અથાસ્ય યુગમેકેન ચતુર્ભિશ્ચતુરો હયાન્। ષષ્ઠેન તુ શિરઃ સઙ્ખ્યે કૃપસ્ય રથસારથેઃ
પછી એક તીરે રથનું જૂથ, ચાર તીરો વડે ચાર ઘોડા અને છઠ્ઠા તીરે કૃપાના રથચાલકનું માથું ભેદ્યું.
ત્રિભિસ્ત્રિવેણું બલવાન્દ્વાભ્યામક્ષં મહાબલઃ । દ્વાદશેન તુ ભલ્લેન કૃપસ્ય સશરં ધનુઃ
ત્રણ તીરો વડે ત્રિવેણુ તોડી નાખ્યો, બે તીરો વડે મજબૂત ધુરી તોડી અને બારમો ભલ્લ તીરે કૃપાનું તણાવાળું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું.
છિત્ત્વા વજ્રનિકાશેન ફલ્ગુનઃ પ્રહસન્નિવ। ત્રયોદશેનેન્દ્રસમઃ પ્રત્યવિધ્યત્સ્તનાન્તરે
વજ્ર સમાન તીરે ધનુષ્ય કાપીને, ફાલ્ગુને હસતાં હસતાં ત્રયોદશમા તીરે, જે ઇન્દ્ર જેવો શક્તિશાળી હતો, કૃપાને છાતીમાં ઘાયલ કર્યો.
સ છિન્નધન્વા વિરથો હતાશ્વો હતસારથિઃ । અથ શક્તિં પરામૃશ્ય સૂર્યવૈશ્વાનરપ્રભામ્ । ચિક્ષેપ સહસા ક્રુદ્ધઃ પાર્થાયાદ્ભુતકર્મણે
હવે કૃપા ધનુષ્ય, રથ, ઘોડા અને રથચાલક વિના રહી ગયા. ગુસ્સાથી ભરેલા કૃપાએ સૂર્ય અને અગ્નિ જેવું તેજ ધરાવતી ભાલા ઝડપી, અને તે પાર્થે ઉપર ઝડપથી ફેંકી.
તામર્જુનસ્તથારૂપાં શક્તિં હેમપરિષ્કૃતામ્। રુરોધ સાયકૈસ્તીક્ષ્ણૈરર્ધચન્દ્રમુખૈશ્ચ તામ્
અર્જુને તે સુશોભિત અને સોનાથી સજાવેલી ભાલાને તીખા તથા અર્ધચંદ્રાકાર તીરો વડે રોકી લીધી.
આપતન્તીં મહોલ્કાભાં ચિચ્છેદ દશભિઃ શરૈઃ। સાપતદ્દશધા ભૂમૌ પાર્થેન નિહતા શરૈઃ
જેમજ તે ભાલા અગ્નિ સમાન તેજથી દોડી આવી રહી હતી, પાર્થે દસ તીરો વડે તેને કાપી નાખી, અને તે જમીન પર દસ ભાગમાં પડી ગઈ.
શક્ત્યાં તુ વિનિકૃત્તાયાં વિરથઃ શરપીડિતઃ। ગદાપાણિરવપ્લુત્ય રથાત્તૂર્ણમમિત્રહા। ગદાં ચિક્ષેપ સહસા પાર્થાયામિતતેજસે
ભાલા કાપાઈ ગઈ, તીરોની મારથી ઘાયલ અને રથ વિના કૃપા, દુશ્મનોના સંહારક, ઝડપથી રથ પરથી ઊતરી, ગદા હાથમાં લઈને પાર્થે ઉપર ફેંકી.
સા ચ મુક્તા ગદા ગુર્વી રૂપેણાસ્ય પરિષ્કૃતા । અર્જુનસ્ય શરૈર્નુન્ના પ્રતિમાર્ગં જગામ સા
એ ભારે અને સુંદર ગદા, કૃપાએ ફેંકેલી, અર્જુનના તીરોની આડમાં આવી અને પાછી વળી ગઈ.
અથ ખઙ્ગં સમુદ્ધૃત્ય શતચન્દ્રં ચ ભાનુમત્। ઇયેષ પાણ્ડવં હન્તું કૃપો લઘુપરાક્રમઃ
પછી કૃપાચાર્યે તરત જ પોતાનો તલવાર કાઢી, જે સૂર્ય જેવી તેજસ્વી અને સો ચાંદની જેવી ઝળહળતી હતી, પાંડવને મારવાનો ઇરાદો કર્યો.
સ શરદ્વત્સુતસ્તૂર્ણં મહાચાર્યઃ સુશિક્ષિતઃ । ખેચરેવ ચચારકૈઃ ક્રમાચ્ચર્માસિધૃગ્ભુવિ
શરદ્વતના પુત્ર, મહાન અને કુશળ ગુરુ કૃપાચાર્યે, તલવાર અને ઢાલ લઈને, યુદ્ધભૂમિ પર ઝડપથી પગલાં આગળ વધાર્યા, જાણે આકાશમાં ફરતો દેવ હોય.
