હતાશ્ચ પાર્થેન નરપ્રવીરા ભૂમૌ યુવાનઃ સુષ્રુષુઃ સુવેષાઃ । વસુપ્રદા વાસવતુલ્યવીર્યાઃ પરાજિતા વાસવજેન સઙ્ખ્યે। સુવર્ણકાર્ષ્ણાયસવર્ભનદ્ધા નાગા યથા હૈમવતે પ્રવૃદ્ધાઃ
પાર્થ દ્વારા યુદ્ધમાં પરાજિત થયેલા યુવાન, સુંદર વેશભૂષામાં સજ્જ, દાનશીલ અને ઇન્દ્ર જેટલી શક્તિ ધરાવનારા શ્રેષ્ઠ યોદ્ધાઓ ધરતી પર પડ્યા હતા. તેમની સોનાની અને લોખંડની કવચો હિમાલયના પહાડોમાં ફેલાયેલા વિશાળ સાપો જેવી ચમકી રહી હતી.
તથા સ શત્રૂન્સમરે વિનિઘ્નન્ ગાણ્ડીવધન્વા પુરુષપ્રવીરઃ। ચચાર સઙ્ખ્યે વિદિશો દિશશ્ચ દહન્નિવાગ્નિર્વનમાતપાન્તે
ગાંડીવધારી એ શ્રેષ્ઠ પુરુષ યુદ્ધમાં પોતાના શત્રુઓને પરાસ્ત કરતા, ચારેય દિશામાં એવી રીતે ફરે છે જેમ કે ઉનાળાના અંતે જંગલમાં આગ ફાટી નીકળે.
સુજીર્ણપર્ણાનિ યથા વસન્તે વિશાતયિત્વા તુ રજો નુદન્ખે। તથા સપત્નાન્વિકિરન્કિરીટી ચચાર સઙ્ખ્યેઽતિરથો રથેન
જેમ વસંત ઋતુમાં પવન જૂના પાંદડાં ઉડાવી અને ધૂળ દૂર કરી દે છે, તેમ મુક્તમણિ ધારણ કરનાર મહારથીએ રથમાં બેઠા બેઠા પોતાના વિરોધીઓને યુદ્ધભૂમિમાં વિખેરી દીધા.
શોણાશ્વવાહસ્ય હયાન્નિહત્ય વૈકર્તનભ્રાતુરદીનસત્વઃ । એકેન સંગ્રામજિતઃ શરેણ શિરો જહારાથ કિરીટમાલી
કરણેના ભાઈના લાલ ઘોડાવાળા રથના ઘોડાઓને અડીખમ મનવાળા મુક્તમણિધારી એ મારી નાખ્યા અને પછી એક જ બાણથી યુદ્ધમાં તેનું માથું કાપી નાખ્યું.
તસ્મિન્હતે ભ્રાતરિ સૂતપુત્રો વૈકર્તનો વીર્યમદપ્રતાપી । પ્રગૃહ્ય દન્તાવિવ નાગરાજો મહાબલઃ સિંહમિવાજગામ
ભાઈના મૃત્યુ પછી, કર્ણે, પોતાની શક્તિ અને પરાક્રમનો ગર્વ રાખતો, મહાબળવાન સાપ જેમ પોતાના દાંત પકડી આગળ વધે તેમ, ધનુષ્ય પકડી સિંહની જેમ આગળ વધ્યો.
સ પાણ્ડવં દ્વાદશભિઃ પૃષત્કૈર્વૈકર્તનઃ પાર્થમુપાજઘાન્ । વિવ્યાધ ગાત્રેષુ હયાંશ્ચ સર્વાન્વિરાટપુત્રં ચ શરૈર્વિજઘ્ને
પછી કર્ણે બાર તિક્ષ્ણ બાણોથી પાર્થને ઘાયલ કર્યો, તેના બધા ઘોડાઓને પણ ઘાયલ કર્યા અને વિરાટપુત્રને પણ શરીર પર બાણોથી વીંધ્યો.
