ બધા પાંડવોને એકઠા મળીને પણ મારી નાખીશ.'
ઇતિ કર્મ સમક્ષં મે સભામધ્યે ત્વયોદિતમ્ । ન તુ તત્કૃતમેકસ્માદ્ભીતો ધાવસિ સૂતજ
આ કામ assemblyમાં મારી સામે તું ખુલ્લેઆમ કહ્યું હતું, પણ એ તું પૂરું કર્યું નથી; ડરીને તું ભાગી રહ્યો છે, રથચાલકના પુત્ર.
વૈચિત્રવીર્યજાઃ સર્વે ત્વામાશ્રિત્ય પૃથાસુતાન્ । જેતુમિચ્છન્તિ સંગ્રામે ભવાન્યુધ્યસ્વ ફલ્ગુનમ્
વૈચિત્રવીર્યના બધા પુત્રો તારા પર આધાર રાખીને પૃથાના દીકરાઓને યુદ્ધમાં હરાવવાની ઈચ્છા રાખે છે; તારે ફાલ્ગુન સાથે યુદ્ધ કરવું જ જોઈએ.
અશ્વત્થામોદિતં વાક્યં શ્રુત્વા દુર્યોધનસ્તદા । પ્રત્યુવાચ રુષા દ્રૌણિં કર્ણપ્રિયચિકીર્ષયા
અશ્વત્થામાના આ વચન સાંભળી દુર્યોધને, કર્ણને ખુશ કરવા માટે અને ગુસ્સામાં, દ્રૌણિ એટલે દ્રોણના પુત્રને જવાબ આપ્યો.