અક્ષયાવિષુધી દિવ્યૌ પાણ્ડવસ્ય મહાત્મનઃ। તેન પાર્થો રણે શૂરસ્તસ્થૌ ગિરિરિવાચલઃ
પાંડવ પાસે અક્ષય અને દિવ્ય તીણાં હતાં, તેથી એ મહાન આત્માવાળા પાર્થ યુદ્ધમાં પર્વતની જેમ અડગ ઊભો રહ્યો.
અશ્વત્થામ્નઃ પુનર્બાણાઃ ક્ષિપ્રમભ્યસ્યતો રણે। જગ્મુઃ પરિક્ષયં શીઘ્રમભૂત્તેનાધિકોઽર્જુનઃ
પણ અશ્વત્થામાના તીરો, ભલે ઝડપથી છોડ્યા હતા, ટૂંક સમયમાં ખૂટી ગયા; તેથી અર્જુને વધુ ફાયદો મેળવ્યો.
એતસ્મિન્નન્તરે તત્ર મહાવીર્યપરાક્રમઃ। આજગામ મહાબાહુઃ કૃપઃ શસ્ત્રભૃતાંવરઃ । અર્જુનં પ્રતિયોદ્ધું વૈ યુદ્ધકામો મહારથઃ
એ દરમિયાન મહાન બલ અને પરાક્રમવાળા, શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા કૃપાચાર્ય, અર્જુન સામે યુદ્ધ કરવા આતુર થઈ આવ્યા.
અથં દ્રૌણે રથં ત્યક્ત્વા કૃપસ્ય રથમુત્તમમ્ । આજગામાર્જુનસ્તૂર્ણં સૂર્યવૈશ્વાનરપ્રભમ્
પછી અર્જુને ઝડપથી દ્રૌણિના રથને છોડી, કૃપાચાર્યના સૂર્ય અને અગ્નિ જેવા તેજસ્વી રથ પર ચડીને પહોંચ્યો.
તૌ વીર સૂર્યસંકાશૌ યોત્સ્યમાનૌ મહારથૌ। વાષિકાવિવ જીમૂતૌ વ્યરોચેતાં વ્યવસ્થિતૌ
એ બંને મહારથી, સૂર્ય સમાન તેજવાળા, યુદ્ધ માટે સામસામે ઊભા રહ્યા, જાણે બે મેઘો એકબીજાને ટકરાવા તૈયાર હોય.
શ્રગૃહ્ય ગાણ્ડિવં લોકે વિશ્રુતં પુનરર્જુનઃ। અભ્યયાદ્ભરતશ્રેષ્ઠો વિનિઘ્નઞ્શરમાલયા
પછી વિશ્વમાં પ્રસિદ્ધ એવા અર્જુને ગાંડીવ ધનુષ્ય હાથમાં લીધું અને ભરતવંશીઓમાં શ્રેષ્ઠ, તીરોની વરસાદ વરસાવતો આગળ વધ્યો.
કૃપશ્ચ ધનુરાદાય તથૈવાર્જુનમભ્યગામ્
કૃપાચાર્યે પણ પોતાનું ધનુષ્ય લઈને એ જ રીતે અર્જુન સામે આગળ વધ્યા.
પ્રગૃહ્ય બલવચ્ચાપં નારાચાન્રક્તભોજનાન્। કૃપઃ પાર્થાય ચિક્ષેપ શંતશોઽથ સહસ્રશઃ
મજબૂત ધનુષ્ય પકડી, લાલ ટોચવાળા લોખંડના તીરો કૃપાએ પાર્થ પર સૈંકડો અને હજારોની સંખ્યામાં છોડ્યા.
જીમૂત ઇવ ધર્માન્તે શરવર્પં વિમુઞ્ચતિ । નન્દયન્સુહૃદઃ સર્વાન્પ્રત્યયુધ્યત ફલ્ગુનમ્
મેઘ વરસાદના અંતે જેમ તીરોની ધોધ વરસાવે, તેમ કૃપાએ પોતાના મિત્રો ખુશ કરી ફલ્ગુન સામે યુદ્ધ કર્યું.
વિકૃષ્ય બલવચ્ચાપં પાણ્ડવોઽમિતવિક્રમઃ। ચચાર સમરે પાર્થશ્ચિત્રમાર્ગાન્વિદર્શયન્
પાંડવ, અનંત પરાક્રમવાળા, બલથી ધનુષ્ય ખેંચી, યુદ્ધમાં અદ્ભુત તીરચલાવવાની રીતો બતાવતો હતો.
