ઇષ્વસ્ત્રનિપુણો યોધઃ સદા વીરશ્ચ મે સુતઃ। સમર્થઃ સમરે યોદ્ધું કૌરવૈઃ સહ તાદૃશૈ ।। 13
મારો પુત્ર હંમેશા ધનુષ્ય ચલાવવામાં કુશળ, યુદ્ધમાં નિષ્ણાત અને વીર છે; એ કુરુઓ સામે યુદ્ધ કરવા સક્ષમ છે.
તસ્ય તત્સત્યમેવાસ્તુ મનુષ્યેન્દ્રસ્ય ભાષિતમ્ । જયશ્ચ નિયતો યુદ્ધે કૌરવાશ્ચ ધ્રુવં હતાઃ ।। 14
એ મનુષ્યરાજાએ જે કહ્યું છે, એ સાચું સાબિત થવું જોઈએ—યુદ્ધમાં વિજય નિશ્ચિત છે અને કુરુઓ ચોક્કસ હારશે.
આવર્તય કુરૂઞ્જિત્વા પશૂન્પશુપતિર્યથા। નિર્દર્હષામનીકાનિ ભીમેન શરતેજસા ।। 15
કુરુઓને હરાવીને, ભીમના તીક્ષ્ણ બાણોથી તેમનાં દળોને તોડી, પશુપતિ જેવું ગાયો પાછી લાવો.
ધનુશ્ચ્યુતૈ રુક્મપુઙ્ખૈશ્ચિત્રૈઃ સંનતપર્વભિઃ । દ્વિષતાં ભિન્ધ્યનીકાનિ ગજાનામિવ યૂથપઃ ।। 16
તમારા ધનુષ્યમાંથી છૂટેલા સોનાની પાંખવાળા અને વાંકાં સાંધાવાળા તીરો દુશ્મનના દળોને એ રીતે ભેદે કે જેમ હાથીઓનો વડો ટોળકી ફાડી નાખે.
પાશોપધાનાં જ્યાતન્ત્રીં ચાપદણ્ડાં મહાસ્વનામ્ । શરવર્ણાં ધનુર્વીણાં શત્રુમધ્યે પ્રવાદય ।। 17
પાશ અને તાંતડીથી બંધાયેલું, તીરોની વરસાદ કરતી, મહા ધ્વનિ કરતી તમારી ધનુષ્યવીણા દુશ્મન વચ્ચે વગાડો.
નિર્યાહિ નગરાચ્છીઘ્રં રાજપુત્ર કિમાસ્યતે । શ્વેતાઃ કાઞ્ચનસંનાહા રથે યુજ્યન્તુ તે હયાઃ । ધ્વજં ચ સિહં સૌવર્ણમુચ્છ્રયસ્વ તથા વિભો ।। 18
રાજકુમાર, શહેરમાંથી તરત જ બહાર નીકળો—શું માટે વિલંબ કરો છો? સોનાથી શોભતા સફેદ ઘોડાઓને તમારા રથમાં જોતો, અને સોનાનો સિંહધ્વજ ઊંચો લહેરાવો.
રુક્મપુઙ્ખાઃ પ્રસન્નાગ્રા મુક્તા હસ્તવતા ત્વયા। છાદયન્તુ શરાઃ સૂર્યં રાજ્ઞમાયુર્નિરોધકાઃ ।। 19
તમારા બળવાન હાથથી છોડેલા સોનાની પાંખવાળા અને તેજસ્વી તીરો સૂર્યને ઢાંકી દે અને રાજાઓનું આયુષ્ય ટૂંકાવે.
રણે જિત્વા કુરૂન્સર્વાન્વજ્રપાણિરિવાસુરાન્ । યશો મહદવાપ્ય ત્વં પ્રવિરોદં પુરં પુનઃ ।। 20
યુદ્ધમાં બધા કુરુઓને હરાવી, જેમ વજ્રધારી ઈન્દ્રે અસુરોને હરાવ્યા, તેમ મહાન યશ મેળવો અને ફરીથી શહેરમાં પરત ફરો.
ત્વં હિ રાષ્ટ્રસ્ય પરમા ગતિર્માત્સ્યપતેઃ સુતઃ। ગતિમન્તો ભવન્ત્વદ્ય સર્વે વિષયવાસિનઃ ।। 21
માત્સ્યપતિના પુત્ર, તમે રાજ્યના મુખ્ય આશ્રય છો; આજે રાજ્યના બધા લોકો તમારી પાસે જ આશા રાખે છે.
યથા હિ પાણ્ડુપુત્રાણામર્જુનો જયતાંવરઃ । એવમેવ ગતિર્નૂનં ભવાન્વિપયવાસિનામ્ ।। 22
જેમ પાંડુપુત્રો માટે અર્જુન વિજયમાં શ્રેષ્ઠ અને આશ્રય છે, તેમ તમે પણ નિશ્ચયે આ રાજ્યના લોકોના આશ્રય છો.
