ચન્દ્રાર્કવિમલાભાસઃ સુરૂપાઃ સુપ્રદર્શનાઃ । હંસાઃ પૃષ્ઠં શ્રિતા યસ્ય કુશાગ્નિપ્રતિમાર્ચિષઃ । શાર્ઙ્ગગાણ્ડીવસદૃશં કસ્યેદં સારથે ધનુઃ
હે સારથી, આ કોનું ધનુષ્ય છે, જે ચાંદ્ર-સૂર્ય જેવી તેજસ્વી કાંતિ ધરાવે છે, સુંદર અને સ્પષ્ટ દેખાય છે, જેના પીઠ પર કુશાગ્નિ જેવી જ્યોતવાળા હંસો છે, અને જે શારંગ તથા ગાંડીવ જેવું છે?
ચતુર્તં કાઞ્ચનવપુર્ભાતિ વિદ્યુદ્ગણોપમમ્। નીલોપલિપ્તમચ્છિદં જાતરૂપમયં ધનુઃ । મત્સ્યશ્ચાસ્ય હિરણ્યસ્ય પૃષ્ઠે તિષ્ઠન્તિ દંશિતાઃ
ચોથું ધનુષ્ય સુવર્ણના શરીરથી તેજ આપે છે, વીજળીના ઝાંઝાવાત જેવું છે; તે નીલ રંગથી રંગાયેલું, અખંડિત અને શુદ્ધ સોનાથી બનેલું છે, અને તેના પીઠ પર સોનાના માછલીઓ શોભે છે.
શક્રચાપોપમં દિવ્યં કસ્યેદં સારથે ધનુઃ। ઉચ્છ્રિતં ફણિવદ્દિવ્યં સારવત્ત્વાદ્દુરાનમમ્
હે સારથી, આ દેવતુલ્ય ધનુષ્ય કોનું છે, જે ઇન્દ્રના ધનુષ્ય જેવું છે, સાપના ફણ જેવું ઊંચું છે અને મજબૂત તથા લાંબું છે?
સહસ્રગોધાઃ સૌવર્ણા દ્વીપિનશ્ચ ચતુર્દશ । બર્હિણશ્ચાત્ર સૌવર્ણાઃ શતચન્દ્રાર્કભૂષિતાઃ। જામ્બૂનદવિચિત્રાઙ્ગં કસ્યેદં પઞ્ચમં ધનુઃ
અહીં હજાર સોનાની ગોધા અને ચૌદ ચિત્તા છે; સોનાના મોર, જે પર સો ચાંદ્ર-સૂર્યની શોભા છે, અને જાંબુનદ સોનાથી અલંકૃત એવું આ પાંચમું ધનુષ્ય કોનું છે?
કસ્યેમે ક્ષુરનારાચાઃ સહસ્રં લોમવાપિનઃ। પ્રક્ષિપ્તાસ્તીક્ષ્ણતુણ્ડાગ્રા ઉપાસઙ્ગે હિરણ્મયે
આ હજાર કટારાની ધારવાળા, વાળ કાપવા જેટલા તીક્ષ્ણ such તીરો કોના છે, જે સોનાની તૂણીમાં ગોઠવાયેલા છે?
હારિદ્રવર્ણાઃ કસ્યેમે શિતા પઞ્ચશતં શરાઃ। આશીવિષસમસ્પર્શાઃ શિતાશ્ચાજિંહગા દૃઢાઃ
આ પાંચસો પીળા રંગના, તીક્ષ્ણ અને સીધા તથા મજબૂત એવા તીરો કોના છે, જેનું સ્પર્શ ઝેરી સાપ જેવું કઠોર છે?
વિપાઠાઃ પૃથવઃ કસ્ય ગૃધ્રપત્રાર્ધવાજિતાઃ। વરાહકર્ણાસ્તીક્ષ્ણાગ્રાઃ કસ્યેમે રુચિરાઃ શરાઃ
આ પહોળા, બે ભાગે વહેંચાયેલા, ગૃધ્રના પાંખોથી અર્ધે ઢંકાયેલા, વરાહના કાન જેવા આકારવાળા અને તીક્ષ્ણ such તેજસ્વી તીરો કોના છે?
