સ્પૃષ્ટવન્તં શરીરં માં શવવાહમિવાશુચિમ્। કથં વા વ્યવહાર્યં વૈ કુર્વીથાસ્ત્વં બૃહન્નલે
મારા શરીરને સ્પર્શ કરીને, જાણે હું મૃતદેહ લઈ જનાર અશુદ્ધ માણસ હોઉં, એવી રીતે તું મારા સાથે વ્યવહાર કેવી રીતે કરી શકે, બૃહન્નલા?
તમુવાચ તતઃ શૂરઃ પાર્થં પરપુંરજયઃ। દાયાદં સર્વમત્સ્યાનાં કુલે જાતં વિશારદમ્
પછી શૂરવીર શત્રુવિજયે પાર્થને કહ્યું: 'તુ બધા મત્સ્ય વંશનો વારસદાર, રાજકુળમાં જન્મેલો અને કુશળ છે.'
જાનામિ ત્વાં મહાપ્રાજ્ઞ શુભં જાત્યા કુલેન ચ । કથં નુ પાપકં કર્મ બ્રૂયાં ત્વાઽહં પરન્તપ
હું તને ઓળખું છું, મહાપંડિત, તારો જન્મ અને કુળ બંને પવિત્ર છે. હે શત્રુઓને દહન કરનાર, હું તને પાપનું કામ કેવી રીતે શીખવાડું?
વ્યવહાર્યશ્ચ રાજેન્દ્ર શુદ્ધશ્ચૈવ ભવિષ્યસિ । ધનૂંષ્યેતાનિ મા ભૈસ્ત્વં શરીરં નાત્ર વિદ્યતે
હે રાજા, તું વ્યવહાર માટે યોગ્ય અને શુદ્ધ રહેશે. આ ધનુષ્યોને જોઈને ડરતો નહીં; અહીં કોઈ શરીર નથી.
દાયાદં મત્સ્યરાજસ્ય કુલે જાતં મનસ્વિનમ્ । કથં વા નન્દિતં કર્મ કારયે ત્વાં નૃપાત્મજ
હે રાજકુમાર, તું મત્સ્યરાજનો વારસદાર, રાજકુળમાં જન્મેલો અને ઉદાર મનવાળો છે; હું તને આનંદદાયક કાર્ય કેવી રીતે કરાવું?
એવમુક્તઃ સ પાર્થેન રથાત્પ્રસ્કન્દ્ય કુણ્ડલી। આરુરોહ શમીવૃક્ષં વૈરાટિરવશસ્તદા
પાર્થના આવા શબ્દો સાંભળીને, કુંડલધારી રાજકુમાર રથમાંથી ઉતર્યો અને મજબૂરીથી શમી વૃક્ષ પર ચઢ્યો, હે વિરાટરાજ.
તમન્વશાસચ્છત્રુઘ્નો રથે તિષ્ઠન્ધનઞ્જયઃ । અવરોપય વૃક્ષાગ્રાદ્ધનૂંષ્યેતાનિ માચિરમ્
રથ પર ઊભા રહીને ધનંજયે, શત્રુવિજયે, તેને આજ્ઞા આપી: 'ઝલદી વૃક્ષની ટોચ પરથી આ ધનુષ્યો નીચે લાવ.'
સોપહૃત્ય મહાર્હાણિ ધનૂંષિ પૃથુવક્ષસામ્ । પરિવેષ્ટનપત્રાણિ વિમુચ્ય સમુપાનયત્
પછી તેણે વિશાળ છાતી ધરાવતાં મહાવીરોનાં કિંમતી ધનુષ્યો નીચે લાવ્યાં, તેમનાં આવરણો ખોલ્યાં અને તે ધનુષ્યો અર્પણ કર્યા.
