સ્વબાહુબલમાશ્રિત્ય પરેષામસમં રણે। એકાન્તમાશ્રિતો રાજંસ્તિષ્ઠ ત્વં ભ્રાતૃભિઃ સહ ।। 21
મારે મારા પોતાના બળ પર વિશ્વાસ છે, જે યુદ્ધમાં બીજાઓ કરતાં અદ્વિતીય છે; હું એકલો જ જઈશ, તમે તમારા ભાઈઓ સાથે અહીં જ રહો.
અયં વૃક્ષો મહાશાખો ગિરિમાત્રો વનસ્પતિઃ। અહમેનં સમારુજ્ય પોથયિષ્યામિ શાત્રવાન્ ।। 22
અહીં એક મોટો વૃક્ષ છે, જે પહાડ જેટલો વિશાળ અને ફેલાયેલો છે; હું એ વૃક્ષને ઉખાડી દુશ્મનોને મારું છું.
તં મત્તમિવ માતઙ્ગં વીક્ષમાણં વનસ્પતિમ્। અબ્રવીદ્ભ્રાતરં વીરં ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ ।। 23
ભીમને એ વૃક્ષ તરફ ઉગ્ર દ્રષ્ટિથી જોતા જોઈને, ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે પોતાના વીર ભાઈને કહ્યું.
ભીમ મા સાહસં કાર્ષીસ્તિષ્ઠત્વેષ વનસ્પતિઃ ।। 24
ભીમ, તું આવું ઉતાવળું કામ ન કર; આ વૃક્ષને એ જ રીતે રહેવા દે.
મા ત્વાં વૃક્ષેણ કર્માણિ કુર્વન્તમતિમાનુષમ્ । જનાઃ સમવબુધ્યેરન્ભીમોઽયમિતિ ભારત ।। 25
હે ભીમ, તું વૃક્ષથી અસાધારણ કામ કરે તો લોકો સમજી જશે કે આ ભીમ છે.
મા ગ્રહીસ્ત્વમિમં વૃક્ષં સિંહનાદં ચ મા નદ। કર્મણા સિંહનાદેન વિજ્ઞાસ્યન્તિ જના ધ્રુવમ્ ।। 26
તું એ વૃક્ષ ન પકડ અને સિંહની જેમ ગર્જના પણ ન કર; આવું કરવાથી અને ગર્જના કરવાથી લોકો ચોક્કસ ઓળખી જશે.
ઇમં વૃક્ષં ગૃહીત્વા ત્વં નેમાં સેનામભિદ્રવ । વૃક્ષં ચ ત્વાં રુજન્તં વૈ વિજ્ઞાસ્યતિ જનો ધ્રુવં ।। 27
જો તું એ વૃક્ષ પકડીને સેના પર હુમલો કરશે, તો લોકો તને એ વૃક્ષ સાથે જોઈને નિશ્ચિત ઓળખી જશે.
અન્યદેવાયુધં ગૃહ્ય પ્રતિપદ્યસ્વ માનુષમ્। ચાપં વા યદિ વા શક્તિં નિસ્ત્રિંશં વા પરશ્વથમ્ ।। 28
કોઈ બીજું માનવિય શસ્ત્ર લઈ, જેમ કે ધનુષ્ય, ભાલો, તલવાર કે કુહાડી, એમાંથી કંઈક ઉપાડી.
યદેવ માનુષં ભીમ ભવેદન્યૈરલક્ષિતમ્ । તદેવાયુધમાદાય મોચયાશુ મહીતિમ્ ।। 29
હે ભીમ, જેવું માનવ શસ્ત્ર હોય અને બીજાને સરળતાથી ઓળખાય નહીં, એવું જ ઉપાડી અને રાજાને ઝડપથી છોડાવી લે.
યમૌ ચ ચક્રરક્ષૌ તે ભવિતારૌ મહાબલૌ। વ્યાયચ્છતસ્તે સમરે મત્સ્યરાજં પરીપ્સ્રતઃ ।। 30
માદ્રીના બંને પુત્રો, જેઓ મહાબલવાન અને રથયુદ્ધમાં કુશળ છે, તેઓ યુદ્ધમાં તને રક્ષા કરશે, જ્યારે તું માછ્યરાજને છોડાવવાનો પ્રયાસ કરશો.
