અશ્વત્થામા તુ તત્કર્મ હૃદયેન મહાત્મનઃ। પૂજયામાસ પાર્થસ્ય કોપં ચાસ્ય તદાઽકરોત્
અશ્વત્થામાને એ કૃત્ય જોઈને, મનમાં અર્જુન માટે માન ઉત્પન્ન થયો, પણ એ સમયે એના હૃદયમાં ગુસ્સો પણ આવ્યો.
સ ભન્યુવશમાપન્નઃ પાર્થમભ્યદ્રવદ્રણે । કિરઞ્શરસહસ્રાણિ પર્જન્ય ઇવ વૃષ્ટિમાન્
પછી ગુસ્સાથી ભરાઈ, અશ્વત્થામા યુદ્ધમાં અર્જુન સામે દોડી ગયો અને મેઘ જેમ વરસાદ વરસાવે તેમ હજારો બાણો વરસાવ્યા.
આવૃત્ય ચ મહાબાહુર્યતો દ્રોણસ્તતોઽભવત્। અન્તરં પ્રદદૌ પાર્થો દ્રોણસ્ય વ્યપસર્પિતુમ્
બળવાન અર્જુને, દ્રોણ જે દિશાથી આવ્યો હતો એ રસ્તો રોકી, દ્રોણને પાછો જવા માટે જગ્યા આપી.
સ તુ લબ્ધાન્તરસ્તૂર્ણમપાયાઞ્જવનૈર્હયૈઃ । છિન્નવર્મધ્વજરથો નિકૃત્તઃ પરમેષુભિઃ
એ રીતે મોકો મળતાં, દ્રોણે ઝડપથી પોતાના ઝડપી ઘોડાંઓ સાથે પલાયન કર્યું, પણ એના કવચ, ધ્વજ અને રથ સર્વે ઉત્તમ બાણોથી તૂટી ગયા હતા.
પરાજિતે તદા દ્રોણે દ્રોણપુત્રઃ સમાગતઃ। સદણ્ડ ઇવ રક્તાક્ષઃ કૃતાન્તઃ સમરે સ્થિતઃ
જ્યારે દ્રોણ હાર્યો, ત્યારે એનો પુત્ર લાલ આંખો સાથે, યુદ્ધમાં મૃત્યુદેવ જેવો ભયાનક રૂપ લઈને ઉભો રહ્યો.
તં પાર્થઃ પ્રતિજગ્રાહ વાયુવેગમિવાચલઃ। શરજાલેન મહતા વર્ષમાણ ઇવામ્બુદઃ
પછી અર્જુને, પર્વત જેમ પવનના પ્રહારને સહન કરે તેમ, મોટા બાણવર્ષા વડે એનો સામનો કર્યો.
તયોર્દેવાસુરસમઃ સન્નિપાતો મહાનભૂત્ । કિરતોઃ શરજાલાનિ વૃત્રવાસવયોરિવ
બન્ને યોદ્ધાઓ વચ્ચે દેવ-દાનવો જેવા ભયાનક યુદ્ધનો આરંભ થયો, અને તેઓએ વજ્ર અને વૃત્ર જેવી બાણોની ઝમાવટ કરી.
ન સ્મ સૂર્યસ્તદા ભાતિ ન ચ વાતિ સમીરણઃ । શરગાઢે કૃતે વ્યોમ્નિ છાયાભૂતમિવાભવત્
એ સમયે ન તો સૂર્ય પ્રકાશતો હતો, ન પવન ફૂંકાતો હતો; આખું આકાશ બાણોથી ઢંકાઈ ગયું હતું અને બધું છાંયામાં લાગી રહ્યું હતું.
મહાંશ્ચટચટાશબ્દો યોધયોર્યુધ્યમાનયોઃ । દહ્યતામિવ વેણૂનામાસીત્પરમદારુણઃ
બન્ને યોદ્ધાઓ લડી રહ્યા ત્યારે, બાંસ સળગે તેવી ભયાનક ચટાકા-ચટાકાની અવાજે આખું میدان ગુંજી ઉઠ્યું.
હયાંસ્તસ્યાર્જુનઃ સઙ્ખ્યે કૃતવાનલ્પતેજસાઃ । તે રાજન્ન પ્રજાનન્તિ દિશં કાંચન મોહિતાઃ
અર્જુને સામેના યોદ્ધાના ઓજસહીન ઘોડાંઓને ઘાયલ કર્યા, અને હે રાજા, એ ઘોડાંઓ દિશા ભૂલી, ગભરાઈ ગયા.
