સંસર્પન્ત ઇવાકાશે વિદ્યુત્વન્તો વલાહકાઃ ।। તાનિ દૃષ્ટ્વાઽપ્યનીકાનિ નિવર્તિતરથાનિ ચ
આ સેનાઓ વીજળીવાળા વાદળો જેવી આકાશમાં ફેલાઈ રહી હતી; એ સેનાઓ અને પાછા ફરેલા રથો જોઈને,
પાર્થોઽપિ વાયુવદ્ધોરં સૈન્યાગ્રં વ્યધુનોચ્છરૈઃ ।। તાં શત્રુસેનાં તરસા પ્રણુદ્ય ગાશ્ચાપિ જિત્વા ધનુષા પરેણ
પार्थે પવન જેવો ભયંકર બની તીક્ષ્ણ બાણોથી શત્રુસેનાની આગળની લાઈને ધ્રુજાવી, ઝડપથી દુશ્મનને હાંકી કાઢી, પોતાના શ્રેષ્ઠ ધનુષ્યથી ગાયો પર વિજય મેળવ્યો.
દુર્યોધનાયાભિમુખં પ્રયાન્તં કુરુપ્રવીરાઃ સહસાઽભ્યગચ્છન્ ।। ગોષુ પ્રયાતાસુ જવેન માત્સ્યાન્કિરીટિનં પ્રીતિયુતં ચ દૃષ્ટ્વા
કુરુવીરો દુર્યોધન તરફ જતા અચાનક આગળ વધ્યા; ગાયો વચ્ચે ઝડપથી જતા માથ્સ્ય અને આનંદિત કિરીટિને જોઈને.
પશૂન્સમાદાય તતો નિવૃત્તા ગોપાઃ સમસ્તાઃ પ્રયયુશ્ચ રાષ્ટ્રમ્
પછી બધા ગવાળાઓએ ગાયો ભેગી કરી, પાછા ફર્યા અને પોતાના દેશ તરફ ચાલ્યા.
તતસ્ત્રીણિ સહસ્રાણિ રથાનાં ચ ધનુષ્મતામ્। ઘોરાણિ કુરુવીરાણાં પર્યકીર્યન્ત ભારત
પછી ત્રણ હજાર ધનુર્ધારી રથો, ભયાનક કુરુવીરોની, ઓ ભારત, વિહરાવાઈ ગઈ.
કર્ણો રથસહસ્રેણ પ્રત્યગૃહ્ણાદ્ધનઞ્જયમ્। ભીષ્મઃ શાન્તનવો ધીમાન્સહસ્રેણ પુરસ્કૃતઃ
કર્ણે હજાર રથો સાથે ધનંજયનો સામનો કર્યો; શાંતનુપુત્ર ભીષ્મ, જ્ઞાનવાન અને હજાર રથોથી ઘેરાયેલા, આગળ ઊભા રહ્યા.
તથા રથસહસ્રેણ ભ્રાતૃભિઃ પરિવારિતઃ। પશ્ચાદ્દુર્યોધનોઽતિષ્ઠદ્યશસા ચ શ્રિયા જ્વલન્
એજ રીતે, દુર્યોધન પોતાના ભાઈઓ અને હજાર રથોથી ઘેરાઈને પાછળ ઊભો રહ્યો, યશ અને વૈભવથી તેજમાન.
અતિષ્ઠન્નિવકાશેષુ પાદાતાઃ સહ વાજિભિઃ । ભીમરૂપાશ્ચ માતઙ્ગાસ્તોમરાઙ્કુશચોદિતાઃ
પદાતીઓ ઘોડાઓ સાથે જગ્યાએ-જગ્યાએ ઊભા હતા; ભીમ જેવા ભયંકર હાથીઓ તીક્ષ્ણ શસ્ત્રો અને અંકુશથી ઉશ્કેરાયેલા દેખાતા.
તાનિ દૃષ્ટ્વા હ્યનીકાનિ વિતતાનિ મહાત્મનામ્ । વૈરાટિમુત્તરં તં તુ પ્રત્યભાષત પાણ્ડવઃ
મહાન આત્માઓએ ફેલાવેલી એ સેનાઓ જોઈને, પાંડવે માથ્સ્ય દેશના ઉત્તરને કહ્યું.
જામ્બૂનદમયી વેદી ધ્વજાગ્રે યસ્ય દૃશ્યતે। શોણાશ્ચાશ્વા રથે યુક્તા દ્રોણ એષ પ્રકાશતે
જેના ધ્વજ પર સુવર્ણની વેદી દેખાય છે અને રથમાં લાલ ઘોડા જોડાયેલા છે, એ તેજસ્વી દ્રોણ છે.
