ત્યજતિ બ્રાહ્મણઃ શિષ્યાન્દેવયાન્યા પ્રચોદિતઃ। સાયં કામયતે કાં સ કાર્યોઽદ્ય ત્વયાઽનઘે
બ્રાહ્મણ દેવયાનીના આગ્રહથી પોતાના શિષ્યોને છોડે છે; નિર્દોષે, આજે દેવયાનીને જે ઈચ્છા હોય એ તારે પૂરી કરવી છે.
યં સા કામયતે કાં કરવાણ્યહમદ્ય તમ્। યદ્યેવમાહ્વયેચ્છુક્રો દેવયાનીકૃતે હિ મામ્। મદ્દોષાન્માગમચ્છુક્રો દેવયાની ચ મત્કૃતે
આજે દેવયાની જે ઈચ્છે એ હું કરીશ; જો શુક્રાચાર્ય દેવયાની માટે મને બોલાવે તો મારા કારણે શુક્રાચાર્ય કે દેવયાનીને કોઈ દોષ ન લાગે.
તતઃ કન્યાસહસ્રેણ વૃતા શિબિકયા તદા। પિતુર્નિયોગાત્ત્વરિતા નિશ્ચક્રામ પુરોત્તમાત્
પછી પિતાના આદેશથી, હજારો કન્યાઓ સાથે પસંદ થઈ, શર્મિષ્ઠા શિઘ્રતાથી શોભાયમાન મહેલમાંથી પલંકમાં બહાર નીકળી.
અહં દાસીસહસ્રેણ દાસી તે પરિચારિકા। અનુ ત્વાં તત્ર યાસ્યામિ યત્ર દાસ્યતિ તે પિતા
હું હજાર દાસી સાથે તારી દાસી અને સેવિકા બનીશ; જ્યાં પણ તારો પિતા તને આપશે ત્યાં હું તારી સાથે જઈશ.
સ્તુવતો દુહિતાઽહં તે યાચતઃ પ્રતિગૃહ્ણતઃ। સ્તૂયમાનસ્ય દુહિતા કથં દાસી ભવિષ્યસિ
હું એ પિતાની દીકરી છું જે સ્તુતિ કરે છે, વિનંતી કરે છે અને ગ્રહણ કરે છે; જે પિતાની સ્તુતિ થાય છે, તેની દીકરી દાસી કેવી રીતે બની શકે?
યેનકેનચિદાર્તાનાં જ્ઞાતીનાં સુખમાવહેત્। અતસ્ત્વામનુયાસ્યામિ તત્ર દાસ્યતિ તે પિતા
જે કોઈ પણ રીતે દુઃખી સગાંઓને સુખ આપે છે, એ માટે હું તને ત્યાં જઇશ જ્યાં તારો પિતા તને આપશે.
પ્રતિશ્રુતે દાસભાવે દુહિત્રા વૃષપર્વણઃ। દેવયાની નૃપશ્રેષ્ઠ પિતરં વાક્યમબ્રવીત્
વૃષપરવાના દીકરીએ દાસી થવાનું વચન આપ્યું ત્યારે, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, દેવયાનીએ પિતાને કહ્યું.
પ્રવિશામિ પુરં તાત તુષ્ટાઽસ્મિ દ્વિજસત્તમ। અમોઘં તવ વિજ્ઞાનમસ્તિ વિદ્યાબલં ચ તે
પિતા, હું હવે શહેરમાં પ્રવેશીશ; હું પ્રસન્ન છું, બ્રાહ્મણોમાં શ્રેષ્ઠ. તારી વિદ્યા અચૂક છે અને તારો જ્ઞાનબળ મહાન છે.
એવમુક્તો દુહિત્રા સ દ્વિજશ્રેષ્ઠો મહાયશાઃ। પ્રવિવેશ પુરં હૃષ્ટઃ પૂજિતઃ સર્વદાનૈવઃ
પિતાજી જ્યારે પુત્રીના વચનોથી પ્રસન્ન થયા, ત્યારે એ મહાન પ્રતિષ્ઠાવાળા બ્રાહ્મણ આનંદથી અને સર્વ પ્રકારના સન્માન સાથે શહેરમાં પ્રવેશ્યા.
અથ દીર્ઘસ્ય કાલસ્ય દેવયાની નૃપોત્તમ। વનં તદેવ નિર્યાતા ક્રીડાર્થં વરવર્ણિની
પછી લાંબા સમય પછી, રાજાઓમાં શ્રેષ્ઠ, દેવયાની એ સુંદર કન્યા રમવા માટે એ જ વનમાં ગઈ.