વજ્રાશનિસમસ્પર્શા વૈશ્વાનરશિખાર્ચિષઃ। સુવર્ણપુઙ્ખાસ્તીક્ષ્ણાગ્રાઃ કસ્ય સપ્તશતં શરાઃ
આ સાતસો તીરો કોના છે, જે સોનાની પાંખવાળા, તીક્ષ્ણ such અગ્નિની જ્યોત જેવું તેજ ધરાવે છે, અને સ્પર્શે વજ્ર અને વીજળી જેવું લાગે છે?
કસ્યાયં સાયકો દીર્ઘો ગવ્યે કોશે ચ દંશિતઃ। કસ્ય દણ્ડો દૃઢઃ શ્લક્ષ્ણો રુચિરોઽયં પ્રકાશતે
આ લાંબો તીરો કોનો છે, જે ગાયના ચામડાની તૂણીમાં ગોઠવાયેલો છે? અને આ મજબૂત, મસૃણ અને તેજસ્વી દંડ કોનો છે, જે અહીં ઝળકે છે?
વૈયાઘ્રકોશઃ કસ્યાયં દિવ્યઃ શઙ્ખો મહાપ્રભઃ । કસ્યાર્થમસયશ્ચૈતે પઞ્ચ શાર્દૂલલક્ષણાઃ
આ વાઘના ચામડાની તૂણીવાળું, દિવ્ય અને તેજસ્વી શંખ કોનો છે? અને આ પાંચ વાઘના નિશાનવાળી તલવાર કોના માટે છે?
કસ્યાયં નિર્મલઃ ખઙ્ગો દ્વીપિચર્મનિવાસિતઃ। નીલોત્પલસવર્ણોઽયં કસ્ય ખઙ્ગઃ પૃથુર્મહાન્
આ નિર્મળ તલવાર કોની છે, જે ચિત્તાના ચામડામાં મૂકાયેલી છે? અને આ પહોળી, વિશાળ, નીલકમળ જેવો રંગ ધરાવતી તલવાર કોની છે?
મૃગેન્દ્રચર્માવસિતસ્તીક્ષ્ણધારઃ સુનિર્મલઃ। ઋષભાજિનકોશસ્તુ કસ્ય ખઙ્ગો મહાનયમ્
આ મૃગેન્દ્રના ચામડામાં મૂકાયેલી, તીક્ષ્ણ ધારવાળી, ખૂબ નિર્મળ અને ઋષભના ચિહ્નવાળી તૂણીવાળી મોટી તલવાર કોની છે?
યસ્યાપિધાને દૃશ્યન્તે સૂર્યાઃ પઞ્ચ પરિષ્કૃતાઃ। કસ્યાયં વિપુલઃ ખઙ્ગઃ શૃઙ્ગત્સરુમનોહરઃ
આ વિશાળ અને મનોહર તલવાર કોની છે, જેના મોઢા પર પાંચ શોભાવંત સૂર્ય દેખાય છે?
નિહિતઃ પાર્ષતે કોશે તૈલધૌતઃ સમાહિતઃ। પ્રમાણવર્ણયુક્તશ્ચ કસ્ય ખઙ્ગો મહાનયમ્। એતેન પ્રતિવિદ્ધઃ સઞ્જીવેત્કશ્ચિન્ન કુઞ્જરઃ
આ મહાન તલવાર કોની છે, જે પાર્ષતની તૂણીમાં રાખવામાં આવી છે, તે તેલથી ચોખ્ખી કરી સંભાળવામાં આવી છે, માપ અને રંગે ઉત્તમ છે, અને જેના ઘા થી હાથી પણ જીવતો થઈ જાય એવો છે?
નિર્દિશસ્વ યથામાર્ગં મયા પૃષ્ટા બૃહન્નલે। વિસ્મયો મે પરો જાતો દૃષ્ટ્વા સર્વમિદં મહત્
મારે જે રીતે પૂછ્યું છે, એ પ્રમાણે મને બ્રિહન્નલાની પાસે પહોંચવાનો રસ્તો બતાવ. આ બધું વિશાળ જોઈને મને ખૂબ જ આશ્ચર્ય થયું છે.