આચાર્યો નિપુણો ધીમાન્બ્રહ્મવિચ્છૂરસત્તમઃ। આહવે ચાપ્રતિદ્વન્દ્વો દૂરપાતી મહારથઃ
એ આચાર્ય, કુશળ અને બુદ્ધિશાળી, વેદજ્ઞ અને શ્રેષ્ઠ વીર છે; યુદ્ધમાં એ બરાબરીનો નથી, દૂરથી પ્રહાર કરતો મહારથી છે.
સુપ્રસન્નો મહાવીરઃ કુરુષ્વૈનં પ્રદક્ષિણમ્। અત્રૈવ ચાવિરોધેન એષ ધર્મઃ સનાતનઃ
એ પ્રસન્ન અને મહાવીર છે; તું એને પ્રદક્ષિણ કરીને માન આપ. અહીં વિઘ્ન વિના, એ જ સનાતન ધર્મ છે.
યદિ મે પ્રહરેદ્દ્રોણઃ શરીરે મે પ્રહૃષ્યતઃ । તતોઽસ્મિન્પ્રહરિષ્યામિ નાન્યથા બુદ્ધિરસ્તિ મે
જો દ્રોણ મને તૈયાર ઊભેલા અવસ્થામાં ઘાયલ કરે, તો હું પણ તેને જવાબ આપીશ; મારા મનમાં બીજું કંઈ નથી.
ભારતાચાર્યમુખ્યેન બ્રાહ્મણેન મહાત્મના । તેન મે યુધ્યમાનસ્ય મન્દં વાહય સારથે
ભારતવંશના શ્રેષ્ઠ ગુરુ, મહાન બ્રાહ્મણ સાથે હું લડી રહ્યો છું, એ વખતે, હે સારથી, રથ ધીમે હંકારીશ.
ધ્વજાગ્રે સિંહલાઙ્ગૂલો દિક્ષુ સર્વાસુ શોભતે । ભારતાચાર્યપુત્રસ્તુ સોઽશ્વત્થામા વિરાજતે
જેના ધ્વજના ટોચે સિંહની પૂંછ દરેક દિશામાં તેજ આપે છે, એ ભારતવંશના ગુરુપુત્ર અશ્વત્થામા છે, જે તેજસ્વી દેખાય છે.
ધ્વજાગ્રં દૃશ્યતે યત્ર બાલસૂર્યસમપ્રભમ્ । દુર્જયઃ સર્વસૈન્યાનાં દેવૈરપિ સવાસવૈઃ । તેન મે યુધ્યમાનસ્ય મન્દં વાહય સારથે
જેના ધ્વજનું ટોચ બાળસૂર્ય જેવું તેજ આપે છે, જે બધાં સૈન્ય અને દેવતાઓ પણ જીતવામાં અસમર્થ છે, એ સામે હું લડી રહ્યો છું, ત્યારે, હે સારથી, રથ ધીમે હંકારીશ.
ધ્વજાગ્રે ગોવૃષો યસ્ય કાઞ્ચનોઽભિવિરાજતે । આચાર્યવરમુખ્યસ્તુ કૃપ એષ મહારથઃ
જેના ધ્વજના ટોચે સોનાનો વાછરડો ઝગમગે છે, એ શ્રેષ્ઠ ગુરુ કૃપાચાર્ય મહાન રથવીર છે.
દ્રોણેન ચ સમો વીર્યે પિતુર્મે પરમઃ સખા। તેન મે યુધ્યમાનસ્ય મન્દં વાહય સારથે
વીરતા માં દ્રોણને બરાબર, મારા પિતાના સર્વોચ્ચ મિત્ર, એ સામે હું લડી રહ્યો છું, ત્યારે, હે સારથી, રથ ધીમે હંકારીશ.
યસ્ય કાઞ્ચનકમ્બૂભિર્હસ્તિકક્ષ્યાપરિષ્કૃતઃ। ધ્વજઃ પ્રકાશતે દૂરાદ્રથે વિદ્યુદ્ગણોપમઃ
જેના રથ પર સોનાની કાંબીઓ અને હાથીના શણગારથી શોભતો ધ્વજ દૂરથી વીજળીના ઝંડા જેવો ઝગમગે છે.
એષ વૈકર્તનઃ કર્ણઃ પ્રતિમાનં ધનુષ્મતામ્। દૃઢવૈરી સદાઽસ્માકં નિત્યં કટુકભાષણઃ
આ વૈકર્તન પુત્ર કર્ણ છે, ધનુર્વિદ્યા માં બેનમૂન, હંમેશા અમારો પક્કો દુશ્મન અને કડક બોલનાર.