તતો દ્રૌણિર્મહાવીર્યઃ પાર્થસ્ય વિચરિષ્યતઃ । વિવરં સૂક્ષ્મમાલોક્ય જ્યાં નુનોદ ક્ષુરેણ સઃ
પછી દ્રોણપુત્રે, અર્જુનના હલનચલન વચ્ચે, એક નાનકડું અવકાશ જોઈ, તીક્ષ્ણ કટારી જેવા બાણથી એની ધનુષ્યની દોરી કાપી નાખી.
તદસ્યાપૂજયન્દેવાઃ કર્મ દૃષ્ટ્વાઽતિમાનુષમ્ । ન શક્તોઽન્યઃ પુમાન્સ્થાતુમૃતે દ્રૌણેર્ધનંજયમ્
એ અસાધારણ કૃત્ય જોઈને દેવતાઓએ પણ પ્રશંસા કરી; દ્રોણપુત્ર સિવાય બીજું કોઈ ધનંજય સામે ટકી શક્યું નહોતું.
તતો દ્રૌણિર્ધનુર્વ્યસ્ય વ્યપક્રમ્ય નરર્ષભઃ । પુનરપ્યભ્યહન્પાર્થં હૃદયે કઙ્કપત્રિભિઃ
પછી દ્રૌણીએ પોતાનું ધનુષ્ય ખેંચી, પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ એવા પાર્થને મોરપાંખવાળા તીરો વડે ફરી એકવાર હૃદયમાં ઘા કર્યો.
તતઃ પાર્થો મહાબાહુઃ પ્રહસન્સ્વનવત્તદા। યોજયામાસ ચ તદા મૌર્વ્યા ગાણ્ડીવમોજસા
એ સમયે બલવાન પાર્થ હસી ઊઠ્યો અને જોરથી પોતાના ગાંડીવ ધનુષ્યને ડોરીથી બાંધ્યું.
તં દૃષ્ટ્વા ઋદ્ધમાયાન્તં પ્રભિન્નમિવ કુઞ્જરમ્ । ઋદ્ધઃ સમાહ્વયામાસ દ્રૌણિર્યુદ્ધાય ભારત
પાર્થને તેજથી આગળ વધતો જોઈ, જાણે ઉગ્ર હાથીની જેમ, શક્તિશાળી દ્રૌણીએ તેને યુદ્ધ માટે લલકાર્યો, હે ભરતવંશી.
તતોઽર્ધચન્દ્રપાહૃત્ય તેન પાર્થઃ સમાહતઃ । ચિચ્છેદ તસ્ય ચાપં ચ સૂતં ચાશ્વં ચ તેજસા । વિવ્યાધ નિશિતૈશ્ચાપિ શરૈરાશીવિપોપમૈઃ
પછી પાર્થને અર્ધચંદ્રાકાર તીરે ઘાયલ કર્યો, અને પછી તેણે પોતાની શક્તિથી દ્રૌણિનું ધનુષ્ય, રથચાલક અને ઘોડા કાપી નાખ્યા અને ઝેરી સાપ જેવા તીક્ષ્ણ તીરો વડે તેને ઘાયલ કર્યો.
સોઽન્યં રથં સમાસ્થાય પ્રત્યાયાદ્રથિપુઙ્ગવઃ। વારણેનેવ મત્તેન મત્તો વારણયૂથપઃ
પછી એ મહાન યુદ્ધવીર બીજું રથ લઈ પાછો આવ્યો, જાણે ઉગ્ર હાથી સામે બીજો ઉગ્ર હાથી આવે તેમ.
તતઃ પ્રવવૃતે યુદ્ધં પૃથિવ્યામેકવીરયોઃ । રણમધ્યે દ્વયોરેવ સુમહદ્રોમહર્ષણમ્
પછી પૃથ્વી પર એ બે એકલા વીરોએ વચ્ચે ભયાનક અને રોમાંચક યુદ્ધ શરૂ કર્યું.
તૌ વીરૌ કુરવઃ સર્વે દદૃશુર્વિસ્મયાન્વિતાઃ। યુધ્યમાનૌ મહાત્માનૌ દ્વિરદાવિવ સંગતૌ
કુરુઓએ આશ્ચર્યથી એ બે મહાન આત્માવાળા વીરોએ હાથીની જેમ યુદ્ધ કરતાં જોયા.
તૌ સમાજઘ્નતુર્વીરૌ પરસ્પરજયૈષિણૌ । શરૈ રાશીવિષાકારૈર્જ્વલદ્ભિરિવ પાવકૈઃ
એ બંને વીરોએ એકબીજાને હરાવવાની ઇચ્છાથી, અગ્નિ સમાન જ્વલંત અને ઝેરી સાપ જેવા તીરો વડે ઘા કર્યા.