તતઃ ક્ષુરપ્રૈઃ કૌન્તેયો દશભિઃ ખઙ્ગચર્મણી । નિમેષાદિવ ચિચ્છેદ તદદ્ભુતમિવાભવત્
ત્યારે અર્જુને દસ તીક્ષ્ણ તીરો વડે કૃપાચાર્યની તલવાર અને ઢાલ પળભરમાં કાપી નાખી, જાણે કોઈ ચમત્કાર થયો હોય.
વિષણ્ણવદમસ્તત્ર વિનાશાત્ખઙ્ગચર્મણોઃ। દન્તૈર્દન્તચ્છદાન્દષ્ટ્વા ચુકોપ હૃદિ દીર્ઘવત્
ત્યાં કૃપાચાર્ય તલવાર અને ઢાલ નાશ પામતાં મુંઝાયેલી અને દુઃખી મુખાકૃતિ સાથે ઊભા રહ્યા; દાંત ભીંચી હોઠ દબાવતાં, તેમના હૃદયમાં ભારે ગુસ્સો ઉઠ્યો.
ભવત્વિતિ પુનશ્ચોક્ત્વા યુદ્ધાપગમનોદ્યતઃ। અશ્વત્થામ્નસ્તુ સ રથં કૃપઃ સમભિપુપ્લુવે। સ્વસ્રીયસ્ય મહાતેજા જગ્રાહ ચ ધનુઃ પુનઃ
'જેમ થાય તેમ થવા દો' એમ કહી, યુદ્ધમાંથી પાછા ફરવાની તૈયારી કરીને, મહાતેજસ્વી કૃપાચાર્ય પોતાના સગા અશ્વત્થામાના રથ પર ચઢ્યા અને ફરીથી ધનુષ્ય હાથમાં લીધું.
એતસ્મિન્નન્તરે ક્રુદ્ધો ભીષ્મો દ્રોણમથાબ્રવીત્। દૃષ્ટ્વા કૃપં ફલ્ગુનેન પીડિતં ચોર્જિતં ચ તમ્
એ સમયે, અર્જુને કૃપાચાર્યને પરેશાન અને પરાજિત કરતા જોઈ, ભીષ્મ ગુસ્સે ભરાઈ દ્રોણાચાર્યને બોલ્યા.
એકૈકમસ્માન્સંગ્રામે પરાજયતિ ફલ્ગુનઃ। અહં દ્રોણશ્ચ કર્ણશ્ચ દ્રૌણિર્ગૌતમ એવ ચ। અન્યે ચ બહવઃ શૂરા વયં જેષ્યામ વાસવિમ્
ફલ્ગુન અમને દરેકને યુદ્ધમાં હરાવી રહ્યો છે—હું, દ્રોણ, કર્ણ, દ્રોણપુત્ર, ગૌતમ અને ઘણા બીજા વીર—પણ આપણે સૌ મળીને ઇન્દ્રપુત્રને જરૂર હરાવીશું.
સમાગમ્ય તતઃ સર્વે ભીષ્મદ્રોણમુખા રથાઃ। અર્જુનં સહસા યુક્તાઃ પ્રત્યયુધ્યન્ત ભારત
પછી ભીષ્મ અને દ્રોણની આગેવાનીમાં બધા રથીઓ ભેગા થયા અને અચાનક જ પૂરી શક્તિથી અર્જુન પર હુમલો કર્યો.
સ સાયકમયૈર્જાલૈઃ સર્વતસ્તાન્મહારથાન્। પ્રાચ્છાદયચ્છરૌઘૈસ્તાન્નીહાર ઇવ પર્વતાન્
અર્જુને ચારેય બાજુથી તીરોની ઝમાવટ કરી, મહારથીઓને ઢાંકી નાખ્યા, જાણે પર્વતોને ધુમ્મસ ઢાંકે છે તેમ.
નદદ્ભિશ્ચ મહાનાગૈર્હેષમાણૈશ્ચ વાજિભિઃ । ભેરીશઙ્ખનિનાદૈશ્ચ સ શબ્દસ્તુમુલોઽભવત્
ગર્જનારા હાથીઓ, હણહણતા ઘોડા અને ઢોલ-શંખના નાદથી યુદ્ધભૂમિમાં ભયાનક ગૂંજી ઉઠી.
નાગાશ્વકાયાન્નિર્ભિદ્ય લૌહાનિ કવચાનિ ચ। પાર્થસ્ય શરવર્ષાણિ ન્યપતઞ્શતશઃ ક્ષિતૌ
અર્જુનના તીરોના વરસાદે હજારો હાથીઓ અને ઘોડાઓના શરીર અને લોખંડના કવચ ફાડી નાખ્યા અને જમીન પર પડ્યા.
ત્વરમાણઃ શરાનસ્યન્પાણ્ડવસ્તુ પ્રકાશતે। મધ્યંદિનગતોઽર્ચિષ્માઞ્છરદીવ દિવાકરઃ
પાંડવ ઝડપથી તીરો છોડતો, શરદના મધ્યાહ્નના સૂર્ય જેવો તેજસ્વી દેખાતો હતો.
