ઉમાપતિશ્ચતુઃષષ્ટિં શક્રોઽશીતિં ચ પઞ્ચ ચ । સોમઃ પઞ્ચસહસ્રાણિ તથા ચ વરુણઃ શતમ્
ઉમાપતિએ ચોસઠ વર્ષ, શક્રે પચાસે વર્ષ, સોમએ પાંચ હજાર વર્ષ અને વરુણે પણ સો વર્ષ આ ધનુષ્ય ધારણ કર્યું હતું.
તસ્માચ્ચ વરુણાદગ્નિઃ પ્રેમ્ણા પ્રાહૃત્ય તચ્છુભમ્। અગ્નિના પ્રાતિભાવ્યેન દત્તં પાર્થાય ગાણ્ડિવમ્ । પઞ્ચષષ્ટિં ચ વર્ષાણિ કૌન્તેયો ધારયિષ્યતિ
પછી વરુણ પાસેથી અગ્નિએ પ્રેમથી એ શુભ ધનુષ્ય લીધું; અગ્નિએ આપેલા વચન પ્રમાણે ગાંડીવ પાર્થેને મળ્યું, અને કૌંતેયે પાંસઠ વર્ષ સુધી એ ધનુષ્ય ધારણ કરશે.
એવંવીર્યં મહાવેતેતચ્ચ ધનુરુત્તમમ્ । નીલોત્પલસમં રાજ્ઞઃ કૌરવ્યસ્ય મહાત્મનઃ
આ ઉત્તમ ધનુષ્યમાં આવી શક્તિ અને મહિમા છે, જે નીલ કમળ જેવું સુંદર છે અને કૌરવોના મહાન રાજાને ભટકે છે.
બિન્દવશ્ચાત્ર સૌવર્ણાઃ પૃષ્ઠે સાધુનિયોજિતાઃ । વિશ્રુતં ભીમસેનસ્ય જાતરૂપગ્રહં દૃઢમ્
આ ધનુષ્યના પીઠ પર સોનાની બિંદીઓ સુંદર રીતે જડેલી છે; ભીમસેન પાસે શુદ્ધ સોનાની મજબૂત પકડી છે, જે પ્રસિદ્ધ છે.
સહસ્રગોધાઃ સૌવર્ણા દ્વીપિનશ્ચ ચતુર્દશ । ઋષભા યત્ર સૌવર્ણાઃ પૃષ્ઠે તિષ્ઠન્તિ શૃઙ્ગિણઃ
અહીં હજાર સોનાની ગોધા અને ચૌદ મગર છે; પીઠ પર સોનાના શિંગવાળા બળદો ઉભા છે.
યેન ભીમોઽજયત્કૃત્સ્નાં દિશં પ્રાચીં પરંતપઃ। પૃષ્ઠે વિભક્તાઃ શોભન્તે કુશાગ્નિપ્રતિદીપિતાઃ
ભીમએ આ ધનુષ્યથી આખી પૂર્વ દિશા જીતેલી છે, હે દુશ્મનોને હરાવનાર; પીઠ પર અલગ-અલગ ભાગમાં એ ચમકે છે, જાણે કુશાગ્નિથી પ્રગટાવ્યા હોય.
પૂજિતં સુરમર્ત્યેષુ પ્રથિતં ધનુરુત્તમમ્। તાલપ્રમાણં ભીમસ્ય રત્નરુક્મવિભૂષિતમ્
દેવો અને મનુષ્યોમાં પૂજાયેલું અને પ્રસિદ્ધ આ ઉત્તમ ધનુષ્ય ભીમ માટે છે; એ તાડના વૃક્ષ જેટલું મોટું છે અને રત્નો તથા સોનાથી શોભાયમાન છે.
દુરાનમં મહદ્દીર્ઘં સુરૂપં દુષ્પ્રધર્ષણમ્ । બર્હિણશ્ચાત્ર સૌવર્ણાઃ શતચન્દ્રકભૂષણાઃ
આ ધનુષ્ય બહુ દૂર સુધી ફેલાયેલું, મોટું, લાંબું, સુંદર અને જીતવું મુશ્કેલ છે; અહીં સોનાના મોર છે, જે પર શતચંદ્ર જેવા આભૂષણો છે.
નકુલસ્ય ધનુસ્ત્વેતન્માદ્રીપુત્રસ્ય ધીમતઃ। એતેન સદૃશં ચિત્રં ધનુરેતદ્યવીયસઃ। હારિદ્રવર્ણં રાજ્ઞસ્તુ કૌરવ્યસ્ય મહાત્મનઃ
આ ધનુષ્ય નકુલનું છે, જે માદ્રીપુત્ર અને વિવેકી છે; એના નાના ભાઈનું પણ આવું જ સુંદર ધનુષ્ય છે; એ પીળાશ પડતું છે અને કૌરવોના મહાન રાજાને ભટકે છે.
