વિક્રોશમાત્રં યાત્વા તુ પાર્થો વૈરાટિમબ્રવીત્। ઇષુપાતમાત્રે સેનાયાઃ સ્થાપયાશ્વાનરિંદમ
જ્યારે પાર્થ માત્ર બોલાવાની દૂરીએ પહોંચ્યો, ત્યારે તેણે વિરાટપુત્રને કહ્યું: 'શત્રુવિજયી, ઘોડાઓને સેના સુધી તીરસુની દૂરીએ રોકી દેજે.'
એતદગ્રં ગવાં દૃષ્ટં મન્દં વાહય સારથે। યાહ્યુત્તરેણ સેનાયા ગાશ્ચૈવ પ્રવિભજ્ય ચ
'જુઓ, આ ગાયોનો આગળનો ભાગ છે; હળવે હળવે રથ હાંકજે, સારથી. સેના તરફથી ઉત્તર તરફ જઈ, ગાયો વહેંચી દે.'
પરિક્ષિપ્ય ગવાં યૂથમત્ર યોત્સ્યે સુયોધનમ્ । ગચ્છન્તિ સત્વરા ગાવઃ સગોપાઃ પરિમોચય
'આ ગાયોનું ટોળું ઘેરી લે, હું સુયોધન સાથે લડાઈ કરીશ. ગાયો અને ગવાળાઓ ઝડપથી જઈ રહ્યા છે—તેઓને મુક્ત કરી દે.'
તત્ર ગત્વા પશૂન્વીર સગોપાન્પરિમોચય। અન્તરેણ ચ સેનાયાઃ પ્રાઙ્મુખો ગચ્છ ચોત્તર
'ત્યાં જઈને, વીર, ગાયો અને ગવાળાઓને છુટા કરી દે. પછી સેના વચ્ચે ન પડાય, પૂર્વ તરફ મોઢું કરીને ઉત્તર તરફ ચાલ.'
ઇમે ત્વતિરથાઃ સર્વે મમ વીર્યપરાક્રમમ્। પશ્યન્તુ કુરવો યુદ્ધે મહેન્દ્રસ્યેવ દાનવાઃ
'તમારા બધા મહારથીઓ યુદ્ધમાં મારી શક્તિ અને પરાક્રમ જોઈ લે—જેમ દાનવો મહેન્દ્રનું બળ જોયું હતું.'
તતઃ સ રથિનાં શ્રેષ્ઠો નામ વિશ્રાવ્ય ચાત્મનઃ। નિશિતાગ્રાઞ્શરાંસ્તીક્ષ્ણાન્મુમોચાંતકસન્નિભાન્
પછી મહાન રથવીર અર્જુને પોતાનું નામ જાહેર કરીને, મૃત્યુ સમાન તીક્ષ્ણ તીરો છોડ્યા.
શલભૈરિવ ચાકાશં ધારાભિરિવ પર્વતમ્। નિરાવકાશમભવચ્છરૈઃ ક્ષિપ્તૈઃ કિરીટિના
જેમ ટોળા ટોળા ટીડીઓ આકાશને ઢાંકી લે છે, કે વરસાદ પર્વત પર વરસે છે, એમ અર્જુનના તીરો બધું આછાદિત કરી દીધું—કોઈ ખાલી જગ્યા રહી નહીં.
વિકીર્યમાણાસ્તુ શરૈસ્તે યોધા ધાર્તરાષ્ટ્રિકાઃ। ગાશ્ચૈવ ન ચ પશ્યન્તિ પાર્થમુક્તૈરજિહ્મગૈઃ
પાર્થના સીધા અને તીવ્ર તીરોની મારથી ધૃતરાષ્ટ્રના યુદ્ધાઓને ન તો ગાયો દેખાતા, ન તો પાર્થ જ.
સા ચાપિ બહુલા સેના પાર્થબાણાભિપીડિતા। નાપશ્યદ્વિવૃતાં ભૂમિં નાન્તરિક્ષં દિશોપિ વા
પાર્થના તીરોની ભારે મારથી મોટી સેના એવી ઘેરાઈ ગઈ કે ન જમીન દેખાતી, ન આકાશ, ન દિશાઓ.
અર્જુનસ્તુ તદા હૃષ્ટો દર્શયન્વીર્યમાત્મનઃ। પીડયામાસ સૈન્યાનિ ગાણ્ડીવપ્રસૃતૈઃ શરૈઃ
પછી આનંદિત અર્જુને પોતાનું પરાક્રમ બતાવતાં, ગાંડીવથી છોડેલા તીરો વડે શત્રુસેનાને ચકનાચૂર કરી નાખી.
