એતેપામપિ દીયન્તાં રથા ધ્વજપતાકિનઃ। કવચાનિ વિચિત્રાણિ દૃઢાનિ ચ લઘૂનિ ચ ।। 33
આ પુરુષોને ધ્વજવાળા રથ અને વિવિધ, મજબૂત અને હલકાં કવચ આપવામાં આવે.
પ્રતિમુઞ્ચન્તુ ગાત્રેષુ દીયન્તામાયુધાનિ ચ । નેમે જાતુ ન યુદ્ધ્ય્રેયુરિતિ મે ધીયતે મતિઃ ।। 34
તેઓ પોતાના શરીર પર કવચ બાંધે અને શસ્ત્રો પણ આપવામાં આવે; મારા વિચાર પ્રમાણે, તેઓ ક્યારેય યુદ્ધથી દૂર નહીં રહે.
તચ્છ્રુત્વા નૃપતેર્વાક્યં શીઘ્રં ત્વરિતમાનસઃ। શતાનીકઃ સ પાર્થભ્યો રથાન્રાજન્સમાદિશત્ ।। 35
રાજાના વચન સાંભળીને, શતાનિકા, જેનું મન ઝડપી અને ઉત્સુક હતું, તેણે તરત જ પૃથાના પુત્રો માટે રથોની વ્યવસ્થા કરી.
સહદેવાય રાજ્ઞે ચ ભીમાય નકુલાય ચ। તાન્દૃષ્ટ્વા સહસા સૂતા રાજભક્તિપુરસ્કૃતાઃ ।। 36
સહદેવ, રાજા, ભીમ અને નકુલ માટે, રાજભક્ત રથચાલકો તેમને જોઈને તત્પર થઈ ગયા.
નિર્દિષ્ટા નરદેવેન રથાઞ્છીઘ્રમયોજયન્। કવચાનિ વિચિત્રાણિ નવાનિ ચ દૃઢાનિ ચ।। 37
રાજાની todayથી, રથચાલકોએ ઝડપી રથ જોડ્યા અને વિવિધ, નવા અને મજબૂત કવચ આપ્યા.
વિરાટઃ પ્રદદૌ યાનિ તેષામક્લિષ્ટકર્મણામ્। તાન્યામુચ્ય શરીરેષુ દંશિતાસ્તે મહારથાઃ ।। 38
વિરાટાએ નિર્દોષ કર્મ ધરાવનાર યોદ્ધાઓને કવચ આપ્યા; તેઓએ કવચ શરીરે પહેરીને યુદ્ધ માટે તૈયાર થઈ ગયા.
તરસ્વિનશ્છન્નરૂપાઃ સર્વશસ્ત્રવિશારદાઃ । રથાન્હેમપરિષ્કારાન્સમાસ્થાય મહારથાઃ। પાણ્ડવા નિર્યયુર્હૃષ્ટા દંશિતા રાજસત્તમ ।। 39
ઊર્જાવાન, છુપાયેલા અને તમામ શસ્ત્રોમાં નિપુણ પાંડવો સોનાથી સજેલા રથ પર ચડીને, આનંદપૂર્વક કવચ પહેરીને, હે રાજા શ્રેષ્ઠ, બહાર નીકળ્યા.
વિરાટમન્વયુઃ પશ્ચાત્સહિતાઃ કુરુપુઙ્ગવાઃ। ચત્વારો ભ્રાતરઃ શૂરાઃ પાણ્ડવાઃ સત્યવિક્રમાઃ ।। 40
ચાર શૂરવીર પાંડવ ભાઈઓ, સાચા વીરતા ધરાવતા, વિરાટાના પાછળ, કુરુ શ્રેષ્ઠો સાથે જોડાઈ ગયા.
દીર્ઘાનાં ચ દૃઢાનાં ચ ધનુષાં તે યથાબલમ્। ઉત્કૃષ્ય પાશાન્મૌર્વીણાં વીરાશ્ચાપેષ્વયોજયન્ ।। 41
વીરો પોતપોતાની શક્તિ પ્રમાણે લાંબા અને મજબૂત ધનુષ્યો ખેંચી, મૌરવીના દોરા લગાવતાં હતા.
તતઃ સુવાસસઃ સર્વે વીરાશ્ચન્દનરૂષિતાઃ । ચોદિતા નરદેવેન ક્ષિપ્રમશ્વાનચોદયન્ ।। 42
પછી બધા વીરો સુંદર વસ્ત્રો પહેરી અને ચંદનથી શોભિત થઈ, રાજાના આદેશથી ઝડપથી ઘોડાઓને દોડાવ્યા.
તે હયા હેમસંચ્છન્ના બૃહન્તઃ સાધુવાહિનઃ । ચોદિતાઃ પ્રત્યદૃશ્યન્ત પત્રિણામિવ પઙ્ક્તયઃ ।। 43
સોનાથી ઢંકાયેલા અને સારી રીતે તાલીમ લીધેલા મોટા ઘોડાઓ, જ્યારે દોડાવવામાં આવ્યા, ત્યારે તીરોની પંક્તિઓ જેવી દેખાઈ પડ્યા.