સર્વાશ્ચૈવ દિશો બાણૈઃ પ્રદિશશ્ચ મહાબલઃ । એકચ્છાયમિવાકાશં સર્વતઃ કૃતવાન્પ્રભુઃ
મહાન બળવાને પોતાના તીરો વડે ચારેય દિશાઓ અને ખૂણાઓને ઢાંકી દીધા, જેથી આખું આકાશ એક જ છાંયાની જેમ દેખાવા લાગ્યું.
પ્રાચ્છાદયદમેયાત્મા પાર્થઃ શરશતૈઃ કૃપમ્ । ઉદ્ગતઃ સમરે મેઘો ધારાભિરિવ પર્વતમ્
અપરમેય આત્માવાળા પાર્થે, શતાવધિ તીરો વડે કૃપાને આવરી લીધા, જેમ મેઘ યુદ્ધમાં પર્વતને ધોધથી ઢાંકી દે છે.
સ શરૈરર્પિતઃ ઋદ્ધઃ શિતૈરગ્નિશિખોપમૈઃ । કૃપો બભૂવ સમરે વિધૂમોઽગ્નિરિવ જ્વલંમ્
આગની જ્વાળાની જેમ તેજસ્વી અને તીખા તીરોની મારથી કૃપા યુદ્ધમાં એવો દેખાયો કે જાણે ધૂમ વિના અગ્નિ જ્વલતો હોય.
તતઃ શરસહસ્રેણ પાર્થમપ્રતિમૌજસમ્ । અર્દયિત્વા મહાબાહુર્નનાદ સમરે કૃપઃ
પછી મહાબાહુ કૃપાએ, અપ્રતિમ બળ ધરાવતા પાર્થેને હજાર તીરો વડે દુઃખ આપ્યા પછી યુદ્ધભૂમિમાં ગર્જના કરી.
તતઃ કનકપુઙ્ખેન શરેણ નતપર્વણા। બિભેદ સમરે પાર્થઃ કૃપસ્ય ધ્વજમુત્તમમ્
પછી પાર્થે, સોનાની પાંખવાળા અને વળાંક ધરાવતા તીરે યુદ્ધમાં કૃપાના શ્રેષ્ઠ ધ્વજને ભેદી નાખ્યો.
તતઃ પશ્ચાન્મહાતેજા નારાચાન્સૂર્યસન્નિભાન્ । જગ્રાહ સમરે પાર્થો ભૂયો બહુશિલીમુખાન્
પછી તેજસ્વી પાર્થે યુદ્ધમાં ફરીથી સૂર્ય સમાન તેજવાળા અનેક લોખંડના અને પહોળા મુખવાળા તીરો હાથમાં લીધા.
તૈસ્તદાતીં મહાબાહુઃ કૃપસ્ય રથરક્ષિણઃ । જઘાન ક્ષત્રિયશ્રેષ્ઠો યુધ્યમાનાન્મહારથાન્
એ તીરો વડે મહાબાહુ અને શ્રેષ્ઠ ક્ષત્રિયે કૃપાના રથની રક્ષા કરતા મહારથીઓને યુદ્ધમાં પરાસ્ત કર્યા.
ચન્દ્રકેતુઃ સુકેતુશ્ચ ચિત્રાશ્વો મણિમાંસ્તદ। મુઞ્જમૌલિશ્ચ વિક્રાન્તો હેમવર્ણો ભયાવહઃ
ચંદ્રકેતુ, સુકેતુ, ચિત્રાશ્વ, મણિમાન અને વિક્રમશાળી મુંજમૌલી, જે સોનાની જેમ ચમકતા અને ભયાનક હતા—
સુરથોઽતિરથશ્ચૈવ સુપેણોઽરિષ્ટ એવ ચ। નૃકેતુશ્ચ સહાનીકાસ્તે નિષેદુર્ગતાસવઃ
સુરથ નામના મહારથી, સુપેણ, અરીષ્ટ અને નૃકેતુ પોતાના સેનાસહીત—એ બધા જીવ ગુમાવી બેઠા.
તાન્નિહત્ય તતઃ પાર્થો નિમેપાદિવ ભારત । પુનરન્યાન્સમાધત્ત ત્રયોદશ શિલીમુખાન્
એ બધાને સંહાર્યા પછી, હે ભારત, પાર્થે જાણે યમરાજની જેમ, ફરી ત્રેણે broad-headed તીરો હાથમાં લીધા.
અથાસ્ય યુગમેકેન ચતુર્ભિશ્ચતુરો હયાન્। ષષ્ઠેન તુ શિરઃ સઙ્ખ્યે કૃપસ્ય રથસારથેઃ
પછી એક તીરે રથનું જૂથ, ચાર તીરો વડે ચાર ઘોડા અને છઠ્ઠા તીરે કૃપાના રથચાલકનું માથું ભેદ્યું.