તમાપતન્તં સમરે કિરીટી વૈકર્તનં સર્વસમૃદ્ધતેજાઃ। પ્રચ્છાદયામાસ મહાધનુષ્માન્ન્યષેધયચ્છત્રુગણાંશ્ચ વીરઃ
મુક્તમણિધારી, સર્વશક્તિમાન અને મહાન ધનુર્ધારી, યુદ્ધમાં ચાર્જ કરતા કર્ણને ઘેરાઈમાં લઈ બાણોથી ઢાંકી દીધો અને શત્રુયોદ્ધાઓને પણ પરત હાંકી દીધા.
નિહત્ય કર્ણસ્ય તતઃ કિરીટી પુરશ્ચરાંશ્ચાપિ ચ પૃષ્ઠગોપાન્ । સમીપમભ્યાગમદપ્રમેયો વિતત્ય પક્ષૌ ગરુડો યથોરગમ્
કરણેના આગળના અને પાછળના રક્ષકોને માર્યા પછી, અપરિમિત શક્તિ ધરાવનાર એ ગરુડ જેમ સાપ તરફ પાંખો ફેલાવી આવે તેમ આગળ વધ્યો.
તાવુત્તમૌ સર્વધનુર્ધરાણાં મહાબલૌ સર્વસપત્નસાહૌ । કર્ણં ચ પાર્થં ચ નિશમ્ય યુદ્ધે દિદૃક્ષમાણાઃ કુરવોઽવતસ્થુઃ
કર્ણ અને પાર્થ — બંને શ્રેષ્ઠ અને શક્તિશાળી ધનુર્ધારી યુદ્ધમાં સામસામે છે, એ સાંભળીને કૌરવો તેમને જોવા આતુર થઈ ભેગા થયા.
તં પાણ્ડવઃ સ્પષ્ટમુદીર્ણકોપં કૃતાગસં કર્ણમુદીક્ષ્ય કોપાત્। ક્ષણેન સાશ્વં સરથં સસૂતમન્તર્દધે મેઘ ઇવાતિવૃષ્ટ્યા
પાંડવે, સ્પષ્ટ ગુસ્સામાં અને દોષી કર્ણને જોઈ, ક્રોધથી પળમાં જ તેના ઘોડા, રથ અને સારથી સાથે તેને એવી રીતે અદૃશ્ય કરી દીધો જેમ ભારે વરસાદમાં વાદળ અદૃશ્ય થઈ જાય.
તતઃ સયુગ્યાઃ સરથાઃ સનાગા યોધા વિનેદુર્ભરતર્ષભાણામ્। અન્તર્હિતં ભીષ્મમુખાઃ સમીક્ષ્ય કિરીટિના કર્ણરથં પૃષત્કૈઃ
પછી ભરતોના બધા રથ, હાથી અને યોદ્ધાઓએ, ભીષ્મ અને અન્યોએ, મુક્તમણિધારીના બાણોથી કર્ણના રથને છુપાયેલું જોઈને ઉદ્ધવ કર્યો.
સ ચાપિ તાનર્જુનબાહુમુક્તાઞ્શરાઞ્શરૌઘૈઃ પ્રતિહત્ય તૂર્ણમ્ । બભૌ મહાત્મા સધનુઃ સબાણઃ સવિષ્ફુલિઙ્ગોઽગ્નિરિવાથ કર્ણઃ
પણ મહાત્મા કર્ણે, અર્જુનના હાથેથી છોડાયેલા બાણોને પોતાના બાણોથી ઝડપથી પરત હાંકી દીધા અને ધનુષ્ય તથા બાણ સાથે, ચમકતા અગ્નિ જેવો ઉભો રહ્યો.
તતસ્તુ જજ્ઞે કરતાલઘોષઃ સશઙ્ખભેરીપણવાકુલસ્તુ। પ્રક્ષ્વેલિતાસ્ફોટિતસિંહનાદૈર્વૈકર્તનં પૂજયતાં કુરૂણામ્
પછી હાથ તાળી, શંખ, ભેરી અને સિંહના ગર્જનાથી ભળેલો અવાજ ઊઠ્યો, કારણ કે કૌરવો કર્ણનું વંદન કરતા હતા.
