આસ્થાય વિપુલં વીર રથં સારથિના મયા। દુર્યોધનં ચ જિત્વાઽઽજૌ નિવર્તય પશૂન્મમ
'હે વીર, હું સારથ્ય કરીશ, તું વિશાળ રથ પર ચડીને યુદ્ધમાં દુર્યોધનને હરાવ અને મારા પશુઓ પાછા લાવ.'
પ્રીતોસ્મિ રાજપુત્રાદ્ય ન ભયં વિદ્યતે તવ। સર્વાન્નુદામિ તે શત્રૂન્રણે રણવિશારદ
'હું આજે તારા પર પ્રસન્ન છું, રાજકુમાર; તારે હવે કોઈ ભય રાખવું નહીં. હે યુદ્ધકુશળ, હું તારા બધા દુશ્મનોને યુદ્ધમાં દૂર કરી દઈશ.'
સ્વસ્થો ભવ મહાન્યુદ્ધે પશ્ય માં શત્રુભિઃ સહ । યુધ્યમાનં વિમર્દેઽસ્મિન્કુર્વાણં ભૈરવં રવમ્
'મહાન યુદ્ધમાં નિર્ભય રહીને જોઈ લે, હું દુશ્મનો સામે યુદ્ધમાં ભયાનક ધ્વનિ સાથે લડીશ.'
ગાણ્ડીવં દેવદત્તં ચ શરાન્કનકભૂષણાન્। એતાન્સર્વાનુપાસઙ્ગાન્ક્ષિપ્રં બધ્નીહિ મે રથે । એકં ચાહર નિસ્ત્રિંશં જાતરૂપપરિષ્કૃતમ્
'ગાંડીવ, દેવદત્ત, સોનાથી શોભિત બાણો અને બીજા બધા શસ્ત્રો ઝડપથી મારા રથ પર બાંધી દે; અને એક શુદ્ધ સોનાથી શોભિત તલવાર પણ લાવી દે.'
અહં વૈ કુરુભિર્યોત્સ્યે મોક્ષયિષ્યામિ તે પશૂન્ । તોષયિષ્યામિ રાજાનં પ્રવેક્ષ્યામિ પુરં પુનઃ
હું ખરેખર કુરુઓ સાથે યુદ્ધ કરીશ, તારા ગાયો પાછી લાવીશ, રાજાને ખુશ કરીશ અને ફરીથી શહેરમાં પ્રવેશીશ.
સંકલ્પાગાધપરિધં બાહુપ્રાકારતોરણમ્। ત્રિદણ્ડતૂણસંબાધં નૈકધ્વજસમાકુલમ્
આ શહેર મજબૂત સંકલ્પથી ઘેરાયેલું છે, બાહુઓ એના કિલ્લા અને દરવાજા છે, ત્રણ પ્રકારની અવરોધોથી ભરેલું છે અને અનેક ધ્વજોથી શોભાયમાન છે.
જ્યાક્ષેપનિનદારાવં નેમીનિનદદુન્દુભિઃ । શરજાલવિતાનાઢ્યમાક્ષ્વેડિતમહાસ્વનમ્ । નગરં તે મયા ગુપ્તં રથોપસ્થં ભવિષ્યતિ
ધનુષની તાણથી ઊઠતો ગર્જન, રથના ચકરાં અને ઢોલનો ધમાકો, બાણોથી છવાયેલું આકાશ અને ઘોડાઓના ઊંચા હણકારથી ગૂંજતું, તું જોશે કે મારાથી રક્ષાયેલું તું શહેર રથયાત્રાનું કેન્દ્ર બની જશે.
અધિષ્ઠિતો મયા સઙ્ખ્યે રથો ગાણ્ડીવધન્વિના । અજય્યઃ શત્રુસૈન્યાનાં વૈરાટે વ્યેતુ તે ભયમ્
મારા દ્વારા સંભાળવામાં આવતો, ગાંડીવધારી રથ યુદ્ધમાં દુશ્મન સેના માટે અપરાજેય રહેશે; વિરાટમાં તારો ડર હવે દૂર થઈ જાય.
બહુના કિં પ્રલાપેન શૃણુ મે પરમં વચઃ। નાહં બિભેમિ કૌન્તેય સાક્ષાદપિ શતક્રતોઃ
વધારે બોલવાથી શું ફાયદો? મારા મુખ્ય શબ્દો સાંભળ: હે કુંતીપુત્ર, હું તો ઇન્દ્ર જેવા મહાન દેવથી પણ ડરતો નથી.