ભ્રાતુર્વચનમાદાય ભીમો વૃક્ષં વિસૃજ્ય ચ। ચાપમાદાય સંપ્રાપ્તો રથમાસ્થાય પાણ્ડવઃ ।। 31
ભીમએ પોતાના ભાઈનું કહેલું માન્યું, વૃક્ષને છોડી ધનુષ્ય હાથમાં લીધું, રથમાં બેસી આગળ વધ્યો.
વ્યમુઞ્ચચ્છરવર્ષાણિ સતોય ઇવ તોયદઃ । તં ભીમો ભીમકર્માણં શુશર્માણમથાઽઽદ્રવત્ ।। 32
એણે વરસાદી વાદળ જેવો તીક્ષ્ણ બાણોનો વરસાદ કર્યો; પછી ભયંકર પરાક્રમી ભીમ સુશર્મા પર તૂટી પડ્યો.
વિરાટમભિવીક્ષ્યૈનં તિષ્ઠિતિષ્ઠેતિ ચાવદત્ ।। 33
ભીમે વિરાટને જોઈને બોલાવ્યો: 'થેમ, થેમ!'
સુશર્મા ચિન્તયામાસ કાલાન્તકયમોપમમ્ । તિષ્ઠતિષ્ઠેતિ ભાષન્તં પૃષ્ઠતો રથપુઙ્ગવઃ ।। 34
મૃત્યુ જેવો ભયાનક સુશર્મા, પાછળથી 'થેમ, થેમ!' બોલતો રથસ્વામી સાંભળી વિચારી રહ્યો હતો.
પશ્યતાં સુમહત્કર્મ મહદ્યુદ્ધમુપસ્થિતમ્ । પરાવૃત્તો ધનુર્ગૃહ્ય સુશર્મા ભ્રાતૃભિઃ સહ ।। 35
એ મહાન કૃત્ય અને ભયાનક યુદ્ધ સામે જોઈ, સુશર્મા પોતાના ભાઈઓ સાથે ધનુષ્ય લઈને વળી ઊભો રહ્યો.
નિમેષાન્તરમાત્રેણ ભીમસેનેન તે રથાઃ । રથાનાં ચ ગજાનાં ચ વાજિનાં ચ સસાદિનાં ।। 36
ભીમસેને પળમાં જ રથ, હાથી અને ઘોડા સહિતના યોદ્ધાઓને તોડી નાખ્યા.
સહસ્રશતસંઘાતાઃ શૂરાણામુગ્રધન્વિનામ્ । પાતિતા ભીમસેનેન વિરાટસ્ય સમીપતઃ ।। 37
વિરાટની નજીક ભીમસેને હજારો બહાદુર અને ભયંકર ધનુર્ધારીઓના ટોળા ધરાશાયી કર્યા.
પત્તયો નિહતાસ્તેષાં ગદાં ગૃહ્ય મહાત્મના ।। 38
એમના પદાતિઓને મહાન આત્માવાળા ભીમે ગદા લઈને માર્યા.
તદ્દૃષ્ટ્વા તાદૃશં યુદ્ધં સુશર્મા યુદ્ધદુર્મદઃ। ચિન્તયામાસ મનસા કિં શેષં હિ બલસ્ય મે ।। 39
આવું યુદ્ધ જોઈને યુદ્ધમાં મસ્ત સુશર્મા મનમાં વિચારતો રહ્યો: 'હવે મારી સેના માં શું બચ્યું છે?'
અપરો દૃશ્યતે સૈન્યે પુરા મગ્નો મહાબલે। આકર્ણપૂર્ણેન તદા ધનુષા પ્રત્યદૃશ્યત ।। 40
સેનામાં બીજું એક મહાબલી previously bow to ear, standing firm. (context: another warrior is seen, bow drawn to ear, standing firm)
સુશર્મા સાયકાંસ્તીક્ષ્ણાન્ક્ષિપતે ચ પુનઃપુનઃ ।। 41
સુશર્મા વારંવાર તીક્ષ્ણ બાણો છોડતો રહ્યો.