આધૂતલાઙ્ગૂલમહાપતાકં રથોત્તમં શ્રેષ્ઠતમં કુરૂણામ્। તતઃ સગાણ્ડીવકૃતપ્રણાદં કિરીટિનં પ્રેક્ષ્ય નનાદ કર્ણઃ
કરણે, કૌરવોના શ્રેષ્ઠ અને મહાપતાકાવાળા રથને અને ગાંડીવના ધ્વનિ સાથે મુક્તમણિધારીને જોઈ, જોરથી ગર્જના કરી.
પાર્થોપિ વૈકર્તનમર્દયિત્વા સાશ્વં સકેતું સરથં સસૂતમ્। નનાદ હર્ષાત્સહસા કિરીટી પિતામહં દ્રોણકૃપૌ ચ દૃષ્ટ્વા
પાર્થએ કર્ણના ઘોડા, ધ્વજ, રથ અને સારથીને ચકનાચૂર કર્યા પછી, ભીષ્મ, દ્રોણ અને કૃપાને જોઈને આનંદથી જોરથી ગર્જના કરી.
સિષેચ પાર્થં બહુભિઃ શરૌઘૈર્વૈકર્તનઃ સંયતિ તીક્ષ્ણવેગૈઃ । વૈકર્તનશ્ચાપિ કિરીટમાલી પ્રચ્છાદયામાસ શિતૈઃ શરૌઘૈઃ
કરણે યુદ્ધમાં પાર્થ પર તિક્ષ્ણ અને ઝડપી બાણોની વરસાત કરી, અને મુક્તમણિધારી એ પણ કર્ણને તીવ્ર બાણોથી ઢાંકી દીધો.
તયોરમોઘન્સૃજતોઃ શરૌઘાનસ્ત્રજ્ઞયોરાસ મહાન્વિમર્દઃ। રાહુપ્રમુક્તાવિવ ચન્દ્રસૂર્યૌ ક્ષણાન્તરેણાનુદદર્શ લોકઃ
બન્ને શસ્ત્રવિદ્યા જાણનારા યોદ્ધાઓ અચૂક બાણવર્ષા કરતા, મહાન સંઘર્ષ થયો અને પળભરમાં જગતએ તેમને રાહુમાંથી મુક્ત થયેલા ચંદ્ર અને સૂર્ય જેવાં જોયા.
હતાસ્તુ પાર્થેન રથપ્રવીરા ભૂમૌ યુવાનઃ સુપુપુઃ સુકેશાઃ । સુવર્ણલોહાયસવર્મગાત્રા વૃક્ષા યથા હૈમવતે નિકૃત્તાઃ
પાર્થ દ્વારા યુદ્ધમાં પરાજિત થયેલા યુવાન, સુંદર વાળવાળા શ્રેષ્ઠ રથયોદ્ધાઓ, સોનાની અને લોખંડની કવચમાં સજ્જ, હિમાલયમાં કાપી પડેલા વૃક્ષો જેવી રીતે ધરતી પર પડ્યા હતા.
તથા સ શત્રૂન્સમરે વિનિઘ્નન્ગાણ્ડીવધન્વા વ્યધમત્સપત્નાન્। ચચાર સઙ્ખ્યે વિદિશો દિશશ્ચ દહન્નિવાગ્નિર્વનમાતપાન્તે
ગાંડીવધારી એ અર્જુને યુદ્ધમાં શત્રુઓને પરાસ્ત કર્યા અને પોતાના વિરોધીઓને四દિશામાં વિખેરી દીધા. એ میدانમાં ચારે બાજુ એવી રીતે ફરતો હતો, જેમ કે ઉનાળાની અંતે જંગલને દહોળતો અગ્નિ.
સુશીર્ણપર્ણાનિ યથા વસન્તે વિધૂનયન્વાયુરિવાલ્પસારાન્ । તથા સપત્નાન્વિધમન્કિરીટી ચચાર સઙ્ખ્યેઽતિરથો રથેન
જેમ વસંતમાં પવન સુકાઈ ગયેલા પાંદડાં સરળતાથી ઉડાવી દે છે, એમ જ મુગટધારી મહારથી અર્જુને પોતાના રથથી યુદ્ધમાં વિરોધીઓને હાંકી કાઢ્યા.