યમવાયુકુબેરેભ્યો દ્રોણભીષ્મશતાદપિ । બિભેમિ નાહમેતેભ્યો જાનામિ ત્વાં સ્થિરં યુધિ । કેશવેનાપિ સંગ્રામે સાક્ષાદિન્દ્રેણ વા સમમ્
હું યમ, વાયુ, કુબેર કે દ્રોણ-ભીષ્મ જેવા સો યોદ્ધાઓથી પણ ડરતો નથી; હું જાણું છું કે યુદ્ધમાં તું અડગ છે, પછી ભલે તારી સાથે કેશવ હોય કે ઇન્દ્ર જ કેમ ન હોય.
ઇદં તુ ચિન્તયન્નેવ પરિમુહ્યામિ કેવલમ્। નિશ્ચયં નાધિગચ્છામિ નાવગચ્છામિ કિંચન
પણ આ બધું વિચારતાં હું આખો ગૂંચવાઈ ગયો છું; મને કોઈ નિશ્ચય થતો નથી, કંઈ સમજાતું જ નથી.
એવં વરાઙ્ગરૂપસ્ય લક્ષણૈઃ સૂચિતસ્ય ચ। કેન કર્મવિપાકેન ક્લીબત્વં ત્વામુપાગતમ્
તારા સુંદર રૂપ અને શુભ લક્ષણો હોવા છતાં, કયા કર્મફળથી તારે આ અવસ્થામાં આવવું પડ્યું છે?
મન્યે ત્વાં ક્લીબરૂપેણ ચરન્તં શૂલપાણિનમ્। ગન્ધર્વરાજપ્રતિમં દેવં વાઽપિ શતક્રતુમ્
હું તને, ભલે તું ક્લિબ રૂપે ફરતો હોય, પણ શૂલપાણી, ગંધર્વરાજ કે ઇન્દ્ર સમાન દેવ માનું છું.
ભ્રાતુર્નિયોગાઞ્જ્યેષ્ઠસ્ય સંવત્સરમિદં વ્રતમ્। ચરામિ બ્રહ્મચર્યં વૈ સત્યમેતદ્બ્રવીમિ તે
મારા મોટા ભાઈના આદેશથી હું એક વર્ષ માટે બ્રહ્મચર્યનું વ્રત પાળું છું; આ સાચું છે, જે હું તને કહું છું.
નાસ્મિ ક્લીબો મહાબાહો પરવાન્ધર્મસંયુતઃ । ઉર્વશીશાપસંભૂતં ક્લૈબ્યં સમુપસંસ્થિતમ્
હું ક્લિબ નથી, હે મહાબાહુ, કે બીજાના ધર્મથી બંધાયેલો નથી; ઉર્વશીના શાપથી આ અવસ્થા આવી છે.
પુરાઽહમાજ્ઞયા ભ્રાતુર્જ્યેષ્ઠસ્યાસ્મિ સુરાલયમ્। પ્રાપ્તવાનુર્વશી દૃષ્ટા સુધર્માયાં મયા તદા
એક વખત મારા મોટા ભાઈના આદેશે હું દેવલોક ગયો હતો; ત્યાં સુધર્મા સભામાં મેં ઉર્વશીને જોયી હતી.
નૃત્યન્તીં પરમં રૂપં બિભ્રતીં વજ્રિસન્નિધૌ । અપશ્યં તામનિમિષં કૂટસ્થામન્વયસ્ય મે
તે વખતે હું ઉર્વશીને નૃત્ય કરતાં જોયી, જે અતિ સુંદર હતી અને વજ્રધારી દેવની હાજરીમાં હતી; હું નિરંતર, એકટક જોઈ રહ્યો, મારી વંશની લાજ રાખી.
રાત્રૌ સમાગતા મહ્યં શયનં રન્તુમિચ્છયા। અહં તામભિવાદ્યૈવ માતૃસત્કારમાચરમ્
રાત્રે તે મારી પાસે આવી, મારા શયનસ્થળે આનંદ મેળવવા ઇચ્છી; હું તેને માતા સમાન આદર આપ્યો અને વંદન કર્યું.
સા ચ મામશપત્ક્રુદ્ધા શિખણ્ડી ત્વં ભવેતિ વૈ। શ્રુત્વા તમિન્દ્રો મામાહ મા ભૈસ્ત્વં પાર્થ ષણ્ડતા
તે ક્રોધથી મને શાપ આપ્યો: 'તું શિખંડીની જેમ બનજે'; અને પછી ઇન્દ્રે મને કહ્યું: 'પાર્થ, તું આથી ડરતો નહીં'.
ઉપકારો ભવેત્તુભ્યમજ્ઞાતવસતૌ પુરા। ઇતીન્દ્રો મામનુગ્રાહ્ય તતઃ પ્રેષિતવાન્વૃષા
ઇન્દ્રે મને આશીર્વાદ આપ્યો કે, 'અજ્ઞાતવાસ દરમિયાન આ તારા માટે લાભદાયક રહેશે', અને પછી મને પાછો મોકલ્યો.
