આચાર્યં પ્રાપયેદાનીં મમોત્તર મહારથમ્। અપરં પશ્ય સંગ્રામમદ્ભુતં મમ તસ્ય ચ
હવે મને ગુરુ પાસે લઈ જા, મારા મહાન પ્રતિસ્પર્ધી પાસે; હવે મારા અને એના વચ્ચેનું એક અદ્ભુત યુદ્ધ જો.
ઉત્તરસ્ત્વેવમુક્તોઽશ્વાંશ્ચોદયામાસ તં પ્રતિ । આજગામાર્જુનરથો ભારદ્વાજરથં પ્રતિ
ઉત્તરએ આવું સાંભળીને ઘોડાઓને એ તરફ દોડાવ્યા અને અર્જુનનો રથ ભારદ્વાજના રથની સામે આવી પહોંચ્યો.
તમાપતન્તં વેગેન પાણ્ડવં સરથં રણે। દ્રોણોપ્યભ્યદ્રવત્પાર્થં મતો મત્તમિવ દ્વિપમ્
પાંડવ પોતાનો રથ લઈને યુદ્ધમાં ઝડપથી દોડી આવ્યો, ત્યારે દ્રોણ પણ પાર્થ સામે એ જ રીતે દોડી આવ્યો, જેમ કે ઉગ્ર હાથી દોડે.
સ તુ રુક્મરથં દૃષ્ટ્વા કૌન્તેયઃ સમભિદ્રુતમ્। આચાર્યં તં મહાબાહુઃ પ્રાઞ્જલિર્વાક્યમબ્રવીત્
કૌંસલ્યપુત્રે જ્યારે સુવર્ણરથને ઝડપથી આવતો જોયો, ત્યારે એ મહાબાહુએ ગુરુને હાથ જોડીને કહ્યું.
ઉષિતાઃ સ્મો વને વાસં પ્રતિકર્મચિકીર્ષવઃ । કોપં નાર્હસિ નઃ કર્તું સદા સમરદુર્જય
અમે વનમાં રહીને આપણા ઋણ ચૂકવવા ઇચ્છતા હતા; હંમેશા યુદ્ધમાં અજય રહેનારા, તમે અમારી ઉપર રોષ ન કરો.
અહં તુ તાડિતઃ પૂર્વં પ્રહરેયં તવાનઘ । ઇતિ મે વર્તતે બુદ્ધિસ્તદ્ભવાન્ક્ષન્તુમર્હતિ
પણ, કારણ કે પહેલાં મને ઘા પડ્યો હતો, હવે હું તમને ઘા આપી શકું – એવી મારી સમજ છે; કૃપા કરીને તમે મને માફ કરો.
તતઃ પ્રાધ્માપયચ્છઙ્ખં ભેરીપટહવાદિતમ્ । વ્યક્ષોભત બલં સર્વમુદ્ધૂતમિવ સાગરમ્
પછી શંખ, ભેરી અને પટાહ વગાડવામાં આવ્યા; આખું સેના તોફાનમાં આવેલા દરિયા જેવી ધ્રુજાઈ ઉઠી.
તતસ્તુ પ્રાહિણોદ્દ્રોણઃ શરાનથ સ વિંશતિમ્। અપ્રાપ્તાનેવ તાન્પાર્થશ્ચિચ્છેદ કૃતહસ્તવાન્
પછી દ્રોણે વીસ બાણ છોડ્યા, પણ પાર્થે, કુશળ હાથે, એ બાણો એના સુધી પહોંચે એ પહેલા જ કાપી નાખ્યા.
તતઃ શરસહસ્રેણ રથં પાર્થસ્ય વીર્યવાન્ । અવાકિરત્તતો દ્રોણઃ શીઘ્રહસ્તં પ્રદર્શયન્
પછી દ્રોણે પોતાની ઝડપી હથેળી બતાવતાં પાર્થના રથ પર હજાર બાણોની વર્ષા કરી.
એવં પ્રવવૃતે યુદ્ધં ભારજ્વાજકિરીટિનોઃ
આ રીતે ભારદ્વાજના પુત્ર અને કિરીટધારી વચ્ચે યુદ્ધ શરૂ થયું.
અશ્વાઞ્શોણાન્મહાવેગાન્હંસવર્ણૈસ્તુ વાજિભિઃ । મિશ્રિતાન્સમરે દૃષ્ટ્વા વ્યસ્મયન્ત પૃથગ્જનાઃ
જ્યારે યુદ્ધના મેદાનમાં લોકો એ લાલ રંગના ઝડપી ઘોડાઓને, હંસ જેવા સફેદ ઘોડાઓ સાથે મળેલા જોયા, ત્યારે બધાને અદ્ભુત લાગ્યું.