તેષાં નૈવાપયાને ચ નાભિયાને ભવન્મતિઃ । શીઘ્રતામેવ પાર્થસ્ય પૂજયન્તસ્તુ વિસ્મિતાઃ
તેઓને ન પાછા ફરવાનો વિચાર હતો, ન આગળ વધવાનો; માત્ર પાર્થની ઝડપ જોઈને આશ્ચર્યચકિત થઈ, તેની પ્રશંસા કરતા.
ચન્દ્રાવદાતં સામુદ્રં કુરુસૈન્યભયંકરમ્। તતઃ શઙ્ખમુપાધ્માસીદ્દ્વિષતાં રોમહર્ષણમ્। જ્યાઘોષં તલઘોષં ચ કૃત્વા ભૂતાન્યમોહયત્
પછી અર્જુને ચાંદની જેવી સફેદ અને દરિયાની ગર્જના જેવી ધ્વનિ કરતી શંખ ફૂંકી, જેના અવાજથી કુરુસેના ડરી ગઈ અને દુશ્મનોના રોમાંચ ઊભા થઈ ગયા; તેના ધનુષ્યની ટાણ અને તાળીનો અવાજ સાંભળીને બધા જીવ અચંબામાં પડી ગયા.
તસ્ય શઙ્ખસ્ય શબ્દેન ધનુષો નિસ્વનેન ચ। શબ્દેનામાનુષાણાં ચ ભૂતાનાં ધ્વજવાસિનામ્ । વિયદ્ગતાનાં દેવાનાં માનુષાણાં રવેણ ચ
તેના શંખના અવાજ, ધનુષ્યના ઘોંઘાટ અને ધ્વજાવાળા દેવ-માનવોના રવથી, આકાશ અને ધરતી પર રહેલા બધા જ કંપાઈ ઉઠ્યા.
ઊર્ધ્વં પુચ્છં વિધૂન્વાના હેમમાણાઃ સમન્તતઃ । ગાવઃ સવત્સાઃ સંત્રસ્તા નિવૃત્તા દક્ષિણાં દિશં
સોનેરી રંગની, વાછરડાવાળી ગાયો ડરીને, પાંછડાં ઊંચા કરીને હલાવતી, દક્ષિણ દિશામાં પાછી વળી ગઈ.
તતઃ સ સમરે શૂરો બીભત્સુઃ શત્રુપૂગહા। ગોપાલાંશ્ચોદયામાસ ગાવશ્ચોદયતેતિ ચ
પછી એ વિક્રમશાળી અર્જુને, જે દુશ્મનોના ટોળાંનો વિનાશક છે, ગવાળાઓને કહ્યું: 'ગાયો આગળ હાંકો!'
ઉત્તરં ચાહ બીભત્સુર્હર્ષયન્પાણ્ડુનન્દનઃ । ગવામગ્રં સમીક્ષસ્વ ગશ્ચૈવાશુ નિવર્તય
પાંડુપુત્ર અર્જુને ઉત્તરને આનંદિત કરી કહ્યું: 'ગાયોનું આગળનું ટોળું ધ્યાનથી જો અને ગાયો ઝડપથી પાછી ફેરવી લા.'
યાવદેતે નિવર્તન્તે કુરવો જવમાસ્થિતાઃ । યાહ્યુત્તરેણ ગાશ્ચૈતાઃ સૈન્યાનાં ચ નૃપાત્મજ
જ્યાં સુધી આ કૌરવો ઝડપથી આગળ વધે છે અને પાછા ફરતા નથી, ત્યાં સુધી, રાજકુમાર, તું ઉત્તરના સાથે આ ગાયો દૂર લઈ જા.
પશ્યન્તુ કુરવઃ સર્વે મમ વીર્યપરાક્રમમ્
બધા કૌરવો મારા બળ અને પરાક્રમને જોઈ શકે.
દૃષ્ટવા યાન્તમદૂરસ્થં ક્ષિપ્રમભ્યપતન્રથૈઃ ।। હસ્ત્યશ્વપરિવારેણ મહતાઽભિવિરાજતા
તેઓ નજીક આવતાં જોઈ, કૌરવો રથો સાથે ઝડપથી આગળ વધ્યા, અને મોટી હાથી-ઘોડાની ટોળી સાથે તેજસ્વી દેખાતા હતા.
યોધૈઃ પ્રાસાસિહસ્તૈશ્ચ ચાપબાણોદ્યતાયુધૈઃ ।। તાન્યનીકાન્યશોભન્ત કુરૂણામાતતાયિનામ્
ભાલા અને તલવાર ધરાવતાં, ધનુષ્ય-બાણ માટે તૈયાર એવા યોદ્ધાઓએ કૌરવોની આક્રમક સેના સુંદર રીતે શોભાવી.