મહાજનસમક્ષં તુ સ્ત્રીણાં મધ્યે વિશેષતઃ । ગવાધ્યક્ષેણ સંપ્રોક્તો વિરાટતનયસ્તદા ।। 1
પછી, મહાન સભામાં, ખાસ કરીને સ્ત્રીઓની વચ્ચે, ગૌઓના મુખ્ય, વિરાટના પુત્રએ આ રીતે વાત કરી.
સ્ત્રીમધ્ય ઉક્તસ્તેનાસૌ વાક્યં તેજઃપ્રવર્ધનમ્। અન્તઃપુરે શ્લાઘમાન ઇદં વચનમબ્રવીત્ ।। 2
સ્ત્રીઓની વચ્ચે, પોતાનું યશ વધારતું, અંતઃપુરમાં ગર્વથી તેણે આ શબ્દો કહ્યા.
અદ્યાહમનુગચ્છેયં દૃઢધન્વા ગવાં પદમ્। યદિ મે સારથિઃ કશ્ચિદ્ભવેદશ્વેષુ કોવિદઃ ।। 3
આજે હું મજબૂત ધનુષ્ય લઈને ગૌશાળાએ જાઉં, જો મને ઘોડાઓ ચલાવવામાં નિપુણ કોઈ સારથી મળે તો.
તમેવ નાધિગચ્છામિ યો મે યન્તા સમો ભવેત્ । પશ્યધ્વં સારથિં શીઘ્રં મમ યુક્તં પ્રયાસ્યતઃ ।। 4
પણ, મને એવો કોઈ સારથી મળતો નથી જે મારી બરાબરી કરી શકે; તમે જુઓ, જલદીથી મને યોગ્ય સારથી શોધી આપો, કારણ કે હું જવા તૈયાર છું.
અષ્ટાવિંશતિરાત્રં વા માસં વા નૂનમન્તતઃ । યત્તદાસીન્મહાયુદ્ધં તત્ર મે સારથિર્હતઃ ।। 5
અઠ્ઠાવીસ રાત કે મહિનો ભર, એ મહાયુદ્ધમાં, મારો સારથી મારાયો હતો.
યદ્યહં ત્વધિગચ્છેયં યો મે યન્તા ભવેદ્યુધિ । ત્વરાવાનદ્ય યાસ્યામિ સમુચ્છ્રિતમહાધ્વજઃ ।। 6
જો મને યુદ્ધમાં સારથી મળે, તો આજે હું ઊંચો ધ્વજ લઈ ઝડપથી જઇશ.
વિગાહ્ય તત્પરાનીકં ગજવાજિરથાકુલમ્ । શસ્ત્રપ્રતાપાન્નિર્વીર્યાન્કુરૂઞ્જિત્વાઽઽનયે પશૂન્ ।। 7
હાથી, ઘોડા અને રથોથી ભરેલા દુશ્મનના સેના વચ્ચે ઘૂસી, હું મારા શસ્ત્રોની તાકાતથી કુરુઓને હારી, ગૌઓ પાછી લાવીશ.
દુર્યોધનં વિકર્ણં ચ કર્ણં વૈકર્તનં કૃપમ્। દ્રોણં ચ સહ પુત્રેણ મહેષ્વાસાન્સમાગતાન્ ।। 8
દુર્યોધન, વિકર્ણ, કર્ણ (વૈકર્તનપુત્ર), કૃપ, અને દ્રોણ પોતાના પુત્ર સાથે—આ બધા મહાન ધનુર્ધર ત્યાં ભેગા થયા છે.
વિદ્રાવયિત્વા સંગ્રામે દાનવાન્મઘવાનિવ । અનેનૈવ મુહૂર્તેન પુનઃ પ્રત્યાનયે પશૂન્ ।। 9
યુદ્ધમાં હું તેમને એમ જ હાંકી દઈશ જેમ મઘવાને દાનવોને હરાવ્યા હતા, અને આ જ ક્ષણે ગૌઓ પાછી લાવીશ.
શૂન્યમાજ્ઞાય કુરવઃ પ્રયાન્ત્યાદાય ગોધનમ્ । કિં ન શક્યં ચ તૈઃ કર્તું યદહં તત્ર નાભવમ્ ।। 10
કુરુઓએ, જગ્યા ખાલી જોઈ, ગૌઓ લઈ ગઈ; હું ત્યાં ન હતો એટલે તેઓ શું નહિ કરી શકે?
પશ્યયુરદ્ય મે વીર્યં કુરવસ્તે સમાગતાઃ । કિંનુ પાર્થોઽર્જુનઃ સાક્ષાદિતિ મંસ્યન્તિ માં પરે ।। 11
આજે, ભેગા થયેલા કુરુઓ મારું પરાક્રમ જોશે; તેઓ વિચારશે, 'શું આ પાર્થ, અર્જુન પોતે નથી?'