તેન દાસીસહસ્રેણ સાર્ધં શર્મિષ્ઠયા તદા। તમેવ દેશં સંપ્રાપ્તા યથાકામં ચચાર સા
એ સમયે, શર્મિષ્ઠા અને હજાર દાસીઓ સાથે દેવયાની એ જ સ્થળે પહોંચી અને મનગમતું ફરવા લાગી.
તાભિઃ સખીભિઃ સહિતા સર્વાભિર્મુદિતા ભૃશમ્। ક્રીડન્ત્યોઽભિરતાઃ સર્વાઃ પિબન્ત્યો મધુમાધવીં
સખીઓ સાથે ખૂબ આનંદમાં મસ્ત થઈને, બધી કન્યાઓ રમતી અને મધમાદવી પીતી હતી.
ખાદન્ત્યો વિવિધાન્ભક્ષ્યાન્વિદશન્ત્યઃ ફલાનિ ચ। પુનશ્ચ નાડુષો રાજા મૃગલિપ્સુર્યદૃચ્છયા
એ બધી વિવિધ પ્રકારના ખોરાક ખાતી અને ફળો ચાવી રહી હતી. એ સમયે, રાજા પણ શિકારની ઈચ્છાથી એ જ વિસ્તારમાં આવી પહોંચ્યા.
તમેવ દેશં સંપ્રાપ્તો જલાર્થી શ્રમકર્શિતઃ। દદર્શ દેવયાનીં સ શર્મિષ્ઠાં તાશ્ચ યોષિતઃ
પાણીની શોધમાં અને થાકેલા રાજા એ જ સ્થળે આવ્યા અને ત્યાં દેવયાની, શર્મિષ્ઠા અને બાકીની યુવતીઓને જોયા.
પિબન્તીર્લલમાનાશ્ચ દિવ્યાભરણભૂષિતાઃ। આસનપ્રવરે દિવ્યે સર્વરત્નવિભૂષિતે। ઉપવિષ્ટાં ચ દદૃશે દેવયાનીં શુચિસ્મિતામ્
એ બધી દિવ્ય આભૂષણોથી શોભાયમાન, સુંદર આસન પર બેસી, પીતી અને રમતી હતી. રાજાએ શુદ્ધ સ્મિતવાળી દેવયાનીને પણ ત્યાં બેઠેલી જોઈ.
રૂપેણાપ્રતિમાં તાસાં સ્ત્રીણાં મધ્યે વરાઙ્ગનમ્। `આસનાચ્ચ તતઃ કિંચિદ્વિહીનાં હેમભીષિતામ્
એ સ્ત્રીઓ વચ્ચે, રાજાએ અનન્ય સુંદરતા ધરાવતી શ્રેષ્ઠ કન્યાને થોડું દૂર સુવર્ણ આસન પાસે બેઠેલી જોઈ.
અસુરેન્દ્રસુતાં ચાપિ નિષણ્ણાં ચારુહાસિનીમ્। દદર્શ પાદૌ વિપ્રાયાઃ સંવહન્તીમનિન્દિતામ્
એમણે આસુરરાજાની નિર્દોષ પુત્રીને, મીઠા હાસ્ય સાથે, બ્રાહ્મણ કન્યાના પગ દબાવતી બેઠેલી જોઈ.
ગાયન્ત્યોઽથ પ્રનૃત્યન્ત્યો વાદયન્ત્યોઽથ ભારત। દૃષ્ટ્વા યયાતિમતુલં લજ્જયાઽવનતાઃ સ્થિતાઃ
એ બધી ગાઈ રહી, નૃત્ય કરી રહી અને વાદ્ય વગાડી રહી હતી. પણ જયારે યયાતિને જોયા, ત્યારે શરમથી માથું ઝુકાવીને ઊભી રહી ગઈ.
દ્વાભ્યાં કન્યાસહસ્રાભ્યાં દ્વે કન્યે પરિવારિતે। ગોત્રે ચ નામની ચૈવ દ્વયોઃ પૃચ્છામ્યહં શુભે
બે હજાર કન્યાઓથી ઘેરાયેલી, અને બાજુમાં બે કન્યાઓ સાથે, હે સુંદરે, હું તારો કુળ અને નામ પૂછું છું.
આખ્યાસ્યામ્યહમાદત્સ્વ વચનં મે નરાધિપ। શુક્રો નામાસુરગુરુઃ સુતાં જાનીહિ તસ્ય મામ્
હું તને કહું છું, રાજા, મારા વચન સાંભળ. હું અસુરગુરુ શુક્રની પુત્રી છું, એ જાણ.
