સર્વાશ્ચૈવ દિશો બાણૈઃ પ્રદિશશ્ચ મહાબલઃ । એકચ્છાયમિવાકાશં સર્વતઃ કૃતવાન્પ્રભુઃ
મહાન બળવાને પોતાના તીરો વડે ચારેય દિશાઓ અને ખૂણાઓને ઢાંકી દીધા, જેથી આખું આકાશ એક જ છાંયાની જેમ દેખાવા લાગ્યું.
પ્રાચ્છાદયદમેયાત્મા પાર્થઃ શરશતૈઃ કૃપમ્ । ઉદ્ગતઃ સમરે મેઘો ધારાભિરિવ પર્વતમ્
અપરમેય આત્માવાળા પાર્થે, શતાવધિ તીરો વડે કૃપાને આવરી લીધા, જેમ મેઘ યુદ્ધમાં પર્વતને ધોધથી ઢાંકી દે છે.
સ શરૈરર્પિતઃ ઋદ્ધઃ શિતૈરગ્નિશિખોપમૈઃ । કૃપો બભૂવ સમરે વિધૂમોઽગ્નિરિવ જ્વલંમ્
આગની જ્વાળાની જેમ તેજસ્વી અને તીખા તીરોની મારથી કૃપા યુદ્ધમાં એવો દેખાયો કે જાણે ધૂમ વિના અગ્નિ જ્વલતો હોય.
તતઃ શરસહસ્રેણ પાર્થમપ્રતિમૌજસમ્ । અર્દયિત્વા મહાબાહુર્નનાદ સમરે કૃપઃ
પછી મહાબાહુ કૃપાએ, અપ્રતિમ બળ ધરાવતા પાર્થેને હજાર તીરો વડે દુઃખ આપ્યા પછી યુદ્ધભૂમિમાં ગર્જના કરી.
તતઃ કનકપુઙ્ખેન શરેણ નતપર્વણા। બિભેદ સમરે પાર્થઃ કૃપસ્ય ધ્વજમુત્તમમ્
પછી પાર્થે, સોનાની પાંખવાળા અને વળાંક ધરાવતા તીરે યુદ્ધમાં કૃપાના શ્રેષ્ઠ ધ્વજને ભેદી નાખ્યો.
તતઃ પશ્ચાન્મહાતેજા નારાચાન્સૂર્યસન્નિભાન્ । જગ્રાહ સમરે પાર્થો ભૂયો બહુશિલીમુખાન્
પછી તેજસ્વી પાર્થે યુદ્ધમાં ફરીથી સૂર્ય સમાન તેજવાળા અનેક લોખંડના અને પહોળા મુખવાળા તીરો હાથમાં લીધા.
તૈસ્તદાતીં મહાબાહુઃ કૃપસ્ય રથરક્ષિણઃ । જઘાન ક્ષત્રિયશ્રેષ્ઠો યુધ્યમાનાન્મહારથાન્
એ તીરો વડે મહાબાહુ અને શ્રેષ્ઠ ક્ષત્રિયે કૃપાના રથની રક્ષા કરતા મહારથીઓને યુદ્ધમાં પરાસ્ત કર્યા.
ચન્દ્રકેતુઃ સુકેતુશ્ચ ચિત્રાશ્વો મણિમાંસ્તદ। મુઞ્જમૌલિશ્ચ વિક્રાન્તો હેમવર્ણો ભયાવહઃ
ચંદ્રકેતુ, સુકેતુ, ચિત્રાશ્વ, મણિમાન અને વિક્રમશાળી મુંજમૌલી, જે સોનાની જેમ ચમકતા અને ભયાનક હતા—
સુરથોઽતિરથશ્ચૈવ સુપેણોઽરિષ્ટ એવ ચ। નૃકેતુશ્ચ સહાનીકાસ્તે નિષેદુર્ગતાસવઃ
સુરથ નામના મહારથી, સુપેણ, અરીષ્ટ અને નૃકેતુ પોતાના સેનાસહીત—એ બધા જીવ ગુમાવી બેઠા.
તાન્નિહત્ય તતઃ પાર્થો નિમેપાદિવ ભારત । પુનરન્યાન્સમાધત્ત ત્રયોદશ શિલીમુખાન્
એ બધાને સંહાર્યા પછી, હે ભારત, પાર્થે જાણે યમરાજની જેમ, ફરી ત્રેણે broad-headed તીરો હાથમાં લીધા.
અથાસ્ય યુગમેકેન ચતુર્ભિશ્ચતુરો હયાન્। ષષ્ઠેન તુ શિરઃ સઙ્ખ્યે કૃપસ્ય રથસારથેઃ
પછી એક તીરે રથનું જૂથ, ચાર તીરો વડે ચાર ઘોડા અને છઠ્ઠા તીરે કૃપાના રથચાલકનું માથું ભેદ્યું.
