અશ્વાઞ્શોણાન્મહાવેગાન્હંસવર્ણૈસ્તુ વાજિભિઃ । મિશ્રિતાન્સમરે દૃષ્ટ્વા વ્યસ્મયન્ત પૃથગ્જનાઃ
જ્યારે યુદ્ધના મેદાનમાં લોકો એ લાલ રંગના ઝડપી ઘોડાઓને, હંસ જેવા સફેદ ઘોડાઓ સાથે મળેલા જોયા, ત્યારે બધાને અદ્ભુત લાગ્યું.
રથં રથેન પાર્થસ્ય સમાહત્ય પરંતપઃ । હર્ષયુક્તસ્તદાઽઽચાર્યઃ પ્રત્યગૃહ્ણાત્સ પાણ્ડવમ્
પછી આનંદિત થયેલા મહાન આચાર્યએ પોતાનો રથ પાર્થના રથ સામે લઈ જઈ પાંડવનો સામનો કર્યો.
સમાશ્લિષ્ટાવિવાન્યોન્યં દ્રોણપાણ્ડવયોર્ધ્વજૌ । દૃષ્ટ્વા પ્રાકમ્પત મુહુર્ભારતાનાં મહાચમૂઃ
દ્રોણ અને પાંડવના ધ્વજ એકબીજામાં ગૂંથાયેલા લાગ્યા, એ જોઈને ભારતોની મોટી સેના વારંવાર ધ્રૂજી ઉઠી.
તત્તુ યુદ્ધં પ્રવવૃતે હ્યાચાર્યસ્યાર્જુનસ્ય ચ। વિમુઞ્ચતોઃ શરાનુગ્રાન્વિશિખાન્દીપ્તતેજસઃ
પછી આચાર્ય અને અર્જુન વચ્ચે યુદ્ધ શરૂ થયું, બંનેએ ભયાનક અને તેજસ્વી તીરો છોડ્યા.
તૌ વીરૌ વીર્યસંપન્નૌ દૃષ્ટ્વા સમરમૂર્ધનિ। આચાર્યશિષ્યૌ રથિનૌ કૃતવીર્યૌ તરસ્વિનૌ
યુદ્ધના મથાડે એ બે વીર, ગુરુ અને શિષ્ય, શક્તિશાળી અને ઝડપી રથીઓ, એકબીજાની સામે ઊભેલા જોઈને,
ઉભૌ વિશ્રુતકર્માણાવુભૌ શ્રમગતૌ જયે। ઉભાવતિરથૌ લોકે હ્યુભૌ પરપુંરજયૌ। ક્ષિપન્તૌ શરજાલાનિ ક્ષત્રિયાન્મોહ આવિશત્
બંને પોતાના કૃત્યો માટે પ્રસિદ્ધ, વિજય માટે પ્રયત્નશીલ, દુશ્મનને હરાવનારા, વિશ્વમાં નામના ધરાવતા, જ્યારે બંનેએ તીરોની વરસાદ વરસાવી, ત્યારે ક્ષત્રિયોમાં ભય અને ગૂંચવણ છવાઈ ગઈ.
વ્યસ્મયન્ત નરાઃ સર્વે દ્રોણાર્જુનસમાગમે। નરાણાં બ્રુવતાં વાક્યં શ્રૂયતે સ મહાસ્વનઃ
દ્રોણ અને અર્જુનના સામસામે આવતા બધા જ માણસો અદ્ભુત અનુભવી ઉઠ્યા; યુદ્ધમાં લડનાર વીરોએ બોલેલા શબ્દો ગર્જના કરતા સંભળાયા.
દ્રોણં હિ સમરે કોઽન્યો યોદ્ધુમર્હત્યથાર્જુનાત્। રૌદ્રઃ ક્ષત્રિયધર્મોઽયં ગુરં વૈ યદયોધયત્
યુદ્ધમાં દ્રોણ સાથે લડવા અર્જુન સિવાય બીજું કોણ યોગ્ય છે? ગુરુ સાથે યુદ્ધ કરવું ખરેખર ક્ષત્રિયનો કઠોર ધર્મ છે.
ઇત્યબ્રુવઞ્જનાસ્તત્ર સંગ્રામશિરસિ સ્થિતાઃ । તૌ સમીક્ષ્ય તુ સંરબ્ધૌ સન્નિકૃષ્ટૌ મહારથૌ
યુદ્ધના મથાડે ઉભેલા લોકો એ રીતે બોલ્યા, જ્યારે બંને મહારથીઓ, ગુસ્સામાં અને નજીકથી લડતા જોઈ રહ્યા હતા.
છાદ્યેતાં શરૌઘૈસ્તાવન્યોન્યમુપરાજિતૌ । સંયુગે સંચકાશેતાં કાલસૂર્યાવિવોદિતૌ
બંને એકબીજાને તીરોની વરસાદથી ઢાંકી દેતા, એકબીજાને હરાવતાં, યુદ્ધમાં એ રીતે તેજ પમાડતા હતા જેમ કે સમય અને સૂર્ય એકસાથે ઉગ્યા હોય.