અવિષહ્ય શરાન્સર્વે પાર્થચાપચ્યુપાન્રણે। ઉદક્પ્રયાન્તિ વિધ્વસ્તા રથેભ્યો રથિનસ્તદા। સાદિનશ્ચાશ્વપૃષ્ઠેભ્યો ભૂમૌ ચાપિ પદાતયઃ
યુદ્ધમાં અર્જુનના તીરો સહન કરી ન શકતાં, રથીઓ રથ છોડીને, ઘોડસવાર ઘોડા પરથી અને પદાતી જમીન પરથી ભાગી ગયા.
શરૈસ્તુ તાડ્યમાનાનાં કવચાનાં મહાત્મનામ્। તામ્રરાજતલૌહાનાં પ્રાદુરાસીન્મહાસ્વનઃ
મહાન યોદ્ધાઓના તાંબાના, ચાંદીના અને લોખંડના કવચો પર તીરો વાગતાં મોટો ગડગડાટ થયો.
છન્નમાયોધનં જજ્ઞે શરીરૈર્ગતચેતસામ્। શ્રાન્ત્યા ગલિતશસ્ત્રાણાં પતતામશ્વસાદિનામ્
યુદ્ધભૂમિ પર થાકેલા અને મૃત્યુ પામેલા યોદ્ધાઓના શરીરથી જમીન ઢંકાઈ ગઈ, તેમના હાથે શસ્ત્રો છૂટી પડ્યા.
શૂન્યાન્કુર્વન્રથોપસ્થાન્માનવૈરાસ્તૃણોન્મહીમ્। પ્રનૃત્યન્નિવ સંગ્રામે ચાપહસ્તે ધનંજયઃ
ધનુષ્ય હાથમાં લઈને ધનંજય યુદ્ધમાં જાણે નૃત્ય કરી રહ્યો હોય તેમ, જમીન પર મનુષ્યોના શરીરથી ભરાઈ ગઈ અને રથો ખાલી થઈ ગયા.
શિરાંસ્યપાતયત્સઙ્ખ્યે ક્ષત્રિયાણાં નરર્ષભઃ। શ્રુત્વા ગાણ્ડીવનિર્ઘોષં વિષ્ણૂજિતમિવાશને। ત્રસ્તાનિ સર્વસૈન્યાનિ વ્યલીયન્ત ચ ભાગશ
મહાન પુરુષે યુદ્ધમાં ક્ષત્રિયોના માથાં ધરાશાયી કર્યા; ગાંડીવનો ગર્જન વિષ્ણુના નાદ જેવો સંભળાતો, જેને સાંભળી આખું સેના ડરીને ચારે બાજુ ભાગી ગઈ.
કુણ્ડલોષ્ણીષધારીણિ જાતરૂપસ્રજાનિ ચ। પતિતાનિ સ્મ દૃશ્યન્તે શિરાંસિ કરણમૂર્ધનિ
કુંડળ, પાગટા અને સોનાની વણાવેલી માળાઓ કપાયેલા માથાંઓ પર અને જમીન પર પડેલી દેખાતી હતી.
વિશિખોન્મથિતૈર્ગાત્રૈર્બાહુભિશ્ચ સકાર્મુકૈઃ। સહસ્તાભરણૈશ્ચાન્યૈઃ પ્રચ્છન્ના ભાતિ મેદિની
ભૂમિ પર તીક્ષ્ણ બાણોથી છિદ્ર થયેલા દેહો, હાથમાં ધનુષ્ય ધરાવતાં બાહુઓ અને આભૂષણોથી શોભતા અન્ય હાથો પડ્યા હોવાથી, ધરતી જાણે છુપાઈ ગઈ હોય તેમ તેજસ્વી દેખાતી હતી.
શિરસાં પાત્યમાનાનાં સમરે નિશિતૈઃ શરૈઃ। અશ્મવૃષ્ટિરિવાકાશાદભવદ્ભરતર્ષભ
યુદ્ધમાં તીક્ષ્ણ બાણોથી માથાંઓ કપાતા, જાણે આકાશમાંથી પથ્થરોની વરસાદ પડે તેમ લાગી રહ્યું હતું, હે ભરતવંશી.
દર્શયિત્વા તદાઽઽત્માનં રૌદ્રં રૌદ્રપરાક્રમઃ। જઘાન સમરે શૂરાઞ્છતશોઽથ સહસ્રશઃ
તે સમયે, ભયાનક સ્વરૂપ અને ભયાનક પરાક્રમ દર્શાવી, તેણે યુદ્ધમાં શૂરવીરોને સૈંકડો અને હજારોની સંખ્યામાં સંહાર્યા.
તથાવરુદ્ધશ્ચારણ્યે દશવર્ષાણિ ત્રીણિ ચ। ક્રોધાગ્નિમુત્સસર્જાજૌ ધાર્તરાષ્ટ્રેષુ પાણ્ડવઃ
ત્રણ વર્ષ અને દસ વર્ષ સુધી જંગલમાં દુઃખ સહન કર્યા પછી, પાંડવે ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો સામે યુદ્ધમાં પોતાના ક્રોધની અગ્નિ પ્રગટાવી.