તતઃ સમસ્તાસ્તે સર્વે તુરગાનભ્યચોદયન્। દિવ્યમસ્ત્રં વિકુર્વાણાસ્ત્રિગર્તાન્પ્રત્યમર્ષણાઃ ।। 42
પછી બધા જણે પોતાના ઘોડા દોડાવ્યા, દૈવી અસ્ત્રો ચલાવતાં ત્રિગર્તો યુદ્ધમાં અડગ રહ્યા.
તાન્નિવૃત્તરથાન્દૃષ્ટ્વા પાણ્ડવાસ્તાં મહાચમૂમ્ । વૈરાટિઃ પરમક્રુદ્ધો યુયુધે પરમાદ્ભુતમ્ ।। 43
પાંડવો એ રથો અને મોટી સેના પાછી હંકારતા જોઈ, વિરાટ રાજાએ અત્યંત ક્રોધથી અદ્ભુત યુદ્ધ કર્યું.
ત્રિગર્તાઃ સમભિક્રમ્ય અયુધ્યન્ત જયૈષિણઃ। તાન્ભીમસેનઃ સંક્રુદ્ધઃ સર્વશસ્ત્રભૃતાંવરઃ । વૈરાટિઃ પરમક્રુદ્ધો યુયુધે પરમાદ્ભુતમ્ ।। 44
વિજયની ઈચ્છાથી ત્રિગર્તો આગળ વધ્યા અને યુદ્ધ કર્યું; ભીમસેન અને વિરાટ બંને ભારે ક્રોધમાં અદ્ભુત યુદ્ધ લડ્યા.
સહસ્રં પ્રાહિણીદ્રાજા કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ। નકુલશ્ચાપિ સપ્તૈવ શતાનિ પ્રાહિણોચ્છરૈઃ ।। 45
કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરે હજાર બાણો છોડ્યા અને નકુલએ પણ સાતસો બાણો ચલાવ્યા.
શતાનિ ત્રીણિ શૂરાણાં સહદેવઃ પ્રતાપવાન્ । યુધિષ્ઠિરસમાદિષ્ટો નિજઘ્ને પુરુષર્ષભઃ ।। 46
યુધિષ્ઠિરના આદેશથી પરાક્રમી સહદેવે ત્રણસો બહાદુરોને માર્યા.
પ્રવિશ્ય મહતીં સેનાં ત્રિગર્તાનાં મહાબલઃ । ક્ષોભયન્સર્વભૂતાનિ સિંહઃ ક્ષુદ્રમૃગાનિવ ।। 47
મહાબલી પાંડવે ત્રિગર્તોની મોટી સેના વચ્ચે પ્રવેશી, સિંહ જેવો નાના પ્રાણીઓમાં ભય ફેલાવ્યો.
તતો યુધિષ્ઠિરો રાજા ત્વરમાણો મહાબલઃ। અભિદ્રુત્ય સુશર્માણં શરૈરભ્યહનદ્ધૃશમ્ ।। 48
પછી મહાબલી અને ઝડપી રાજા યુધિષ્ઠિરે દોડીને સુશર્મા પર ધાડ કરી, બાણોથી જોરદાર પ્રહાર કર્યો.
સુશર્માઽપિ સુસંક્રુદ્ધસ્ત્વરાણો યુધિષ્ઠિરમ્ । અવિધ્યદ્દશભિર્બાણૈશ્ચતુર્ભિશ્ચતુરો હયાન્ ।। 49
સુશર્મા પણ ભારે ગુસ્સે અને ઝડપથી યુધિષ્ઠિર પર દસ તીરો વરસાવ્યા, અને ચાર તીરો વડે તેના ચાર ઘોડાંને પણ ઘાયલ કર્યા.
તતો રાજન્ક્ષિપ્રકારી કુન્તીઽપુત્રો વૃકોદરઃ। સમાસાદ્ય સુશર્માણમશ્વાંસ્તસ્ય ન્યપાતયત્ ।। 50
પછી, રાજા, કુંતીપુત્ર ભીમ, જે ઝડપથી કામ કરતો હતો, સુશર્મા પાસે પહોંચ્યો અને તેના ઘોડાંને જમીન પર પાડી દીધા.