અત્તરેણૈવમુક્તસ્તુ પાર્થો વૈરાટિમબ્રવીત્। મૃદ્વ્યા પ્રત્યાયયન્વાચા ભીતં શઙ્કાવશં ગતમ્
અત્તરેંએ આવું કહ્યાના પછી, પાર્થે વિરાટ રાજાને નરમ અને આશ્વાસન આપતી વાણીમાં કહ્યું, કારણ કે રાજા ડરાયેલો અને ચિંતામાં હતો.
અત્ત્વયા પ્રથમં પૃષ્ટં શત્રુસેનાઙ્ગમર્દનમ્। પાર્થસ્યેદં ધનુર્દિવ્યં ગાણ્ડીવમિતિ વિશ્રુતમ્
તમે પહેલા દુશ્મન સેનાને હરાવવાની વાત પૂછેલી હતી; પાર્થેનું આ દિવ્ય ધનુષ્ય 'ગાંડીવ' તરીકે પ્રસિદ્ધ છે.
અભેદ્યમભયં શ્રીમદ્દિવ્યમચ્છેદ્યમવ્રણમ્। સર્વાયુધમહામાત્રં શાતકુમ્ભમયં ધનુઃ
આ ધનુષ્ય ભેદી શકાય એવું નથી, નિર્ભય, તેજસ્વી, દિવ્ય, તૂટે નહીં એવું, દાગ વગરનું છે; શુદ્ધ સોનાથી બનેલું, દરેક શસ્ત્ર માટે યોગ્ય અને ખૂબ જ મોટું છે.
એતચ્છતસહસ્રેણ સંમિતં રાષ્ટ્રવર્ધનમ્ । દેવદાનવગન્ધર્વૈઃ પૂજિતં શાશ્વતીઃ સમાઃ
આ ધનુષ્ય લાખ જેટલા ધનુષ્ય જેટલું છે, રાજ્યને વધારનાર છે; દેવો, દાનવો અને ગંધર્વોએ અનેક યુગોથી તેની પૂજા કરી છે.
યેન દેવાસુરાન્પાર્થઃ સર્વાન્વિષહતે રણે। એતદ્વર્ષસહસ્રં તુ બ્રહ્મા પૂર્વમધારયત્
પાર્થે આ ધનુષ્યથી દેવો અને દાનવો સામે યુદ્ધમાં ટકી શકે છે; બ્રહ્માએ પણ આ ધનુષ્ય હજારો વર્ષ પહેલા ધારણ કર્યું હતું.
ઉમાપતિશ્ચતુઃષષ્ટિં શક્રોઽશીતિં ચ પઞ્ચ ચ । સોમઃ પઞ્ચસહસ્રાણિ તથા ચ વરુણઃ શતમ્
ઉમાપતિએ ચોસઠ વર્ષ, શક્રે પચાસે વર્ષ, સોમએ પાંચ હજાર વર્ષ અને વરુણે પણ સો વર્ષ આ ધનુષ્ય ધારણ કર્યું હતું.
તસ્માચ્ચ વરુણાદગ્નિઃ પ્રેમ્ણા પ્રાહૃત્ય તચ્છુભમ્। અગ્નિના પ્રાતિભાવ્યેન દત્તં પાર્થાય ગાણ્ડિવમ્ । પઞ્ચષષ્ટિં ચ વર્ષાણિ કૌન્તેયો ધારયિષ્યતિ
પછી વરુણ પાસેથી અગ્નિએ પ્રેમથી એ શુભ ધનુષ્ય લીધું; અગ્નિએ આપેલા વચન પ્રમાણે ગાંડીવ પાર્થેને મળ્યું, અને કૌંતેયે પાંસઠ વર્ષ સુધી એ ધનુષ્ય ધારણ કરશે.