રથં રથેન પાર્થસ્ય સમાહત્ય પરંતપઃ । હર્ષયુક્તસ્તદાઽઽચાર્યઃ પ્રત્યગૃહ્ણાત્સ પાણ્ડવમ્
પછી આનંદિત થયેલા મહાન આચાર્યએ પોતાનો રથ પાર્થના રથ સામે લઈ જઈ પાંડવનો સામનો કર્યો.
સમાશ્લિષ્ટાવિવાન્યોન્યં દ્રોણપાણ્ડવયોર્ધ્વજૌ । દૃષ્ટ્વા પ્રાકમ્પત મુહુર્ભારતાનાં મહાચમૂઃ
દ્રોણ અને પાંડવના ધ્વજ એકબીજામાં ગૂંથાયેલા લાગ્યા, એ જોઈને ભારતોની મોટી સેના વારંવાર ધ્રૂજી ઉઠી.
તત્તુ યુદ્ધં પ્રવવૃતે હ્યાચાર્યસ્યાર્જુનસ્ય ચ। વિમુઞ્ચતોઃ શરાનુગ્રાન્વિશિખાન્દીપ્તતેજસઃ
પછી આચાર્ય અને અર્જુન વચ્ચે યુદ્ધ શરૂ થયું, બંનેએ ભયાનક અને તેજસ્વી તીરો છોડ્યા.
તૌ વીરૌ વીર્યસંપન્નૌ દૃષ્ટ્વા સમરમૂર્ધનિ। આચાર્યશિષ્યૌ રથિનૌ કૃતવીર્યૌ તરસ્વિનૌ
યુદ્ધના મથાડે એ બે વીર, ગુરુ અને શિષ્ય, શક્તિશાળી અને ઝડપી રથીઓ, એકબીજાની સામે ઊભેલા જોઈને,
ઉભૌ વિશ્રુતકર્માણાવુભૌ શ્રમગતૌ જયે। ઉભાવતિરથૌ લોકે હ્યુભૌ પરપુંરજયૌ। ક્ષિપન્તૌ શરજાલાનિ ક્ષત્રિયાન્મોહ આવિશત્
બંને પોતાના કૃત્યો માટે પ્રસિદ્ધ, વિજય માટે પ્રયત્નશીલ, દુશ્મનને હરાવનારા, વિશ્વમાં નામના ધરાવતા, જ્યારે બંનેએ તીરોની વરસાદ વરસાવી, ત્યારે ક્ષત્રિયોમાં ભય અને ગૂંચવણ છવાઈ ગઈ.
વ્યસ્મયન્ત નરાઃ સર્વે દ્રોણાર્જુનસમાગમે। નરાણાં બ્રુવતાં વાક્યં શ્રૂયતે સ મહાસ્વનઃ
દ્રોણ અને અર્જુનના સામસામે આવતા બધા જ માણસો અદ્ભુત અનુભવી ઉઠ્યા; યુદ્ધમાં લડનાર વીરોએ બોલેલા શબ્દો ગર્જના કરતા સંભળાયા.
દ્રોણં હિ સમરે કોઽન્યો યોદ્ધુમર્હત્યથાર્જુનાત્। રૌદ્રઃ ક્ષત્રિયધર્મોઽયં ગુરં વૈ યદયોધયત્
યુદ્ધમાં દ્રોણ સાથે લડવા અર્જુન સિવાય બીજું કોણ યોગ્ય છે? ગુરુ સાથે યુદ્ધ કરવું ખરેખર ક્ષત્રિયનો કઠોર ધર્મ છે.
ઇત્યબ્રુવઞ્જનાસ્તત્ર સંગ્રામશિરસિ સ્થિતાઃ । તૌ સમીક્ષ્ય તુ સંરબ્ધૌ સન્નિકૃષ્ટૌ મહારથૌ
યુદ્ધના મથાડે ઉભેલા લોકો એ રીતે બોલ્યા, જ્યારે બંને મહારથીઓ, ગુસ્સામાં અને નજીકથી લડતા જોઈ રહ્યા હતા.
છાદ્યેતાં શરૌઘૈસ્તાવન્યોન્યમુપરાજિતૌ । સંયુગે સંચકાશેતાં કાલસૂર્યાવિવોદિતૌ
બંને એકબીજાને તીરોની વરસાદથી ઢાંકી દેતા, એકબીજાને હરાવતાં, યુદ્ધમાં એ રીતે તેજ પમાડતા હતા જેમ કે સમય અને સૂર્ય એકસાથે ઉગ્યા હોય.