ઇયં ચ મે સખી દાસી યત્રાહં તત્ર ગામિની। દુહિતા દાનવેન્દ્રસ્ય શર્મિષ્ઠા વૃષપર્વણઃ
આ મારી સખી અને દાસી છે, હું જ્યાં જાઉં ત્યાં એ પણ જાય છે. એ દાનવરાજ વૃષપર્વાની પુત્રી શર્મિષ્ઠા છે.
કથં તુ તે સખી દાસી કન્યેયં વરવર્ણિની। અસુરેન્દ્રસુતા સુભ્રૂઃ પરં કૌતૂહલં હિ મે
પણ, હે સુંદર ભ્રૂવાળી, તારી આ સખી, અસુરરાજાની પુત્રી, કેવી રીતે તારી દાસી છે? મને ખૂબ જ આશ્ચર્ય છે.
નૈવ દેવી ન ગન્ધર્વી ન યક્ષી ન ચ કિન્નરી। નૈવંરૂપા મયા નારી દૃષ્ટપૂર્વા મહીતલે
ન તો એ દેવી છે, ન ગંધર્વી, ન યક્ષી કે કિન્નરી. આવી રૂપવાળી સ્ત્રી મેં પૃથ્વી પર ક્યારેય જોઈ નથી.
શ્રીરિવાયતપદ્માક્ષી સર્વલક્ષણશોભના। અસુરેન્દ્રસુતા કન્યા સર્વાલઙ્કારભૂષિતા
પાંખડી જેવી આંખોવાળી, શ્રી જેવી તેજસ્વી, સર્વ શુભ લક્ષણોથી યુક્ત, અને સર્વ આભૂષણોથી શોભાયમાન, એ અસુરરાજાની પુત્રી છે.
દૈવેનોપહતા સુભ્રૂરુતાહો તપસાપિ વા। અન્યથૈષાઽનવદ્યાઙ્ગી દાસી નેહ ભવિષ્યતિ
નિશ્ચયે, કદીક ભાગ્ય કે તપના પ્રભાવથી, હે સુંદર ભ્રૂવાળી, એ અહીં દાસી બની છે; નહિંતર, નિર્દોષ અંગોવાળી એ કન્યા કદી દાસી ન હોત.
અસ્યા રૂપેણ તે રૂપં ન કિંચિત્સદૃશં ભવેત્। પુરા દુશ્ચરિતેનેયં તવ દાસી ભવત્યહો
એના રૂપની સામે તારો રૂપ કંઈ જ નથી. નિશ્ચયે, ભૂતકાળના કોઈ દુષ્કર્મના કારણે એ તારી દાસી બની છે—આ તો અદ્ભુત છે!
સર્વ એવ નરશ્રેષ્ઠ વિધાનમનુવર્તતે। વિધાનવિહિતં મત્વા મા વિચિત્રાઃ કથાઃકૃથાઃ
હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ, બધા લોકો નિયમ પ્રમાણે જ ચાલે છે. જે નિયમથી નક્કી થયેલું છે, એ પ્રમાણે જ સમજવું જોઈએ; અણોખી વાતો કરીને વિચિત્ર ચર્ચાઓ કરવી નહીં.
રાજવદ્રૂપવેષૌ તે બ્રાહ્મીં વાચં બિભર્ષિ ચ। કો નામ ત્વં કુતશ્ચાસિ કસ્ય પુત્રશ્ચ શસ મે
તમે રાજાની જેમ દેખાઓ છો અને વસ્ત્ર પણ રાજાવાળા પહેર્યા છે, પણ બોલો તો બ્રાહ્મણની જેમ બોલો છો. કહો, તમે કોણ છો, ક્યાંથી આવ્યા છો અને કોના પુત્ર છો?
બ્રહમચર્યેણ વેદો મે કૃત્સ્રઃ શ્રુતિપથં ગતઃ। રાજાહં રાજપુત્રશ્ચ યયાતિરિતિ વિશ્રુતઃ
બ્રહ્મચર્યથી મેં આખા વેદને શ્રવણમાર્ગે પ્રાપ્ત કર્યો છે. હું રાજા છું, રાજાપુત્ર છું અને યયાતિ નામે પ્રસિદ્ધ છું.
કેનાસ્યર્થેન નૃપતે ઇમં દેશમુપાગતઃ। જિઘૃક્ષુર્વારિજં કિંચિદથવા મૃગલિપ્સયા
હે રાજા, તમે કયા કામ માટે અહીં આવ્યા છો? શું તમે પાણી લેવા આવ્યા છો કે પછી શિકાર કરવાની ઈચ્છા રાખો છો?