સંસર્પન્ત ઇવાકાશે વિદ્યુત્વન્તો વલાહકાઃ ।। તાનિ દૃષ્ટ્વાઽપ્યનીકાનિ નિવર્તિતરથાનિ ચ
આ સેનાઓ વીજળીવાળા વાદળો જેવી આકાશમાં ફેલાઈ રહી હતી; એ સેનાઓ અને પાછા ફરેલા રથો જોઈને,
પાર્થોઽપિ વાયુવદ્ધોરં સૈન્યાગ્રં વ્યધુનોચ્છરૈઃ ।। તાં શત્રુસેનાં તરસા પ્રણુદ્ય ગાશ્ચાપિ જિત્વા ધનુષા પરેણ
પार्थે પવન જેવો ભયંકર બની તીક્ષ્ણ બાણોથી શત્રુસેનાની આગળની લાઈને ધ્રુજાવી, ઝડપથી દુશ્મનને હાંકી કાઢી, પોતાના શ્રેષ્ઠ ધનુષ્યથી ગાયો પર વિજય મેળવ્યો.
દુર્યોધનાયાભિમુખં પ્રયાન્તં કુરુપ્રવીરાઃ સહસાઽભ્યગચ્છન્ ।। ગોષુ પ્રયાતાસુ જવેન માત્સ્યાન્કિરીટિનં પ્રીતિયુતં ચ દૃષ્ટ્વા
કુરુવીરો દુર્યોધન તરફ જતા અચાનક આગળ વધ્યા; ગાયો વચ્ચે ઝડપથી જતા માથ્સ્ય અને આનંદિત કિરીટિને જોઈને.
પશૂન્સમાદાય તતો નિવૃત્તા ગોપાઃ સમસ્તાઃ પ્રયયુશ્ચ રાષ્ટ્રમ્
પછી બધા ગવાળાઓએ ગાયો ભેગી કરી, પાછા ફર્યા અને પોતાના દેશ તરફ ચાલ્યા.
તતસ્ત્રીણિ સહસ્રાણિ રથાનાં ચ ધનુષ્મતામ્। ઘોરાણિ કુરુવીરાણાં પર્યકીર્યન્ત ભારત
પછી ત્રણ હજાર ધનુર્ધારી રથો, ભયાનક કુરુવીરોની, ઓ ભારત, વિહરાવાઈ ગઈ.
કર્ણો રથસહસ્રેણ પ્રત્યગૃહ્ણાદ્ધનઞ્જયમ્। ભીષ્મઃ શાન્તનવો ધીમાન્સહસ્રેણ પુરસ્કૃતઃ
કર્ણે હજાર રથો સાથે ધનંજયનો સામનો કર્યો; શાંતનુપુત્ર ભીષ્મ, જ્ઞાનવાન અને હજાર રથોથી ઘેરાયેલા, આગળ ઊભા રહ્યા.
તથા રથસહસ્રેણ ભ્રાતૃભિઃ પરિવારિતઃ। પશ્ચાદ્દુર્યોધનોઽતિષ્ઠદ્યશસા ચ શ્રિયા જ્વલન્
એજ રીતે, દુર્યોધન પોતાના ભાઈઓ અને હજાર રથોથી ઘેરાઈને પાછળ ઊભો રહ્યો, યશ અને વૈભવથી તેજમાન.
અતિષ્ઠન્નિવકાશેષુ પાદાતાઃ સહ વાજિભિઃ । ભીમરૂપાશ્ચ માતઙ્ગાસ્તોમરાઙ્કુશચોદિતાઃ
પદાતીઓ ઘોડાઓ સાથે જગ્યાએ-જગ્યાએ ઊભા હતા; ભીમ જેવા ભયંકર હાથીઓ તીક્ષ્ણ શસ્ત્રો અને અંકુશથી ઉશ્કેરાયેલા દેખાતા.
તાનિ દૃષ્ટ્વા હ્યનીકાનિ વિતતાનિ મહાત્મનામ્ । વૈરાટિમુત્તરં તં તુ પ્રત્યભાષત પાણ્ડવઃ
મહાન આત્માઓએ ફેલાવેલી એ સેનાઓ જોઈને, પાંડવે માથ્સ્ય દેશના ઉત્તરને કહ્યું.
જામ્બૂનદમયી વેદી ધ્વજાગ્રે યસ્ય દૃશ્યતે। શોણાશ્ચાશ્વા રથે યુક્તા દ્રોણ એષ પ્રકાશતે
જેના ધ્વજ પર સુવર્ણની વેદી દેખાય છે અને રથમાં લાલ ઘોડા જોડાયેલા છે, એ તેજસ્વી દ્રોણ છે.