વિકર્ણશ્ચ મહાવીર્યો દુર્મુખશ્ચ પરન્તપઃ। શકુનિઃ સૌબલશ્ચૈવ દુઃસહશ્ચ મહાબલઃ । દ્રોણસ્ય પાર્શ્વમજિતાઃ પાલયન્તુ મહાબલાઃ
વિકર્ણ, જે મહાન પરાક્રમી છે, દુર્મુખ, શત્રુઓને હરાવનાર, સૌબલપુત્ર શકુની અને મહાબલવાન દુઃસહ—આ અપરાજિત વીરોએ દ્રોણાચાર્યની બાજુનું રક્ષણ કરવું.
અગ્રતઃ સૂતપુત્રસ્તુ કર્ણસ્તિષ્ઠતુ દંશિતઃ। અહં સર્વસ્ય સૈન્યસ્ય પશ્ચાત્સ્થાસ્યામિ પાલયન્
રથચાલકપુત્ર કર્ણ આગળ દૃઢતાપૂર્વક ઊભો રહે; અને હું પોતે આખા સૈન્યના પાછળ રહીને તેનું રક્ષણ કરીશ.
સર્વે મહારથાઃ શૂરા મહેષ્વાસા મહાબલાઃ । યુદ્ધ્યન્તુ પાણ્ડવશ્રેષ્ઠમાગતં યત્નતો યુધિ
બધા મહારથી, શૂરવીર, મહાન ધનુર્ધર અને મહાબલવાન યોદ્ધાઓએ યુદ્ધમાં આવ્યા પાંડવોમાં શ્રેષ્ઠ એવા અર્જુન સામે પૂરી મહેનતથી લડવું.
અભેદ્યં પરસૈન્યાનાં વ્યૂહં વ્યૂહ્ય કુરૂત્તમઃ । વજ્રગર્ભં વ્રીહિમુખં પદ્મચન્દ્રાર્ધમણ્ડલમ્
કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ એણે દુશ્મન સૈન્ય સામે ભેદી ન શકાય તેવી ગોઠવણી કરી, જેમાં મધ્યમાં વજ્ર જેવું, આગળ ધાનના પૂળા જેવું અને બાજુએ અડધા ચાંદ અને કમળપાંખડી જેવું આકાર હતું.
તસ્ય વ્યૂહસ્ય પશ્ચાર્ધે ભીષ્મશ્ચાથોદ્યતાયુધઃ । સૌવર્ણં તાલમુચ્છ્રિત્ય રથે તિષ્ઠન્નશોભત
આ ગોઠવણીના પછાળના ભાગે, ભીષ્મ શસ્ત્ર ઊંચું કરીને, સુવર્ણના તાળનું ધ્વજ પકડીને પોતાના રથ પર તેજપૂર્વક ઊભા રહ્યા.
તતઃ સુદર્શનં નામ પ્રાસાદં હરિવાહનઃ । સર્વાન્દેવાન્સમારોષ્ય પ્રયયો યત્ર પાણ્ડવઃ
પછી હરિવાહન શ્રીકૃષ્ણ ક્રોધથી સર્વ દેવતાઓને સાથે લઈ, સુદર્શન નામના મહેલ તરફ ગયા, જ્યાં પાંડવ હતા.
સ્થૂણારાજિસહસ્રં તુ યત્ર મધ્યે પ્રતિષ્ઠિતમ્ । તત્ર સૂર્યપથેઽતિષ્ઠદ્વિમલા મહતી સભા
ત્યાં વચ્ચે હજારો સ્તંભો વચ્ચે એક વિશાળ, શુદ્ધ અને તેજસ્વી સભા ઊભી હતી, જે સૂર્યમાર્ગમાં સ્થિત હતી.
આદિત્યા વસવો રુદ્રા અશ્વિનૌ ચ મરુદ્ગણાઃ । તત્ર શ્વેતાનિ ચક્રાણિ કાઞ્ચનસ્ફાટિકાનિ ચ
ત્યાં આદિત્ય, વસુ, રુદ્ર, અશ્વિનીકુમાર અને મરુદગણ—allના સફેદ, સુવર્ણ અને સ્ફટિક જેવા રથો દેખાતા.
તથા ચિત્રાણિ છત્રાણિ દિવ્યરૂપાણિ ભારત । મણિરત્નવિચિત્રાણિ નાનારૂપાણિ ભાગશઃ । આકાશે સહ દૃશ્યન્તે ભાનુમન્તિ શુભાનિ ચ
અહીં, હે ભારત, અનેક પ્રકારના મણિ-મોતીથી શોભતા, વિવિધ આકારના, દિવ્ય રૂપવાળા, તેજસ્વી અને શુભ છત્રો આકાશમાં ઝગમગતા દેખાતા.