વિષ્ફાર્ય ચ મહાચાપં હેમપૃષ્ઠં દુરાસદમ્। સંરબ્ધસ્તુ તદા દ્રોણઃ પ્રત્યયુધ્યત ફલ્ગુનમ્
પછી ગુસ્સામાં ભરાયેલા દ્રોણે પોતાનું મોટું, સોનાથી શોભતું અને ભયાનક ધનુષ્ય ખેંચ્યું અને ફાલ્ગુન સામે યુદ્ધ કર્યું.
સ સાયકમયૈર્જાલૈરર્જુનસ્ય રથં પ્રતિ। ભાનુમદ્ભિઃ શિલાધૌતૈર્બાણૈઃ પ્રાચ્છાદયદ્દિશઃ
સૂર્ય જેવાં તેજવાળાં અને પથ્થર પર ઘસાયેલા તીરોની ઝમાઝમ વરસાદથી દ્રોણે અર્જુનના રથ અને આસપાસની દિશાઓ ઢાંકી દીધી.
અર્જુનસ્તુ તદા દ્રોણં મહાવેગૈર્મહારથઃ। વિવ્યાધ શતશો બાણૈર્ધારાભિરિવ પર્વતમ્
પછી મહારથી અર્જુને દ્રોણને સૈંકડો ઝડપી તીરો મારી, જાણે પર્વત પર ધોધ વરસે તેમ.
કાલમેઘ ઇવોષ્ણાન્તે ફલ્ગુનઃ સમવાકિરત્
ફાલ્ગુને ઉનાળાના અંતે મેઘ જેવો તીરોની વરસાદ વરસાવી.
તસ્ય જામ્બૂનદમયૈશ્ચિતરૈશ્ચાપચ્યુતૈઃ શરૈઃ। પ્રાચ્છાદયદ્રથશ્રેષ્ઠં ભારદ્વાજોઽર્જુનસ્ય વૈ
પછી ભારદ્વાજપુત્રે પોતાના ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા સુવર્ણ અને રંગબેરંગી તીરો વડે અર્જુનના શ્રેષ્ઠ રથને ઢાંકી દીધો.
તથૈવ દિવ્યં ગાણ્ડીવં ધનુરાનમ્ય ચાર્જુનઃ । શત્રુઘ્નં વેગવત્સૃષ્ટં ભારસાધનમુત્તમમ્
એ જ રીતે અર્જુને પોતાનું દિવ્ય ગાંડીવ ધનુષ્ય ખેંચ્યું, જે દુશ્મનોનો વિનાશક અને ભારે યુદ્ધનો ભાર સહન કરનારો છે.
શોભતે સ્મ મહાવાહુર્ગાણ્ડીવં વિક્ષિપન્ધનુઃ। શરાંશ્ચ વિસૃજંશ્ચિત્રાન્સુવર્ણવિકૃતાન્બહૂન્
મહાબાહુ અર્જુન ગાંડીવ ધનુષ્ય ખેંચતો અને અનેક સુવર્ણથી શોભતા સુંદર તીરો છોડતો, ત્યારે તે ખૂબ તેજસ્વી લાગતો.
પ્રાચ્છાદયદમેયાત્મા ભારદ્વાજરથં પ્રતિ। દ્રોણચાપવિનિર્મુક્તાન્બાણાન્બાણૈરવારયત્
અર્જુન, જેને કોઈ હરાવી શકે નહીં, તેણે ભારદ્વાજના રથને તીરો વડે ઢાંકી દીધો અને દ્રોણના ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા તીરોને પોતાના તીરો વડે રોકી લીધા.
સરથોઽપ્યચરત્પાર્થઃ પ્રેક્ષણીયો મહારથઃ । યુગપદ્દિક્ષુ સર્વાસુ સર્વતોઽસ્ત્રાણ્યવાસૃજમ્
રથ વિના પણ, મહાન યોદ્ધા અર્જુન એવી રીતે લડતો હતો કે જોતા સૌને આશ્ચર્ય લાગતું, કારણ કે તે એક સાથે ચારેય દિશામાંથી શસ્ત્રો વરસાવતો હતો.
આદદાનં શરાન્ઘોરાન્સંદધાનં ચ પાણ્ડવમ્ । વિસૃજન્તં ચ ક્રૌન્તેયં ન સ્મ પશ્યન્તિ લાઘવામ્
પાંડુપુત્ર અર્જુન જ્યારે ભયાનક તીરો ઉપાડતો અને ધનુષ પર ચડાવતો તથા છોડતો, ત્યારે તેની હાથની ઝડપ કોઈ જોઈ જ શકતો નહોતો.