વિપાઠા ભીમસેનસ્ય ગિરીણામપિ દારણાઃ । સુપ્રભાઃ સુમહાકાયાસ્તીક્ષ્ણાગ્રાઃ સુતરાં દૃઢાઃ । ભીમેન પ્રહિતા હ્યેતે વારણાનાં નિવારણાઃ
ભીમસેનના વિપાઠ બાણો પર્વતોને પણ ફાડી શકે છે; એ તેજસ્વી, બહુ મોટા, તીક્ષ્ણ અગ્રવાળા અને ખૂબ મજબૂત છે; ભીમે છોડેલા આ બાણો હાથીઓ સામે રક્ષણરૂપ છે.
સુવર્ણદણ્ડરુચિરાઃ કાલદણ્ડોપમાઃ શુભાઃ । નકુલસ્ય શરા હ્યેતે વજ્રાશનિસમપ્રભાઃ
નકુલના આ બાણો સોનાની ડાંડીવાળા છે, કાળદંડ જેવું તેજ ધરાવે છે, શુભ અને વીજળી જેવી કાંતિ ધરાવે છે.
યાંશ્ચ ત્વં પૃચ્છસે દીપ્તાન્સમધારાન્સમાહિતાન્। વરાહકર્ણાસ્તીક્ષ્ણાગ્રાઃ સહદેવસ્ય તે શરાઃ
તમે જે તેજસ્વી, સરખા અને ધ્યાનપૂર્વક નિશાન લગાવેલા બાણો વિશે પૂછો છો, એ વરાહના કાન જેવા તીક્ષ્ણ અગ્રવાળા સહદેવના બાણો છે.
યસ્ત્વયં સાયકો દીર્ઘો ગવ્યે કોશે ચ દંશિતઃ। પાર્થસ્યાયં મહાઘોરઃ સર્વભારસહો મહાન્
આ લાંબો તીણ, જે ગાય માટેના તૂણમાં રાખવામાં આવ્યો છે અને સારી રીતે ચકાસવામાં આવ્યો છે, તે પાર્થનો છે. આ બહુ ભયાનક છે, મોટો છે અને બધું વજન સહન કરી શકે છે.
યસ્ત્વયં નિર્મલઃ ખઙ્ગો દ્વીપિચર્મણિ દંશિતઃ। રાજ્ઞો યુધિષ્ઠિરસ્યાયં કુન્તીપુત્રસ્ય ધીમતઃ
આ નિર્મળ તલવાર, જે દ્વીપના પ્રાણીની ચામડી પર ચકાસવામાં આવી છે, તે રાજા યુધિષ્ઠિરની છે, જે કુંતીપુત્ર અને બુદ્ધિશાળી છે.
વૈયાઘકોશો ભીમસ્ય પઞ્ચશાર્દૂલલક્ષણઃ । વારણાનાં સુદૃપ્તાનાં શિક્ષિતઃ સ્કન્ધશાતને
આ વાઘની ચામડીનું તૂણ ભીમનું છે, જેમાં પાંચ વાઘના નિશાન છે. આ તૂણ ગર્વીલા હાથીઓના ખભા તોડી શકે એવું શક્તિશાળી છે.
નીલોત્પલસવર્ણાભઃ ખઙ્ગઃ પાર્થસ્ય ધીમતઃ। મૃગેન્દ્રચર્મપિહિતસ્તીક્ષ્ણધારઃ સુનિર્મલઃ
આ તલવાર, જે બુદ્ધિશાળી પાર્થની છે, નીલકમળ જેવી વાદળી ઝાંખી ધરાવે છે, સિંહની ચામડીથી ઢંકાયેલ છે, તીક્ષ્ણ ધારવાળી અને બહુ શુદ્ધ છે.
દર્શનીયઃ સુતીક્ષ્ણાગ્રઃ કુન્તીપુત્રસ્ય ધીમતઃ । અર્જુનસ્યૈષ નિસ્ત્રિંશઃ પરસૈન્યાગ્રદૂષણઃ
આ સુંદર અને તીક્ષ્ણ ધારવાળી તલવાર કુંતીપુત્ર બુદ્ધિશાળી અર્જુનની છે. આ દુશ્મન સૈન્યના અગ્રભાગને નાશ કરતી તલવાર છે.
યસ્ત્વયં પાર્ષતે કોશે નિક્ષિપ્તો રુચિરત્સરુઃ ।। નકુલસ્યૈષ નિસ્ત્રિંશો વૈશ્વાનરસમપ્રભઃ
આ તેજસ્વી તલવાર, જે પાર્ષતના તૂણમાં રાખવામાં આવી છે, નકુલની છે. આ અગ્નિ જેવી કાંતિ ધરાવે છે.
યસ્ત્વયં પિઙ્ગલઃ ખઙ્ગશ્ચિત્રો મણિમયત્સરુઃ। સહદેવસ્ય ખઙ્ગોઽયં ભારસાહોઽતિદંશિતઃક । ભીમસ્યાયં મહાદણ્ડઃ સર્વામિત્રવિનાશનઃ
આ પીળાશ પડતી, રંગબેરંગી અને મણિયાળું હથિયાર ધરાવતી તલવાર સહદેવની છે. આ બહુ તીક્ષ્ણ અને ભારે છે. આ ભીમનો મોટો ગદા છે, જે બધા દુશ્મનોનો નાશક છે.