અગ્નેરિન્દ્રસ્ય સોમસ્ય યમસ્ય વરુણસ્ય ચ। તથા ધાતુર્વિધાતુશ્ચ મિત્રસ્ય ધનદસ્ય ચ। રુદ્રસ્ય વિષ્ણો સવિતુસ્ત્રિદશાનાં તથૈવ ચ
અગ્નિ, ઇન્દ્ર, સોમ, યમ, વરુણ, ધાતુ, વિધાતા, મિત્ર, કુબેર, રુદ્ર, વિષ્ણુ, સવિતા અને બીજા બધા દેવતાઓના અલંકારો પણ ત્યાં જોવા મળતા.
કાઞ્ચનાનિ ચ દામાનિ વિવિધાશ્ચોત્તમસ્રજઃ। દિવ્યપુષ્પાભિસવીતાસ્તત્ર ચિત્રાણિ ભેજિરે
ત્યાં સુવર્ણની અનેક જાતની સુંદર વણાયેલા દિવ્ય પુષ્પમાળાઓ વિવિધ રીતે વિતરણ થયેલી હતી.
તસ્મિંસ્તુ રાજન્પ્રાસાદે દિવ્યરત્નવિભૂષિતે । દિવ્યગન્ધસમાયુક્તાઃ સ્રજો દિવ્યાશ્ચકાશિરે
એ દિવ્ય રત્નોથી શોભતા મહેલમાં, દિવ્ય સુગંધથી ભીની એવી પુષ્પમાળાઓ તેજસ્વી રીતે ઝગમગતી હતી.
દિવ્યશ્ચ વાયુઃ પ્રવવૌ ગન્ધમાદાય સર્વશઃ । ઋતવઃ પુષ્પમાદાય સમતિષ્ઠન્ત ભારત
દિવ્ય વાયુએ સર્વત્ર સુગંધ ફેલાવી દીધી; ઋતુઓએ ફૂલો લઈને સ્થિરતા પામી, હે ભારત.
પ્રજાનાં પતયઃ સપ્ત સપ્ત ચૈવ મહર્ષભઃ। તત્ર દેવર્ષયશ્ચૈવ દેવરાજં દિવૌકસઃ । ઇન્દ્રેણ સહિતાઃ સર્વે ત્રિદશાશ્ચ વ્યવસ્થિતાઃ
પ્રજાપતિઓ અને મહર્ષિઓ, દેવર્ષિઓ, દેવરાજ અને સ્વર્ગવાસીઓ, બધા દેવતાઓ ઇન્દ્ર સાથે ત્યાં એકઠા થયા હતા.
ન પઙ્કો ન રજસ્તત્ર પ્રવિવેશ કથંચન । આદિત્યશ્ચ વિરૂક્ષોત્ર નાતિવેલમિવાતપત્
ત્યાં ક્યાંયે કાદવ કે ધૂળ ન હતી; અને સૂર્ય પણ ત્યાં વધારે તપતો નહોતો.
દિવ્યગન્ધં સમાદાય વાયુસ્તત્રાભિગચ્છતિ। આકાશં ચ દિશઃ સર્વા દર્શનીયમદૃશ્યત
દિવ્ય સુગંધ લાવતો વાયુ ત્યાં પહોંચ્યો; આકાશ અને સર્વ દિશાઓ મનોહર લાગતી હતી.
તત્ર દેવાઃ સમારુહ્ય તં દિવ્યં સર્વતઃપ્રભમ્ । અમ્બરે વિમલેઽતિષ્ઠન્પ્રાસાદં કામગામિનમ્
ત્યાં દેવતાઓએ ચમકતા દિવ્ય મહેલમાં ચઢીને, સ્વચ્છ આકાશમાં મનગમતું વિહાર કર્યું.
તત્ર રાજર્ષયશ્ચૈવ સમારુહ્ય દિવૌકસઃ । શ્વેતો રાજા વસુમનાસ્તથા ભદ્રઃ પ્રદર્શનઃ
ત્યાં રાજર્ષિઓ અને દેવતાઓ પણ ચઢ્યા: શ્વેત રાજા, વસુમનાસ, ભદ્ર અને પ્રદર્શન પણ હતા.
નૃગો યયાતિર્નહુપો માન્ધાત ભરતઃ કુરુઃ । અષ્ટકશ્ચ શિબિશ્ચોભૌ સ ચ રાજા પુરૂરવાઃ
નૃગ, યયાતિ, નહુષ, માંધાતા, ભારત, કુરુ, અષ્ટક, બંને શિબી અને પુરૂરવા રાજા પણ હાજર હતા.