ત્રિભિસ્ત્રિવેણું બલવાન્દ્વાભ્યામક્ષં મહાબલઃ । દ્વાદશેન તુ ભલ્લેન કૃપસ્ય સશરં ધનુઃ
ત્રણ તીરો વડે ત્રિવેણુ તોડી નાખ્યો, બે તીરો વડે મજબૂત ધુરી તોડી અને બારમો ભલ્લ તીરે કૃપાનું તણાવાળું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું.
છિત્ત્વા વજ્રનિકાશેન ફલ્ગુનઃ પ્રહસન્નિવ। ત્રયોદશેનેન્દ્રસમઃ પ્રત્યવિધ્યત્સ્તનાન્તરે
વજ્ર સમાન તીરે ધનુષ્ય કાપીને, ફાલ્ગુને હસતાં હસતાં ત્રયોદશમા તીરે, જે ઇન્દ્ર જેવો શક્તિશાળી હતો, કૃપાને છાતીમાં ઘાયલ કર્યો.
સ છિન્નધન્વા વિરથો હતાશ્વો હતસારથિઃ । અથ શક્તિં પરામૃશ્ય સૂર્યવૈશ્વાનરપ્રભામ્ । ચિક્ષેપ સહસા ક્રુદ્ધઃ પાર્થાયાદ્ભુતકર્મણે
હવે કૃપા ધનુષ્ય, રથ, ઘોડા અને રથચાલક વિના રહી ગયા. ગુસ્સાથી ભરેલા કૃપાએ સૂર્ય અને અગ્નિ જેવું તેજ ધરાવતી ભાલા ઝડપી, અને તે પાર્થે ઉપર ઝડપથી ફેંકી.
તામર્જુનસ્તથારૂપાં શક્તિં હેમપરિષ્કૃતામ્। રુરોધ સાયકૈસ્તીક્ષ્ણૈરર્ધચન્દ્રમુખૈશ્ચ તામ્
અર્જુને તે સુશોભિત અને સોનાથી સજાવેલી ભાલાને તીખા તથા અર્ધચંદ્રાકાર તીરો વડે રોકી લીધી.
આપતન્તીં મહોલ્કાભાં ચિચ્છેદ દશભિઃ શરૈઃ। સાપતદ્દશધા ભૂમૌ પાર્થેન નિહતા શરૈઃ
જેમજ તે ભાલા અગ્નિ સમાન તેજથી દોડી આવી રહી હતી, પાર્થે દસ તીરો વડે તેને કાપી નાખી, અને તે જમીન પર દસ ભાગમાં પડી ગઈ.
શક્ત્યાં તુ વિનિકૃત્તાયાં વિરથઃ શરપીડિતઃ। ગદાપાણિરવપ્લુત્ય રથાત્તૂર્ણમમિત્રહા। ગદાં ચિક્ષેપ સહસા પાર્થાયામિતતેજસે
ભાલા કાપાઈ ગઈ, તીરોની મારથી ઘાયલ અને રથ વિના કૃપા, દુશ્મનોના સંહારક, ઝડપથી રથ પરથી ઊતરી, ગદા હાથમાં લઈને પાર્થે ઉપર ફેંકી.
સા ચ મુક્તા ગદા ગુર્વી રૂપેણાસ્ય પરિષ્કૃતા । અર્જુનસ્ય શરૈર્નુન્ના પ્રતિમાર્ગં જગામ સા
એ ભારે અને સુંદર ગદા, કૃપાએ ફેંકેલી, અર્જુનના તીરોની આડમાં આવી અને પાછી વળી ગઈ.
અથ ખઙ્ગં સમુદ્ધૃત્ય શતચન્દ્રં ચ ભાનુમત્। ઇયેષ પાણ્ડવં હન્તું કૃપો લઘુપરાક્રમઃ
પછી કૃપાચાર્યે તરત જ પોતાનો તલવાર કાઢી, જે સૂર્ય જેવી તેજસ્વી અને સો ચાંદની જેવી ઝળહળતી હતી, પાંડવને મારવાનો ઇરાદો કર્યો.
સ શરદ્વત્સુતસ્તૂર્ણં મહાચાર્યઃ સુશિક્ષિતઃ । ખેચરેવ ચચારકૈઃ ક્રમાચ્ચર્માસિધૃગ્ભુવિ
શરદ્વતના પુત્ર, મહાન અને કુશળ ગુરુ કૃપાચાર્યે, તલવાર અને ઢાલ લઈને, યુદ્ધભૂમિ પર ઝડપથી પગલાં આગળ વધાર્યા, જાણે આકાશમાં ફરતો દેવ હોય.
તતઃ ક્ષુરપ્રૈઃ કૌન્તેયો દશભિઃ ખઙ્ગચર્મણી । નિમેષાદિવ ચિચ્છેદ તદદ્ભુતમિવાભવત્
ત્યારે અર્જુને દસ તીક્ષ્ણ તીરો વડે કૃપાચાર્યની તલવાર અને ઢાલ પળભરમાં કાપી નાખી, જાણે કોઈ ચમત્કાર થયો હોય.