ભેદતો હ્યર્જુનસ્તૂર્ણં કથયામાસ તત્ત્વતઃ । આયુધાનિ કલાપાંશ્ચ નિસ્ત્રિંશાંશ્ચાતુલપ્રભાન્
પછી અર્જુને ઝડપથી અને સાચી રીતે આ શસ્ત્રો, તૂણ અને અજોડ તેજવાળી તલવારોનું વર્ણન કર્યું.
એતસ્મિન્નન્તરે પાર્થં ન મૂઢાત્મા વ્યજાનત। વિરાટપુત્રઃ પ્રભુખે પપ્રચ્છ પુનરેવ તમ્
આ વચ્ચે, વિરાટપુત્રે પાર્થને ઓળખ્યા વિના, રાજાના હાજરમાં ફરીથી પૂછ્યું.
સુવર્ણરુચિરાણ્યેષામાયુધાનિ મહાત્મનામ્ । રુચિરાણિ પ્રકાશન્તે પાર્થાનામાશુકારિણામ્
આ મહાન આત્માઓના શસ્ત્રો સોનાની ઝાંખીથી શોભે છે. પૃથાપુત્રો, જે ઝડપી કાર્ય કરે છે, તેમના આ શસ્ત્રો ખૂબ તેજસ્વી અને સુંદર છે.
ક્વનુ તે પાણ્ડવાઃ શૂરાઃ સંગ્રામેષ્વપરાજિતાઃ। યેષામિમાનિ દીપ્તાનિ શ્રિયા દીપ્યન્તિ ભાન્તિ ચ
એવી શૂરવીર પાંડવો, જેઓ યુદ્ધમાં ક્યારેય હાર્યા નથી અને જેમના તેજસ્વી શસ્ત્રો કીર્તિથી ઝળહળે છે, હવે ક્યાં છે?
કસ્મિન્વસન્તિ દેશે ચ ધર્મજ્ઞા બન્ધુવત્સલાઃ। ક્વ ધર્મરાજઃ કૌન્તેયો ધર્મપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ
એ ધર્મને જાણનારા અને સગાંને પ્રેમ કરનારા પુરુષો કયા દેશમાં વસે છે? ધર્મરાજા, કુંતીપુત્ર અને ધર્મપુત્ર યુધિષ્ઠિર ક્યાં છે?
ધર્મશીલશ્ચ ધર્માત્મા ધર્મવાન્ધર્મવિત્સુધીઃ । ધર્માધ્યક્ષો ધર્મપુત્રો ધર્મજ્ઞો ધર્મમૂર્તિમાન્
તે ધર્મપ્રવૃત્તિ, ધર્મમય, ધર્મથી યુક્ત, ધર્મને જાણનારા, બુદ્ધિશાળી, ધર્મના રક્ષક, ધર્મપુત્ર, ધર્મવિદ અને ધર્મમૂર્તિવાન છે.
ધર્મનિષ્ઠો ધર્મકર્તા ધર્મગોપ્તા સુધર્મકૃત્। સત્યાર્જવક્ષમાધારો ઘૃણી ધર્મપરાયણઃ
તે ધર્મમાં સ્થિર, ધર્મકર્મ કરનાર, ધર્મના રક્ષક, ઉત્તમ ધર્મકર્મ કરનાર, સત્ય, સીધાઈ અને ક્ષમાના આધાર, દયાળુ અને ધર્મને સર્વોપરી માનનાર છે.
ભીમસેનાર્જુનૌ ચાપિ સર્વે તે માતુલા મમ। નકુલઃ સહદેવો વા સર્વાસ્ત્રકુશલૌ રણે
ભીમસેન અને અર્જુન પણ, અને બધા મારા મામા છે. નકુલ કે સહદેવ, બંને યુદ્ધમાં બધા શસ્ત્રો ચલાવવામાં કુશળ છે.
સર્વ એવ મહાત્માનઃ સર્વામિત્રવિનાશનાઃ। રાજ્યમક્ષૈઃ પરાજિત્ય નઃ શ્રૂયન્તે વનં ગતાઃ
બધા સાચા મહાન આત્મા છે, બધા દુશ્મનોના વિનાશક છે. dicesમાં રાજ્ય હારીને તેઓ વનમાં ગયા એવું સાંભળવામાં આવે છે.
દ્રૌપદી ચાપિ પાઞ્ચાલી સ્ત્રીરત્નમિતિ મે શ્રુતા। જિતા ચાક્ષૈસ્તદા કૃષ્ણા તાનેવાન્વગમદ્વને
અને દ્રૌપદી, પાંચાલ દેશની અને સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ એવી, પણ dicesમાં હારી ગઈ હતી; એ કૃષ્ણા પણ એમની સાથે વનમાં ગઈ.
ઉત્સૃજ્ય રાજ્યં ધર્મ્યં તે નઃ શ્રૂયન્તે વનં ગતાઃ
ધર્મમય રાજ્ય છોડી, એમણે વનમાં ગયા એવું સાંભળવામાં આવે છે.