શત્રૂનિવેન્દ્રઃ સમરે કિરીટી વિદ્રાવયંસ્તદ્રથવીરબૃન્દમ્। પ્રાચ્છાદયચ્ચરુકિરીટમાલી વરેષુભિઃ શત્રુગણાનનેકાન્
મુગટધારી અર્જુને, ઇન્દ્ર જેવો, યુદ્ધમાં રથયોદ્ધાઓની ટોળીને હાંકી કાઢી, પોતાના સુંદર મુગટની ઝાંખી સાથે ઉત્તમ બાણોથી અનેક શત્રુસમૂહોને ઢાંકી દીધા.
કર્ણં તદોવાચ કિરીટમાલી શૂરઃ કુરૂણાં પ્રવરોઽભિગર્જન્
પછી મુગટધારી, કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ અને પરાક્રમી અર્જુને, કર્ણને ગર્જના સાથે સંબોધિત કર્યો.
કર્ણ યસ્ત્વં સભામધ્યે બહ્વબદ્ધં પ્રભાષસે। ન મે યુધિ સમોસ્તીતિ તદિદં પ્રત્યુપસ્થિતમ્
કર્ણ, તું સભામાં ઘણી બધી ડંકો બોલતો હતો કે યુદ્ધમાં હું તારો સામો નથી—હવે એ ક્ષણ આવી પહોંચી છે.
સભાયાં પૌરુષં પ્રોચ્ય ધર્મમુત્સૃજ્ય કેવલમ્। કર્તુમિચ્છસિ યત્કર્મ તન્મન્યે દુષ્કરં ત્વયા
સભામાં તું પુરુષાર્થની વાતો કરી, પણ માત્ર શબ્દો માટે ધર્મ છોડ્યો; જે કાર્ય કરવા તું ઇચ્છે છે, એ તારા માટે અશક્ય છે એમ મને લાગે છે.
યત્ત્વયા કથિતં પૂર્વં નાસ્તિ મત્સમ ઇત્યપિ। તત્સત્યં કુરુ રાધેય કુરુમધ્યે મયા સહ
તમે પહેલાં કહેલું કે મારા સમાન કોઈ નથી—એ વાતને આજે કુરુઓની વચ્ચે, મારા સામે, સાચી સાબિત કર.
સભાયાં યસ્તુ પાઞ્ચાલીં ક્લિશ્યમાનાં તદા ત્વયા । દૃષ્ટવાનસ્મિ તસ્યાદ્ય ફલમશ્રુહિ કેવલમ્
સભામાં જ્યારે દ્રૌપદી પર અત્યાચાર થયો ત્યારે હું તને જોયો હતો; હવે, કર્ણ, એ કર્મનું ફળ આજે ભોગવી અને રડ.
ધર્મપાશનિબદ્ધેન યન્મયા મર્ષિતં તવ। તસ્ય પાપસ્ય રાધેય ફલં પ્રાપ્નુહિ દુર્મતે
ધર્મના બંધનથી બંધાઈને મેં તારો અપમાન સહન કર્યો હતો; હવે, રાધેય, એ પાપનું ફળ તું ભોગવીશ, દુષ્ટમન.
એહિ કર્ણ મયા સાર્ધમિહાદ્ય કુરુ વૈશસમ્। પ્રેક્ષકા કુરવઃ સન્તુ સર્વે તે સહસૈનિકાઃ
આજે અહીં મારી સાથે યુદ્ધ કર, કર્ણ; બધા કુરુઓ અને એમના સૈનિકો એના સાક્ષી રહે.
ઇદાનીમેવ તાવત્ત્વમપયાતો રણાન્મમ। કસ્માજ્જીવસિ રાધેય નિહતસ્ત્વનુજસ્તવ
હમણાંય તું યુદ્ધમાં મારી સામે ભાગી ગયો; રાધેય, તારો ભાઈ મારો થયો છતાં તું કેમ જીવતો છે?
યો ભ્રાતરં પાતયિત્વા કસ્ત્યક્ત્વા ચ રણાજિરમ્ । ત્વદન્યઃ પુરુષઃ સત્સુ બ્રૂયાદેવં વ્યવસ્થિતઃ
પૃથ્વી પર તારા સિવાય બીજો કયો પુરુષ છે, જે પોતાના ભાઈને પાડી અને યુદ્ધભૂમિમાં છોડી, પછી પણ આવી વાતો કરે?