એવંવીર્યં મહાવેતેતચ્ચ ધનુરુત્તમમ્ । નીલોત્પલસમં રાજ્ઞઃ કૌરવ્યસ્ય મહાત્મનઃ
આ ઉત્તમ ધનુષ્યમાં આવી શક્તિ અને મહિમા છે, જે નીલ કમળ જેવું સુંદર છે અને કૌરવોના મહાન રાજાને ભટકે છે.
બિન્દવશ્ચાત્ર સૌવર્ણાઃ પૃષ્ઠે સાધુનિયોજિતાઃ । વિશ્રુતં ભીમસેનસ્ય જાતરૂપગ્રહં દૃઢમ્
આ ધનુષ્યના પીઠ પર સોનાની બિંદીઓ સુંદર રીતે જડેલી છે; ભીમસેન પાસે શુદ્ધ સોનાની મજબૂત પકડી છે, જે પ્રસિદ્ધ છે.
સહસ્રગોધાઃ સૌવર્ણા દ્વીપિનશ્ચ ચતુર્દશ । ઋષભા યત્ર સૌવર્ણાઃ પૃષ્ઠે તિષ્ઠન્તિ શૃઙ્ગિણઃ
અહીં હજાર સોનાની ગોધા અને ચૌદ મગર છે; પીઠ પર સોનાના શિંગવાળા બળદો ઉભા છે.
યેન ભીમોઽજયત્કૃત્સ્નાં દિશં પ્રાચીં પરંતપઃ। પૃષ્ઠે વિભક્તાઃ શોભન્તે કુશાગ્નિપ્રતિદીપિતાઃ
ભીમએ આ ધનુષ્યથી આખી પૂર્વ દિશા જીતેલી છે, હે દુશ્મનોને હરાવનાર; પીઠ પર અલગ-અલગ ભાગમાં એ ચમકે છે, જાણે કુશાગ્નિથી પ્રગટાવ્યા હોય.
પૂજિતં સુરમર્ત્યેષુ પ્રથિતં ધનુરુત્તમમ્। તાલપ્રમાણં ભીમસ્ય રત્નરુક્મવિભૂષિતમ્
દેવો અને મનુષ્યોમાં પૂજાયેલું અને પ્રસિદ્ધ આ ઉત્તમ ધનુષ્ય ભીમ માટે છે; એ તાડના વૃક્ષ જેટલું મોટું છે અને રત્નો તથા સોનાથી શોભાયમાન છે.
દુરાનમં મહદ્દીર્ઘં સુરૂપં દુષ્પ્રધર્ષણમ્ । બર્હિણશ્ચાત્ર સૌવર્ણાઃ શતચન્દ્રકભૂષણાઃ
આ ધનુષ્ય બહુ દૂર સુધી ફેલાયેલું, મોટું, લાંબું, સુંદર અને જીતવું મુશ્કેલ છે; અહીં સોનાના મોર છે, જે પર શતચંદ્ર જેવા આભૂષણો છે.
નકુલસ્ય ધનુસ્ત્વેતન્માદ્રીપુત્રસ્ય ધીમતઃ। એતેન સદૃશં ચિત્રં ધનુરેતદ્યવીયસઃ। હારિદ્રવર્ણં રાજ્ઞસ્તુ કૌરવ્યસ્ય મહાત્મનઃ
આ ધનુષ્ય નકુલનું છે, જે માદ્રીપુત્ર અને વિવેકી છે; એના નાના ભાઈનું પણ આવું જ સુંદર ધનુષ્ય છે; એ પીળાશ પડતું છે અને કૌરવોના મહાન રાજાને ભટકે છે.
વિપાઠા ભીમસેનસ્ય ગિરીણામપિ દારણાઃ । સુપ્રભાઃ સુમહાકાયાસ્તીક્ષ્ણાગ્રાઃ સુતરાં દૃઢાઃ । ભીમેન પ્રહિતા હ્યેતે વારણાનાં નિવારણાઃ
ભીમસેનના વિપાઠ બાણો પર્વતોને પણ ફાડી શકે છે; એ તેજસ્વી, બહુ મોટા, તીક્ષ્ણ અગ્રવાળા અને ખૂબ મજબૂત છે; ભીમે છોડેલા આ બાણો હાથીઓ સામે રક્ષણરૂપ છે.