તસ્ય તદ્વચનં શ્રુત્વા સ્ત્રીષુ ચાત્મપ્રશંસનમ્ । નામર્ષયત પાઞ્ચાલી બીભત્સોઃ પરિકીર્તનમ્ ।। 12
સ્ત્રીઓમાં પોતાની પ્રશંસા સાંભળી, દ્રૌપદી ભીમસેનના ઉલ્લેખને સહન કરી શકી નહીં.
શ્રુત્વા તદર્જુનો વાક્યમુત્તરેણ પ્રભાષિતમ્। અતીતસમયે કાલે પ્રિયાં ભાર્યામભાષત ।। 13
ઉત્તરાએ કહેલા એ શબ્દો સાંભળી, અર્જુને યોગ્ય સમયે, ભૂતકાળ યાદ કરીને પોતાની પ્રિય પત્નીને કહ્યું.
દ્રુપદસ્ય સુતાં રાજ્ઞઃ પાઞ્ચાલીં રૂપસંમતામ્ । સત્યાર્જવગુણોપેતાં ભર્તુઃ પ્રિયહિતૈષિણીમ્ । ઉવાચ રહસિ પ્રીતઃ કૃષ્ણાં સર્વાર્થકોવિદઃ ।। 14
દરેક બાબતમાં નિષ્ણાત, આનંદથી, રાજા દ્રુપદની રૂપવંતી પુત્રી, સત્ય અને સીધાઈથી ભરપૂર, પતિના હિતેચ્છુક કૃષ્ણાને, અર્જુને એકાંતમાં કહ્યું.
ઉત્તરાં બ્રૂહિ પાઞ્ચાલિ ગત્વા ક્ષિપ્રં શુચિસ્મિતે ।। 15
પાંચાલી, શુદ્ધ સ્મિતવાળી, તું જલદી જઈને ઉત્તરાને કહેજે.
ઇયં કિલ પુરા યુદ્ધે ખાણ્ડવે સવ્યસાચિનઃ । સારથિઃ પાણ્ડુપુત્રસ્ય પાર્થસ્ય તુ બૃહન્નલા। મહાઞ્જયો ભવેદ્યુદ્ધે સા ચેદ્યન્તા બૃહન્નલા ।। 16
કહે છે કે, પહેલાં ખાંડવના યુદ્ધમાં, સવ્યસાચી પાંડુપુત્ર પાર્થનો સારથી બૃહન્નલા હતી; જો બૃહન્નલા સારથી બને, તો યુદ્ધમાં જરૂર વિજય મળે.
સા ચોદિતા તદા હ્યેન હ્યર્જુનેન શુચિસ્મિતા। પાઞ્ચાલી ચ તદાઽઽગમ્ય ઉત્તરાયા નિવેશનમ્ ।। 17
એ રીતે અર્જુન દ્વારા પ્રેરાયેલી, શુદ્ધ સ્મિતવાળી પાંચાલી ઉત્તરાના મહેલમાં પહોંચી.
જ્ઞાત્વા તુ સમયાન્મુક્તં ચન્દ્રં રાહુમુખાદિવ । યુધિષ્ઠિરં ધર્મપરં સત્યાર્જવપથે સ્થિતમ્ ।। 18
સમય પૂર્ણ થતાં, જેમ રાહુના મોઢામાંથી ચંદ્ર બહાર આવે તેમ, ધર્મનિષ્ઠ અને સત્ય-સીધાઈના માર્ગે ચાલતા યુધિષ્ઠિરને ઓળખી...
અમર્ષયન્તી તદ્દુઃખં કૃષ્ણા કમલલોચના। ઉત્તરામાહ વચનં સખીમધ્યે વિલાસિનીમ્ ।। 19
કમળ જેવી આંખો ધરાવતી કૃષ્ણા એ દુઃખથી વ્યથિત થઈ, પોતાની સખીઓ વચ્ચે ઉત્તરા, જે સૌંદર્યથી ભરપૂર હતી, તેની સાથે વાત કરી.
યોઽયં યુવા વારણયૂથપોપમો બૃહન્નલાઽસ્મીતિ જનોઽભ્યભાષત। પુરાઽપિ પાર્થસ્ય સ સારથિસ્તદા ધનુર્ધરાણાં પ્રવરસ્ય મન્યે ।। 20
જે યુવાનને લોકો બૃહન્નલા કહે છે અને જે હાથીના ટોળાના નેતા જેવો દેખાય છે, એ પહેલાં પાર્થનો રથચાલક રહ્યો છે, એમ મને લાગે છે; તે ધનુર્ધારોમાં શ્રેષ્ઠ છે.