ત્રિભિસ્ત્રિવેણું બલવાન્દ્વાભ્યામક્ષં મહાબલઃ । દ્વાદશેન તુ ભલ્લેન કૃપસ્ય સશરં ધનુઃ
ત્રણ તીરો વડે ત્રિવેણુ તોડી નાખ્યો, બે તીરો વડે મજબૂત ધુરી તોડી અને બારમો ભલ્લ તીરે કૃપાનું તણાવાળું ધનુષ્ય કાપી નાખ્યું.
છિત્ત્વા વજ્રનિકાશેન ફલ્ગુનઃ પ્રહસન્નિવ। ત્રયોદશેનેન્દ્રસમઃ પ્રત્યવિધ્યત્સ્તનાન્તરે
વજ્ર સમાન તીરે ધનુષ્ય કાપીને, ફાલ્ગુને હસતાં હસતાં ત્રયોદશમા તીરે, જે ઇન્દ્ર જેવો શક્તિશાળી હતો, કૃપાને છાતીમાં ઘાયલ કર્યો.
સ છિન્નધન્વા વિરથો હતાશ્વો હતસારથિઃ । અથ શક્તિં પરામૃશ્ય સૂર્યવૈશ્વાનરપ્રભામ્ । ચિક્ષેપ સહસા ક્રુદ્ધઃ પાર્થાયાદ્ભુતકર્મણે
હવે કૃપા ધનુષ્ય, રથ, ઘોડા અને રથચાલક વિના રહી ગયા. ગુસ્સાથી ભરેલા કૃપાએ સૂર્ય અને અગ્નિ જેવું તેજ ધરાવતી ભાલા ઝડપી, અને તે પાર્થે ઉપર ઝડપથી ફેંકી.
તામર્જુનસ્તથારૂપાં શક્તિં હેમપરિષ્કૃતામ્। રુરોધ સાયકૈસ્તીક્ષ્ણૈરર્ધચન્દ્રમુખૈશ્ચ તામ્
અર્જુને તે સુશોભિત અને સોનાથી સજાવેલી ભાલાને તીખા તથા અર્ધચંદ્રાકાર તીરો વડે રોકી લીધી.
આપતન્તીં મહોલ્કાભાં ચિચ્છેદ દશભિઃ શરૈઃ। સાપતદ્દશધા ભૂમૌ પાર્થેન નિહતા શરૈઃ
જેમજ તે ભાલા અગ્નિ સમાન તેજથી દોડી આવી રહી હતી, પાર્થે દસ તીરો વડે તેને કાપી નાખી, અને તે જમીન પર દસ ભાગમાં પડી ગઈ.
શક્ત્યાં તુ વિનિકૃત્તાયાં વિરથઃ શરપીડિતઃ। ગદાપાણિરવપ્લુત્ય રથાત્તૂર્ણમમિત્રહા। ગદાં ચિક્ષેપ સહસા પાર્થાયામિતતેજસે
ભાલા કાપાઈ ગઈ, તીરોની મારથી ઘાયલ અને રથ વિના કૃપા, દુશ્મનોના સંહારક, ઝડપથી રથ પરથી ઊતરી, ગદા હાથમાં લઈને પાર્થે ઉપર ફેંકી.
સા ચ મુક્તા ગદા ગુર્વી રૂપેણાસ્ય પરિષ્કૃતા । અર્જુનસ્ય શરૈર્નુન્ના પ્રતિમાર્ગં જગામ સા
એ ભારે અને સુંદર ગદા, કૃપાએ ફેંકેલી, અર્જુનના તીરોની આડમાં આવી અને પાછી વળી ગઈ.
અથ ખઙ્ગં સમુદ્ધૃત્ય શતચન્દ્રં ચ ભાનુમત્। ઇયેષ પાણ્ડવં હન્તું કૃપો લઘુપરાક્રમઃ
પછી કૃપાચાર્યે તરત જ પોતાનો તલવાર કાઢી, જે સૂર્ય જેવી તેજસ્વી અને સો ચાંદની જેવી ઝળહળતી હતી, પાંડવને મારવાનો ઇરાદો કર્યો.
સ શરદ્વત્સુતસ્તૂર્ણં મહાચાર્યઃ સુશિક્ષિતઃ । ખેચરેવ ચચારકૈઃ ક્રમાચ્ચર્માસિધૃગ્ભુવિ
શરદ્વતના પુત્ર, મહાન અને કુશળ ગુરુ કૃપાચાર્યે, તલવાર અને ઢાલ લઈને, યુદ્ધભૂમિ પર ઝડપથી પગલાં આગળ વધાર્યા, જાણે આકાશમાં ફરતો દેવ હોય.