વિષ્ફાર્ય ચ મહાચાપં હેમપૃષ્ઠં દુરાસદમ્। સંરબ્ધસ્તુ તદા દ્રોણઃ પ્રત્યયુધ્યત ફલ્ગુનમ્
પછી ગુસ્સામાં ભરાયેલા દ્રોણે પોતાનું મોટું, સોનાથી શોભતું અને ભયાનક ધનુષ્ય ખેંચ્યું અને ફાલ્ગુન સામે યુદ્ધ કર્યું.
સ સાયકમયૈર્જાલૈરર્જુનસ્ય રથં પ્રતિ। ભાનુમદ્ભિઃ શિલાધૌતૈર્બાણૈઃ પ્રાચ્છાદયદ્દિશઃ
સૂર્ય જેવાં તેજવાળાં અને પથ્થર પર ઘસાયેલા તીરોની ઝમાઝમ વરસાદથી દ્રોણે અર્જુનના રથ અને આસપાસની દિશાઓ ઢાંકી દીધી.
અર્જુનસ્તુ તદા દ્રોણં મહાવેગૈર્મહારથઃ। વિવ્યાધ શતશો બાણૈર્ધારાભિરિવ પર્વતમ્
પછી મહારથી અર્જુને દ્રોણને સૈંકડો ઝડપી તીરો મારી, જાણે પર્વત પર ધોધ વરસે તેમ.
કાલમેઘ ઇવોષ્ણાન્તે ફલ્ગુનઃ સમવાકિરત્
ફાલ્ગુને ઉનાળાના અંતે મેઘ જેવો તીરોની વરસાદ વરસાવી.
તસ્ય જામ્બૂનદમયૈશ્ચિતરૈશ્ચાપચ્યુતૈઃ શરૈઃ। પ્રાચ્છાદયદ્રથશ્રેષ્ઠં ભારદ્વાજોઽર્જુનસ્ય વૈ
પછી ભારદ્વાજપુત્રે પોતાના ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા સુવર્ણ અને રંગબેરંગી તીરો વડે અર્જુનના શ્રેષ્ઠ રથને ઢાંકી દીધો.
તથૈવ દિવ્યં ગાણ્ડીવં ધનુરાનમ્ય ચાર્જુનઃ । શત્રુઘ્નં વેગવત્સૃષ્ટં ભારસાધનમુત્તમમ્
એ જ રીતે અર્જુને પોતાનું દિવ્ય ગાંડીવ ધનુષ્ય ખેંચ્યું, જે દુશ્મનોનો વિનાશક અને ભારે યુદ્ધનો ભાર સહન કરનારો છે.
શોભતે સ્મ મહાવાહુર્ગાણ્ડીવં વિક્ષિપન્ધનુઃ। શરાંશ્ચ વિસૃજંશ્ચિત્રાન્સુવર્ણવિકૃતાન્બહૂન્
મહાબાહુ અર્જુન ગાંડીવ ધનુષ્ય ખેંચતો અને અનેક સુવર્ણથી શોભતા સુંદર તીરો છોડતો, ત્યારે તે ખૂબ તેજસ્વી લાગતો.
પ્રાચ્છાદયદમેયાત્મા ભારદ્વાજરથં પ્રતિ। દ્રોણચાપવિનિર્મુક્તાન્બાણાન્બાણૈરવારયત્
અર્જુન, જેને કોઈ હરાવી શકે નહીં, તેણે ભારદ્વાજના રથને તીરો વડે ઢાંકી દીધો અને દ્રોણના ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા તીરોને પોતાના તીરો વડે રોકી લીધા.
સરથોઽપ્યચરત્પાર્થઃ પ્રેક્ષણીયો મહારથઃ । યુગપદ્દિક્ષુ સર્વાસુ સર્વતોઽસ્ત્રાણ્યવાસૃજમ્
રથ વિના પણ, મહાન યોદ્ધા અર્જુન એવી રીતે લડતો હતો કે જોતા સૌને આશ્ચર્ય લાગતું, કારણ કે તે એક સાથે ચારેય દિશામાંથી શસ્ત્રો વરસાવતો હતો.
આદદાનં શરાન્ઘોરાન્સંદધાનં ચ પાણ્ડવમ્ । વિસૃજન્તં ચ ક્રૌન્તેયં ન સ્મ પશ્યન્તિ લાઘવામ્
પાંડુપુત્ર અર્જુન જ્યારે ભયાનક તીરો ઉપાડતો અને ધનુષ પર ચડાવતો તથા છોડતો, ત્યારે તેની હાથની ઝડપ કોઈ જોઈ જ શકતો નહોતો.
એકચ્છાયમિવાકાશં બાણૈશ્ચક્રે સમન્તતઃ। નાદૃશ્યત તતો દ્રોણો નીહારેણેવ પર્વતઃ
અર્જુને તેના તીરો વડે આખા આકાશને એક જ છાંયાથી ઢાંકી દીધું, જેથી દ્રોણ પણ દેખાતો રહ્યો નહીં, જાણે ધુમ્મસમાં પર્વત છુપાઈ જાય.