ડમ્ભોદ્ભવઃ કાર્તવીર્યો હ્યર્જુનઃ સગરસ્તથા। દિલીપઃ કેરલઃ પૂરુઃ શર્યાતિઃ સોમકસ્તદા
ડમ્ભોદ્ભવ, કાર્તવીર્ય અર્જુન, સગર, દિલીપ, કેરલ, પૂરું, શર્યાતિ અને સોમક પણ ત્યાં હતા.
હરિશ્ચન્દ્રશ્ચ તેજસ્વી રઘુર્દશરથસ્તથા। ભગીરથશ્ચ રાજર્ષિઃ સર્વે ચ જનમેજય
તેજસ્વી હરિશ્ચંદ્ર, રઘુ, દશરથ અને રાજર્ષિ ભગીરથ—આ બધા, હે જનમેજય, ત્યાં હતા.
પાણ્ડુશ્ચૈવ મહારાજશ્ચામરવ્યજનોજ્જ્વલઃ। છત્રેણ ધ્રિયમાણેન રાજસૂયશ્રિયા વૃતઃ
મહારાજ પાંડુ પણ ત્યાં હતા, ચમકતા ચામર અને છત્રથી શોભતા, રાજસૂયની મહિમાથી અલંકૃત.
એતે ચાન્યે ચ બહવઃ પુણ્યશીલાઃ શુચિવ્રતાઃ । કીર્તિમન્તો મહાવીર્યાસ્તત્રૈવાસન્દિવિ સ્થિતાઃ
અને ઘણા બીજા પુણ્યશીલ, પવિત્ર વર્તનવાળા, પ્રસિદ્ધ અને પરાક્રમી પણ ત્યાં સ્વર્ગમાં બેઠેલા હતા.
ગણાશ્ચાપ્સરસાં સર્વે ગન્ધર્વાશ્ચાપિ સર્વશઃ । દૈત્યરાક્ષસયક્ષાશ્ચ સુપર્ણાઃ પન્નગાસ્તથા
બધી અપ્સરાઓના સમૂહો, બધા ગંધર્વો, દૈત્ય, રાક્ષસ, યક્ષ, સુપર્ણ અને પન્નગ પણ ત્યાં હતા.
વાસવપ્રમુખાઃ સર્વે દેવાશ્ચ સગણેશ્વરાઃ । આસંસ્તત્ર સમારૂઢાઃ સંગ્રામં તં દિદૃક્ષવઃ
વાસવ સહિત બધા દેવતાઓ અને તેમના નેતાઓ પણ ત્યાં એકઠા થયા, એ યુદ્ધ જોવા ઉત્સુક હતા.
ઇત્યમ્બરે વ્યવસ્થાય પ્રાસાદસ્થા દિવૌકસઃ । એકસ્ય ચ બહૂનાં ચ યુદ્ધં દ્રુષ્ટું વ્યવસ્થિતાઃ ।। સર્વથા હિ મયા શ્રેયો વક્તવ્યં કુરુનન્દન
આ રીતે, સ્વર્ગના મહેલમાં ઉભેલા દેવતાઓ એક સામે અનેકના યુદ્ધ જોવા એકત્ર થયા; હે કુરુનંદન, હું હંમેશા શ્રેયસ્ કહું છું.
તથા વ્યૂઢેષ્વનીકેષુ કૌરવેયૈર્મહારથૈઃ । ઉપાયાદર્જુનંસ્તૂર્ણં રથઘોષેણ નાદયન્
કૌરવોના મહારથીઓએ સેના ગોઠવી, ત્યારે અર્જુને ઝડપથી રથના ઘોંઘાટ સાથે આગળ વધ્યો.
દદૃશુસ્તે ધ્વજાગ્રં વૈ શુશ્રુવુશ્ચ રથસ્વનમ્ । દોધૂયમાનસ્ય ભૃશં ગાણ્ડીવસ્ય ચ નિસ્વનમ્
તેઓએ અર્જુનનું ધ્વજશિખર જોયું અને રથનો અવાજ તથા ગાંડીવનો તીવ્ર ધ્વનિ સાંભળ્યો.
ત્રિકોશમાત્રં ગત્વા તુ પાણ્ડવઃ શ્વેતવાહનઃ । સંનામુખમભિપ્રેક્ષ્ય પાર્થો વૈરાટિમબ્રવીત્
ત્રણ ક્રોશ જેટલું જઈને, શ્વેત ઘોડાવાળો પાંડવ, સામે દુશ્મનનું ગોઠવણ જોઈ, વિરાટ રાજાને કહ્યું.
રાજાનં નાત્ર પશ્યામિ રથાનીકે વ્યવસ્થિતમ્। દક્ષિણં પક્ષમાદાય કુરુવો યાન્ત્યુદઙ્ભુંખાઃ
હું અહીં રથવાળા સેનામાં રાજાને દેખતો નથી; કૌરવો દક્ષિણ પાંખ લઈને ઉત્તર તરફ આગળ વધી રહ્યા છે.