પરિવેષ્ટનમેતેષાં સર્વં મુઞ્ચસ્વ માચિરમ્ । તેષાં સંનહનીયાનિ પરિમુચ્ય પરન્તપઃ। અપશ્યત્તત્ર ગાણ્ડીવં ચતુર્ભિરપરૈઃ સહ
આ બધાં ધનુષ્યોનાં આવરણો તું તરત જ ખોલી નાખ. શત્રુઓને દહન કરનારએ તેમનાં આવરણો ખોલ્યા પછી ત્યાં ગાંડીવ અને ચાર બીજાં ધનુષ્યો જોયાં.
તેષાં વિમુચ્યમાનાનાં ધનુષામર્કવર્ચસામ્। વિનિશ્ચેરુઃ પ્રભા દિવ્યા ગ્રહાણામુદયેષ્વિવ
જ્યારે અમરતુલ્યા તેજસ્વી ધનુષ્યોના આવરણો ખુલવા લાગ્યા, ત્યારે તેમમાંથી દિવ્ય પ્રકાશ નીકળ્યો, જાણે ગ્રહો ઉગે ત્યારે પ્રકાશ ફેલાય.
સ તેષાં રૂપમાલેક્ય ભોગિનામિવ દૃમ્ભતામ્ । હૃષ્ટરોમા ભયોદ્વિગ્રઃ પ્રવેપિતતનુસ્તદા
તેમની આકૃતિ અને તેજ જોઈ, જાણે મહાન સાપો હોય, ત્યારે તેના રોમ ઊભા થઈ ગયા, ભયથી કંપતો શરીર અને મનમાં ગભરાટ છવાઈ ગયો.
અર્જુનેન સમાશ્વસ્તઃ કિંચિદ્ધૃષ્ટો નૃપાત્મજઃ। તેષાં સંદર્શનાભ્યાસં સ્પર્શાભ્યાસં પુનઃ પુનઃ ।। 58
અર્જુને તેને આશ્વાસન આપ્યું, તો રાજકુમાર થોડી હિંમતવાન બન્યો; તે વારંવાર તેમને જોઈને અને સ્પર્શ કરીને અભ્યાસ કરવા લાગ્યો.
આમીલ્ય પુનરુન્મીલ્ય સ્પૃષ્ટ્વાસ્પૃષ્ટ્વા ચકાર સઃ। સમ્યગ્ઘુણ્ટસ્તદાઽઽશ્વસ્તઃ ક્ષણેન સમપદ્યત ।। 59
ક્યારેક આંખો મીંચી, ક્યારેક ખોલી, ક્યારેક સ્પર્શી, ક્યારેક દૂર કરી, એ રીતે ફરી ફરી કરતો રહ્યો; પછી યોગ્ય રીતે સમજાવ્યા અને આશ્વસ્ત થયા પછી, થોડા જ સમયમાં તૈયાર થઈ ગયો.
સંસ્પૃશ્ય તાનિ ચાપાનિ ભાનુમન્તિ બૃહન્તિ ચ। વૈરાટિરર્જુનં રાજન્નિદં વચનમબ્રવીત્ ।। 60
પછી તેણે તે તેજસ્વી અને વિશાળ ધનુષ્યોને સ્પર્શ કર્યા અને વિરાટરાજે અર્જુનને પૂછ્યું: 'હે અર્જુન, આ શું છે?'
સારથે કિમિદં દિવ્યં નાગો વા યદિ વા ધનુઃ। સૌવર્ણાન્યત્ર પદ્માનિ શતપત્રાણિ ભાગશઃ । કુશાગ્નિપ્રતિતપ્તાનિ ભાનુમન્તિ બૃહન્તિ ચ
હે સારથિ, આ શું દિવ્ય વસ્તુ છે? આ હાથી છે કે ધનુષ્ય? અહીં સુવર્ણના કમળો, અનેક પાંખડીઓવાળા, કુશાગ્નિથી તપાયેલા, તેજસ્વી અને વિશાળ દેખાય છે.