યસ્યાશ્રયબલાદેવ ધાર્તરાષ્ટ્રઃ સસૌબલઃ । અસ્માન્નિરસ્ય રાજ્યાચ્ચ પુનરદ્યાપિ યોત્સ્યતિ
જેની તાકાત અને આધારથી ધૃતરાષ્ટ્રપુત્ર સૌબલ સાથે મળીને અમને રાજ્યમાંથી કાઢી દીધા અને આજે પણ યુદ્ધ કરવા ઊભો છે.
એષ વૈ સ્પર્ધતે નિત્યં મયા સહ સુદુર્જયઃ । જામદગ્ન્યસ્ય રામસ્ય શિષ્યો હ્યેષ મહારથઃ
આ હંમેશા મારી સાથે સ્પર્ધા કરે છે અને જીતવું અઘરું છે; જમદગ્નિ પુત્ર રામનો શિષ્ય અને મહાન રથવીર છે.
સર્વાસ્ત્રકુશલઃ કર્ણઃ સર્વશસ્ત્રભૃતાંવરઃ । યુદ્ધેઽપ્રતિમવીર્યશ્ચ દૃઢવેધી પરાક્રમી
કર્ણ બધા શસ્ત્રોમાં પારંગત છે, બધા યોદ્ધાઓમાં શ્રેષ્ઠ, યુદ્ધમાં બેનમૂન વીર અને દૃઢ નિશ્ચયવાળો છે.
અદ્યાહં યુદ્ધમેતેન કરિષ્યે સૂતબન્ધુના। દ્રષ્ટા ત્વમાવયોર્યુદ્ધં બલિવાસવયોરિવ
આજે હું આ રથચાલકના પુત્ર સાથે યુદ્ધ કરીશ; તું અમારા યુદ્ધને ઈન્દ્ર અને બલિના યુદ્ધ જેવું જોઈશ.
મહારથેન શૂરેણ સૂતપુત્રેણ ધન્વિના। તેન મે યુધ્યમાનસ્ય શીઘ્રં વાહય સારથે
આ મહાન રથવીર, શૂરવીર અને ધનુર્ધારી રથચાલકના પુત્ર સામે હું લડી રહ્યો છું, ત્યારે, હે સારથી, રથ ઝડપથી હંકારીશ.
યસ્ય ચૈવ રથોપસ્થે નાગો મણિમયો ધ્વજઃ । એષ દુર્યોધનસ્તત્ર કૌરવો યશસા વૃતઃ
જેના રથ પર મણિમય હાથીવાળો ધ્વજ છે, એ દુર્યોધન છે, કૌરવ કુળનો અને યશથી ઘેરાયેલો.
લબ્ધલક્ષો દૃઢં વેધી લઘુહસ્તઃ પ્રતાપવાન્ । તેન મે યુધ્યમાનસ્ય શીઘ્રં વાહય સારથે
જે નિશાનમાં પક્કો, દૃઢ, હળવા હાથવાળો અને પરાક્રમશાળી છે, એ સામે હું લડી રહ્યો છું, ત્યારે, હે સારથી, રથ ઝડપથી હંકારીશ.
યસ્તુ શ્વેતાવદાતેન પઞ્ચતાલેન કેતુના । વૈડૂર્યમયદણ્ડેન તાલવૃક્ષેણ રાજતે
જેના ધ્વજ પર સફેદ અને શુદ્ધ પાંચ તાડના વૃક્ષો છે, અને વજ્રમણિથી બનેલો ધ્વજદંડ છે, એ તેજસ્વી ધ્વજ છે.
હસ્તાવાપી બૃહદ્ધન્વા સેનાં તિષ્ઠતિ હર્ષયન્ । રામેણ જામદગ્ન્યેન દ્વૈરથેનાજિતઃ પુરા
હાથમાં ધનુષ લઈને, મજબૂત ઊભેલો, જે સેના ને આનંદ આપે છે; જમદગ્નિ પુત્ર રામ સાથે દ્વંદ યુદ્ધમાં પણ કદી ન હાર્યો.
શીઘ્રશ્ચ લગુવેધી ચ લઘુહસ્તઃ પ્રતાપવાન્ । એષ શાન્તનવો ભીષ્મઃ સર્વેષાં નઃ પિતામહઃ
ઝડપી, ચોક્કસ, હળવા હાથવાળો અને પરાક્રમશાળી, એ શાંતનુ પુત્ર ભીષ્મ છે, જે અમારો બધાનો પિતામહ છે.