વિષણ્ણવદમસ્તત્ર વિનાશાત્ખઙ્ગચર્મણોઃ। દન્તૈર્દન્તચ્છદાન્દષ્ટ્વા ચુકોપ હૃદિ દીર્ઘવત્
ત્યાં કૃપાચાર્ય તલવાર અને ઢાલ નાશ પામતાં મુંઝાયેલી અને દુઃખી મુખાકૃતિ સાથે ઊભા રહ્યા; દાંત ભીંચી હોઠ દબાવતાં, તેમના હૃદયમાં ભારે ગુસ્સો ઉઠ્યો.
ભવત્વિતિ પુનશ્ચોક્ત્વા યુદ્ધાપગમનોદ્યતઃ। અશ્વત્થામ્નસ્તુ સ રથં કૃપઃ સમભિપુપ્લુવે। સ્વસ્રીયસ્ય મહાતેજા જગ્રાહ ચ ધનુઃ પુનઃ
'જેમ થાય તેમ થવા દો' એમ કહી, યુદ્ધમાંથી પાછા ફરવાની તૈયારી કરીને, મહાતેજસ્વી કૃપાચાર્ય પોતાના સગા અશ્વત્થામાના રથ પર ચઢ્યા અને ફરીથી ધનુષ્ય હાથમાં લીધું.
એતસ્મિન્નન્તરે ક્રુદ્ધો ભીષ્મો દ્રોણમથાબ્રવીત્। દૃષ્ટ્વા કૃપં ફલ્ગુનેન પીડિતં ચોર્જિતં ચ તમ્
એ સમયે, અર્જુને કૃપાચાર્યને પરેશાન અને પરાજિત કરતા જોઈ, ભીષ્મ ગુસ્સે ભરાઈ દ્રોણાચાર્યને બોલ્યા.
એકૈકમસ્માન્સંગ્રામે પરાજયતિ ફલ્ગુનઃ। અહં દ્રોણશ્ચ કર્ણશ્ચ દ્રૌણિર્ગૌતમ એવ ચ। અન્યે ચ બહવઃ શૂરા વયં જેષ્યામ વાસવિમ્
ફલ્ગુન અમને દરેકને યુદ્ધમાં હરાવી રહ્યો છે—હું, દ્રોણ, કર્ણ, દ્રોણપુત્ર, ગૌતમ અને ઘણા બીજા વીર—પણ આપણે સૌ મળીને ઇન્દ્રપુત્રને જરૂર હરાવીશું.
સમાગમ્ય તતઃ સર્વે ભીષ્મદ્રોણમુખા રથાઃ। અર્જુનં સહસા યુક્તાઃ પ્રત્યયુધ્યન્ત ભારત
પછી ભીષ્મ અને દ્રોણની આગેવાનીમાં બધા રથીઓ ભેગા થયા અને અચાનક જ પૂરી શક્તિથી અર્જુન પર હુમલો કર્યો.
સ સાયકમયૈર્જાલૈઃ સર્વતસ્તાન્મહારથાન્। પ્રાચ્છાદયચ્છરૌઘૈસ્તાન્નીહાર ઇવ પર્વતાન્
અર્જુને ચારેય બાજુથી તીરોની ઝમાવટ કરી, મહારથીઓને ઢાંકી નાખ્યા, જાણે પર્વતોને ધુમ્મસ ઢાંકે છે તેમ.
નદદ્ભિશ્ચ મહાનાગૈર્હેષમાણૈશ્ચ વાજિભિઃ । ભેરીશઙ્ખનિનાદૈશ્ચ સ શબ્દસ્તુમુલોઽભવત્
ગર્જનારા હાથીઓ, હણહણતા ઘોડા અને ઢોલ-શંખના નાદથી યુદ્ધભૂમિમાં ભયાનક ગૂંજી ઉઠી.
નાગાશ્વકાયાન્નિર્ભિદ્ય લૌહાનિ કવચાનિ ચ। પાર્થસ્ય શરવર્ષાણિ ન્યપતઞ્શતશઃ ક્ષિતૌ
અર્જુનના તીરોના વરસાદે હજારો હાથીઓ અને ઘોડાઓના શરીર અને લોખંડના કવચ ફાડી નાખ્યા અને જમીન પર પડ્યા.
ત્વરમાણઃ શરાનસ્યન્પાણ્ડવસ્તુ પ્રકાશતે। મધ્યંદિનગતોઽર્ચિષ્માઞ્છરદીવ દિવાકરઃ
પાંડવ ઝડપથી તીરો છોડતો, શરદના મધ્યાહ્નના સૂર્ય જેવો તેજસ્વી દેખાતો હતો.