બિન્દવશ્ચાત્ર સૌવર્ણા મણિપ્રોતાઃ સમન્તતઃ। શશિસૂર્યપ્રભાઃ પૃષ્ઠે ભાન્તિ રુક્મપરિષ્કૃતાઃ
અહીં સુવર્ણના બિંદુઓ છે, ચારેય બાજુ રત્નોથી જડિત; પાછળ ચાંદ્ર અને સૌર પ્રકાશમાં, સોનાથી શોભાયમાન છે.
પુષ્પાણ્યત્ર સુવર્ણાનિ શતપત્રાણિ ભાગશઃ । વિસ્માપનીયરૂપં ચ ભીમં ભીમપ્રદર્શનમ્
અહીં સુવર્ણના ફૂલો, શતપત્ર કમળો બહુજ છે; તેમનું રૂપ જોઈને આશ્ચર્ય થાય એવું છે, અને તે ભયજનક તથા ભયપ્રદ દેખાય છે.
નીલોત્પલનિભં કસ્ય શાતકુમ્ભપરિષ્કૃતમ્। ઋષભા યસ્ય સૌવર્ણાઃ પૃષ્ઠે તિષ્ઠન્તિ શૃઙ્ગિણઃ
આ કોનું છે, જે સોનેરી શોભાથી શોભિત છે અને નીલકમળ જેવું દેખાય છે? જેના પીઠ પર સોનાના શૃંગવાળા ઋષભો ઊભા છે.
તાલપ્રમાણં કસ્યેદં મણિરુક્મવિભૂષિતમ્ હાટકસ્ય સુવર્ણસ્ય યસ્મિઞ્શાખામૃગા દશ
આ તાડના વૃક્ષ જેટલું મોટું, મણિ અને સોનાથી શોભિત ધનુષ્ય કોનું છે, જેના પર દસ સોનાના શાખાવાળા મૃગો છે?
દુરાનમં મહાદીર્ઘં સુરૂપં દુષ્પ્રધર્ષણમ્ । કસ્યેદમીદૃશં ચિત્રં ધનુઃ સર્વે ચ દંશિતાઃ
આ વિશિષ્ટ, લાંબું, સુંદર અને અપરાજિત એવું ધનુષ્ય કોનું છે, અને આ બધા તીરો કોના છે?
ચન્દ્રાર્કવિમલાભાસઃ સુરૂપાઃ સુપ્રદર્શનાઃ । હંસાઃ પૃષ્ઠં શ્રિતા યસ્ય કુશાગ્નિપ્રતિમાર્ચિષઃ । શાર્ઙ્ગગાણ્ડીવસદૃશં કસ્યેદં સારથે ધનુઃ
હે સારથી, આ કોનું ધનુષ્ય છે, જે ચાંદ્ર-સૂર્ય જેવી તેજસ્વી કાંતિ ધરાવે છે, સુંદર અને સ્પષ્ટ દેખાય છે, જેના પીઠ પર કુશાગ્નિ જેવી જ્યોતવાળા હંસો છે, અને જે શારંગ તથા ગાંડીવ જેવું છે?
ચતુર્તં કાઞ્ચનવપુર્ભાતિ વિદ્યુદ્ગણોપમમ્। નીલોપલિપ્તમચ્છિદં જાતરૂપમયં ધનુઃ । મત્સ્યશ્ચાસ્ય હિરણ્યસ્ય પૃષ્ઠે તિષ્ઠન્તિ દંશિતાઃ
ચોથું ધનુષ્ય સુવર્ણના શરીરથી તેજ આપે છે, વીજળીના ઝાંઝાવાત જેવું છે; તે નીલ રંગથી રંગાયેલું, અખંડિત અને શુદ્ધ સોનાથી બનેલું છે, અને તેના પીઠ પર સોનાના માછલીઓ શોભે છે.
શક્રચાપોપમં દિવ્યં કસ્યેદં સારથે ધનુઃ। ઉચ્છ્રિતં ફણિવદ્દિવ્યં સારવત્ત્વાદ્દુરાનમમ્
હે સારથી, આ દેવતુલ્ય ધનુષ્ય કોનું છે, જે ઇન્દ્રના ધનુષ્ય જેવું છે, સાપના ફણ જેવું ઊંચું છે અને મજબૂત તથા લાંબું છે?