અક્ષયાવિષુધી દિવ્યૌ પાણ્ડવસ્ય મહાત્મનઃ। તેન પાર્થો રણે શૂરસ્તસ્થૌ ગિરિરિવાચલઃ
પાંડવ પાસે અક્ષય અને દિવ્ય તીણાં હતાં, તેથી એ મહાન આત્માવાળા પાર્થ યુદ્ધમાં પર્વતની જેમ અડગ ઊભો રહ્યો.
અશ્વત્થામ્નઃ પુનર્બાણાઃ ક્ષિપ્રમભ્યસ્યતો રણે। જગ્મુઃ પરિક્ષયં શીઘ્રમભૂત્તેનાધિકોઽર્જુનઃ
પણ અશ્વત્થામાના તીરો, ભલે ઝડપથી છોડ્યા હતા, ટૂંક સમયમાં ખૂટી ગયા; તેથી અર્જુને વધુ ફાયદો મેળવ્યો.
એતસ્મિન્નન્તરે તત્ર મહાવીર્યપરાક્રમઃ। આજગામ મહાબાહુઃ કૃપઃ શસ્ત્રભૃતાંવરઃ । અર્જુનં પ્રતિયોદ્ધું વૈ યુદ્ધકામો મહારથઃ
એ દરમિયાન મહાન બલ અને પરાક્રમવાળા, શસ્ત્રધારીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવા કૃપાચાર્ય, અર્જુન સામે યુદ્ધ કરવા આતુર થઈ આવ્યા.
અથં દ્રૌણે રથં ત્યક્ત્વા કૃપસ્ય રથમુત્તમમ્ । આજગામાર્જુનસ્તૂર્ણં સૂર્યવૈશ્વાનરપ્રભમ્
પછી અર્જુને ઝડપથી દ્રૌણિના રથને છોડી, કૃપાચાર્યના સૂર્ય અને અગ્નિ જેવા તેજસ્વી રથ પર ચડીને પહોંચ્યો.
તૌ વીર સૂર્યસંકાશૌ યોત્સ્યમાનૌ મહારથૌ। વાષિકાવિવ જીમૂતૌ વ્યરોચેતાં વ્યવસ્થિતૌ
એ બંને મહારથી, સૂર્ય સમાન તેજવાળા, યુદ્ધ માટે સામસામે ઊભા રહ્યા, જાણે બે મેઘો એકબીજાને ટકરાવા તૈયાર હોય.
શ્રગૃહ્ય ગાણ્ડિવં લોકે વિશ્રુતં પુનરર્જુનઃ। અભ્યયાદ્ભરતશ્રેષ્ઠો વિનિઘ્નઞ્શરમાલયા
પછી વિશ્વમાં પ્રસિદ્ધ એવા અર્જુને ગાંડીવ ધનુષ્ય હાથમાં લીધું અને ભરતવંશીઓમાં શ્રેષ્ઠ, તીરોની વરસાદ વરસાવતો આગળ વધ્યો.
કૃપશ્ચ ધનુરાદાય તથૈવાર્જુનમભ્યગામ્
કૃપાચાર્યે પણ પોતાનું ધનુષ્ય લઈને એ જ રીતે અર્જુન સામે આગળ વધ્યા.
પ્રગૃહ્ય બલવચ્ચાપં નારાચાન્રક્તભોજનાન્। કૃપઃ પાર્થાય ચિક્ષેપ શંતશોઽથ સહસ્રશઃ
મજબૂત ધનુષ્ય પકડી, લાલ ટોચવાળા લોખંડના તીરો કૃપાએ પાર્થ પર સૈંકડો અને હજારોની સંખ્યામાં છોડ્યા.
જીમૂત ઇવ ધર્માન્તે શરવર્પં વિમુઞ્ચતિ । નન્દયન્સુહૃદઃ સર્વાન્પ્રત્યયુધ્યત ફલ્ગુનમ્
મેઘ વરસાદના અંતે જેમ તીરોની ધોધ વરસાવે, તેમ કૃપાએ પોતાના મિત્રો ખુશ કરી ફલ્ગુન સામે યુદ્ધ કર્યું.
વિકૃષ્ય બલવચ્ચાપં પાણ્ડવોઽમિતવિક્રમઃ। ચચાર સમરે પાર્થશ્ચિત્રમાર્ગાન્વિદર્શયન્
પાંડવ, અનંત પરાક્રમવાળા, બલથી ધનુષ્ય ખેંચી, યુદ્ધમાં અદ્ભુત તીરચલાવવાની રીતો બતાવતો હતો.