મરીચિવિકચસ્યેવ રાજન્ભાનુમતો વપુઃ। આસીત્પાર્થસ્ય સુમહદ્વપુઃ શરશતાર્ચિતમ્
રાજા, અર્જુનનું મહાન સ્વરૂપ, સૈકડો તેજસ્વી તીરો વડે શોભાયમાન હતું, જાણે તેજથી ભરેલો સૂર્ય ઝાકળવાળા કિરણોથી ઢંકાયો હોય.
ક્ષિપતઃ શરજાલાનિ કૌન્તેયસ્ય મહાત્મનઃ । તાન્વિધૂય શરાન્ઘોરાન્દ્રોણોઽપિ સમિતિંજયઃ । બભાસે તિમિરં વ્યોમ્નિ વિધૂય સવિતા યથા
કુંતીપુત્ર અર્જુન જ્યારે તીરોની ઝમાવટ વરસાવતો હતો, ત્યારે યુદ્ધવિજેતા દ્રોણે એ ભયાનક તીરો દૂર ફેંકી દીધા અને જાણે સૂર્ય આકાશમાંથી અંધકાર દૂર કરે તેમ તેજ પામ્યો.
અગ્નિચક્રોપમં ઘોરં મણ્ડલીકૃતમાહવે। વિકૃષ્ય સુમહચ્ચાપં મેઘસ્તનિતનિસ્વનમ્ । અસકૃત્મુઞ્ચતો બાણાન્દદૃશુઃ કુરવો યુધિ
કૌરવો એ યુદ્ધમાં જોયું કે દ્રોણે મોટું ધનુષ ખેંચી વારંવાર તીરો છોડ્યા, જે ભયાનક અગ્નિચક્ર જેવું ગોળાકાર બન્યું અને મેઘગર્જના જેવો અવાજ કરતો હતો.
દિક્ષુ સર્વાસુ વિપુલઃ શુશ્રુવેઽથ જનૈસ્તદા। દ્રોણસ્યાપિ ધનુર્ઘોષો વિદ્યુત્સ્તનિતનિસ્વનઃ । અભવદ્વિસ્મયકરઃ સૈન્યાનાં ભરતર્ષભ
ત્યારે બધાજ દિશાઓમાં, લોકો દ્રોણના ધનુષનો ઘોંઘાટ સાંભળતા, જે વીજળી અને ગર્જનાની જેમ ધ્વનિત થતો અને સૈન્યમાં આશ્ચર્ય પેદા કરતો, હે ભરતશ્રેષ્ઠ.
તપ્તજામ્બૂનદમયૈર્દીપ્તૈરગ્નિસમૈઃ શરૈઃ। પ્રાચ્છાદયદમેયાત્મા દિશઃ સૂર્યસ્ય ચ પ્રભામ્
પારખી સોનાથી બનેલા, અગ્નિ સમાન તેજસ્વી તીરો વડે, અપરિમિત દ્રોણે દિશાઓ અને સૂર્યનું પણ તેજ ઢાંકી દીધું.
તતઃ કાઞ્ચનપઙ્ખાનાં શરાણાં નતપર્વણામ્। વિયદ્ગતાનાં ચરતાં દૃશ્યન્તે બહવો વ્રજાઃ
પછી, વાંકડા સાંધાવાળા અને સોનાની પાંખવાળા અનેક તીરોના ઝુંડ, આકાશમાં ચારે તરફ ફરતા દેખાયા.
શરાસનાત્તુ દ્રોણસ્ય પ્રભવન્તિ સ્મ સાયકાઃ। એકો દીર્ઘ ઇવાભાન્તઃ પ્રદૃશ્યન્તે મહાશરાઃ । આકાશે સમદૃશ્યન્ત હંસાનામિવ પઙ્ક્તયઃ
દ્રોણના ધનુષમાંથી તીરો નીકળતા, મોટા અને લાંબા કટાર જેવાં ચમકતા, અને આકાશમાં હંસોની પંક્તિઓ જેવી પંક્તિઓમાં દેખાતા.
એવં સુવર્ણવિકૃતાન્વિમુઞ્ચન્તૌ શરાન્બહૂન્। આકાશં સંવૃતં વીરાવુલ્કાભિરિવ ચક્રતુઃ
આ રીતે, બંને વીરોએ સોનાથી શોભિત અનેક તીરો છોડ્યા અને જાણે આકાશ અગ્નિગોળા વડે ઢંકાઈ ગયું હોય તેમ દેખાયું.
તયોઃ શરાશ્ચ વિબભુઃ કઙ્કબર્હિણવાસસઃ । પઙ્ક્ત્યઃ શરદિ મત્તાનાં સારસાનામિવામ્બરે
બન્નેના તીરો, મોર અને બગલાની પાંખોથી શોભિત, આકાશમાં શરદ ઋતુના ઉલ્લાસિત જળકોકિલાઓની પંક્તિઓ જેવી લાગતી.