તદિદં સમનુપ્રાપ્તં વ્રતં ચીર્ણં મયાઽનઘ । સમાપ્તવ્રતમુત્તીર્ણં વિદ્ધિ માં ત્વં નૃપાત્મજ
આ રીતે આ વ્રત મારા પર આવ્યું અને મેં તેને પૂર્ણ કર્યું છે, હે નિર્દોષ રાજપુત્ર; હવે જાણ કે હું વ્રત પૂર્ણ કરીને બહાર આવી ગયો છું.
પરમોઽનુગ્રહો મેઽદ્ય યત્પ્રતર્કો ન મે વૃથા। ન હીદૃશાઃ ક્લીબરૂપા ભવન્તિ તુ નરોત્તમાઃ
આજે મને સૌથી મોટો લાભ એ થયો કે, મારી શંકા ખોટી ન હતી; કારણ કે શ્રેષ્ઠ પુરુષોમાં આવી ક્લિબ અવસ્થા આવતી નથી.
સહાયવાનસ્મિ રણે યુદ્ધ્યેયમમરૈરપિ । સાધ્વસં તત્પ્રનષ્ટં મે કિં કરોમિ બ્રવીહિ મે
હવે મારી સાથે સહાય છે, તો હું અમર દેવતાઓ સામે પણ યુદ્ધ કરી શકું. જે ભય હતું, એ હવે દૂર થઈ ગયું છે. હવે મને શું કરવું, એ કહો.
અહં તે સંગ્રહીષ્યામિ હયાઞ્શત્રુનિર્બહણ। શિક્ષિતો હ્યસ્મિ સારથ્યે નિષ્ઠિતઃ પુરુષર્ષભ
હું તારા ઘોડાઓને ભેગા કરીશ, જે દુશ્મનોને હરાવનારા છે. હું રથ ચલાવવાની કળામાં પારંગત છું અને દૃઢ છું, હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ.
દારુકો વાસુદેવસ્ય યથા શક્રસ્ય માતલિઃ। તથા માં વિદ્ધિ સારથ્યે શિક્ષિતં નરપુઙ્ગવ
જેમ વાસુદેવના દારુક અને ઇન્દ્રના માતલિ છે, તેમ, હે મહાન પુરુષ, તું મને પણ રથચાલનમાં નિષ્ણાત જાણ.
અશ્વા હ્યેતે મહાબાહો તવૈવાહવદુર્જયાઃ। યોગ્યા રથવરે યુક્તાઃ પ્રાણવન્તો જિતશ્રમાઃ
આ ઘોડાઓ, હે બલવાન ભાઈ, ફક્ત તારા છે અને યુદ્ધમાં અપરાજેય છે. શ્રેષ્ઠ રથ માટે યોગ્ય, જોડાયેલા, જીવંત અને થાક ન માનતા છે.
યસ્ય યાતેન પશ્યન્તિ ભૂમૌ ક્ષિપ્તં પદંપદમ્। દક્ષિણાં યો ધુરં વોઢા સુગ્રીવોણ સમો હયઃ
જેના પગલાં જમીન પર સ્પષ્ટ દેખાય છે, જે જમણી બાજુનું જૂંથ વહે છે, એ સુગ્રીવ નામનો ઘોડો પવન જેવો ઝડપી છે.
યોઽયં હયો ધુર્યવરો વામાં વહતિ શોભનઃ। તં મન્યે મેઘપુષ્પસ્ય જવેન સદૃશં હયમ્
આ ઘોડો, જે શ્રેષ્ઠ છે અને ડાબી બાજુ સુંદર રીતે વહે છે, એ ઝડપમાં મેઘપુષ્પ જેવો છે એમ હું માનું છું.
યોઽયં વહતિ વૈ પાર્ષ્ણિં દક્ષિણામઞ્ચિતોદ્યતઃ । વલાહકાદભિમતસ્તેજસા વીર્યવત્તરઃ
આ ઘોડો, જે પીઠ પાછળ જમણી બાજુ ચડાવેલો અને ચુસ્ત છે, તે તારા મનપસંદ વલાહક કરતા તેજ અને બળમાં વધુ છે.
યોઽયં કાઞ્ચનસન્નાહો વામં વહતિ શોભનઃ । ધુર્યં શૈબ્યસ્ય તં મન્યે જવેન બલવત્તરમ્
આ ઘોડો, સોનાની સજાવટવાળો અને ડાબી બાજુ સુંદર રીતે વહે છે, એ શૈબ્યના જૂંથનો છે અને ઝડપ તથા બળમાં વધુ છે એમ હું માનું છું.