સહસ્રગોધાઃ સૌવર્ણા દ્વીપિનશ્ચ ચતુર્દશ । બર્હિણશ્ચાત્ર સૌવર્ણાઃ શતચન્દ્રાર્કભૂષિતાઃ। જામ્બૂનદવિચિત્રાઙ્ગં કસ્યેદં પઞ્ચમં ધનુઃ
અહીં હજાર સોનાની ગોધા અને ચૌદ ચિત્તા છે; સોનાના મોર, જે પર સો ચાંદ્ર-સૂર્યની શોભા છે, અને જાંબુનદ સોનાથી અલંકૃત એવું આ પાંચમું ધનુષ્ય કોનું છે?
કસ્યેમે ક્ષુરનારાચાઃ સહસ્રં લોમવાપિનઃ। પ્રક્ષિપ્તાસ્તીક્ષ્ણતુણ્ડાગ્રા ઉપાસઙ્ગે હિરણ્મયે
આ હજાર કટારાની ધારવાળા, વાળ કાપવા જેટલા તીક્ષ્ણ such તીરો કોના છે, જે સોનાની તૂણીમાં ગોઠવાયેલા છે?
હારિદ્રવર્ણાઃ કસ્યેમે શિતા પઞ્ચશતં શરાઃ। આશીવિષસમસ્પર્શાઃ શિતાશ્ચાજિંહગા દૃઢાઃ
આ પાંચસો પીળા રંગના, તીક્ષ્ણ અને સીધા તથા મજબૂત એવા તીરો કોના છે, જેનું સ્પર્શ ઝેરી સાપ જેવું કઠોર છે?
વિપાઠાઃ પૃથવઃ કસ્ય ગૃધ્રપત્રાર્ધવાજિતાઃ। વરાહકર્ણાસ્તીક્ષ્ણાગ્રાઃ કસ્યેમે રુચિરાઃ શરાઃ
આ પહોળા, બે ભાગે વહેંચાયેલા, ગૃધ્રના પાંખોથી અર્ધે ઢંકાયેલા, વરાહના કાન જેવા આકારવાળા અને તીક્ષ્ણ such તેજસ્વી તીરો કોના છે?
વજ્રાશનિસમસ્પર્શા વૈશ્વાનરશિખાર્ચિષઃ। સુવર્ણપુઙ્ખાસ્તીક્ષ્ણાગ્રાઃ કસ્ય સપ્તશતં શરાઃ
આ સાતસો તીરો કોના છે, જે સોનાની પાંખવાળા, તીક્ષ્ણ such અગ્નિની જ્યોત જેવું તેજ ધરાવે છે, અને સ્પર્શે વજ્ર અને વીજળી જેવું લાગે છે?
કસ્યાયં સાયકો દીર્ઘો ગવ્યે કોશે ચ દંશિતઃ। કસ્ય દણ્ડો દૃઢઃ શ્લક્ષ્ણો રુચિરોઽયં પ્રકાશતે
આ લાંબો તીરો કોનો છે, જે ગાયના ચામડાની તૂણીમાં ગોઠવાયેલો છે? અને આ મજબૂત, મસૃણ અને તેજસ્વી દંડ કોનો છે, જે અહીં ઝળકે છે?
વૈયાઘ્રકોશઃ કસ્યાયં દિવ્યઃ શઙ્ખો મહાપ્રભઃ । કસ્યાર્થમસયશ્ચૈતે પઞ્ચ શાર્દૂલલક્ષણાઃ
આ વાઘના ચામડાની તૂણીવાળું, દિવ્ય અને તેજસ્વી શંખ કોનો છે? અને આ પાંચ વાઘના નિશાનવાળી તલવાર કોના માટે છે?