ભીમરૂપાશ્ચ માતઙ્ગાઃ પ્રભિન્નકરટામુખાઃ। સ્વારૂઢા યુદ્ધકુશલૈર્મહામાત્રાધિરોહિતાઃ ।। 44
ભયાનક રૂપ ધરાવતાં, તૂટેલા દાંત અને ભયાનક મોઢા ધરાવતાં હાથીઓ, કુશળ મહાવત અને યુદ્ધમાં નિપુણ વીરોથી સજ્જ હતા.
ક્ષરન્ત ઇવ જીમૂતાઃ સુદન્તાઃ ષાષ્ટિહાયનાઃ । રાજાનમન્વયુઃ પશ્ચાત્ક્રામન્ત ઇવ પર્વતાઃ ।। 45
સારી રીતે વશમાં આવેલા, સાઠ વર્ષના દંતધારી હાથીઓ, વાદળોની જેમ વહેતા, રાજાને પાછળથી અનુસરી, પર્વતોની જેમ આગળ વધતા હતા.
દૃઢાયુધજનાકીર્ણં રથાશ્વગજસંકુલમ્ । તદ્બલાગ્રં વિરાટસ્ય શક્રસ્યેવ તદા બભૌ ।। 46
વિરાટની તે અગ્રબળ, મજબૂત હથિયારધારી લોકો, રથ, ઘોડા અને હાથીઓથી ભરેલી, એ સમયે ઈન્દ્રની સેના જેવી ઝળહળી ઉઠી.
તં પ્રયાન્તં મહારાજ નિનીષન્તં ગવાં પદમ્। વિશારદાનાં વૈશ્યાનાં પ્રકૃષ્ટાનાં તદા નૃપ ।। 47
રાજા, જ્યારે તે ગાયો સુધી પહોંચવા માટે આગળ વધ્યો, ત્યારે કુશળ અને પ્રસિદ્ધ ગવાળાઓ તેની સાથે જોડાયા.
વિંશતિસ્તુ સહસ્રાણિ નરાણામનુયાયિનામ્। અષ્ટૌ રથસહસ્રાણિ દશ નાગશતાનિ ચ । વિંશચ્ચાશ્વસહસ્રાણિ માત્સ્યાનાં ત્વરિતં યયુઃ ।। 48
વીસ હજાર માણસો, આઠ હજાર રથો, દસ સો હાથીઓ અને વીસ હજાર ઝડપથી દોડતા માછ્ય ઘોડાઓ સાથે ગયા.
તદનીકં વિરાટસ્ય શુશુભેઽતીવ ભારત। વસન્તે બહુપુષ્પાઢ્યં કાનનં ચિત્રિતં યથા ।। 49
વિરાટની એ સેના, હે ભારત, વસંતમાં અનેક ફૂલો અને રંગોથી શોભિત વન જેવી ખૂબ જ ઝળહળી ઉઠી.
નિર્યાય નગરાચ્છૂરા વ્યૂઢાનીકાઃ પ્રહારિણઃ। ત્રિગર્તાનસ્પૃશન્માત્સ્યાઃ મૂર્યેઽસ્તંગમિતે સતિ ।। 1
શૂરવીરો શહેરમાંથી નીકળી, ગોઠવાયેલા અને યુદ્ધ માટે તૈયાર, માછ્યોએ ત્રિગર્તોનો સામનો કર્યો જ્યારે સૂર્ય અસ્ત થયો.
તે ત્રિગર્તાશ્ચ માત્સ્યાશ્ચ વ્યૂઢાનીકાઃ પ્રહારિણઃ। અન્યોન્યમભિવર્તન્તે ગોષુ ગૃદ્ધા મહાબલાઃ ।। 2
ત્રિગર્તો અને માછ્યો, બંને ગોઠવાયેલા અને યુદ્ધ માટે ઉત્સુક, ગાયો માટે લાલચથી અને વિશાળ શક્તિ સાથે એકબીજાની સામે દોડી ગયા.
ભીમાશ્ચ મત્તમાતઙ્ગાસ્તોમરાઙ્કુશચોદિતાઃ। ગ્રામણીયૈઃ સમારૂઢાઃ કુશલૈર્હસ્તિસાદિભિઃ ।। 3
મહાન અને ઉન્મત્ત હાથીઓ, ભાલા અને અંકુશથી દોડાવવામાં, કુશળ નેતાઓ અને હાથી ચલાવનારોથી સજ્જ હતા.
તેષાં સમાગમો ઘોરસ્તુમુલો રોમહર્ષણઃ। ઘ્નતાં પરસ્પરં રાજન્યમરાષ્ટ્રવિવર્ધનઃ ।। 4
તેમનો સામસામે આવવો ભયાનક, ગૂંજી ઉઠતો અને રોમાંચક હતો, રાજાઓ એકબીજાને મારતા, પોતાના રાજ્યની મહિમા વધારતા.
દેવાસુરસમો રાજન્નાસીત્સૂર્યેઽબલમ્બતિ । પદાતિરથનાગેન્દ્રહયારોહબલૌઘવાન્ ।। 5
રાજા, એ યુદ્ધ દેવ અને દાનવો વચ્ચેના યુદ્ધ જેવું હતું, જ્યારે સૂર્યની શક્તિ ઘટી, પગદળ, રથ, હાથી અને ઘોડાસેનાની ભીડ હતી.
અન્યોન્યમભ્યાપતતાં નિઘ્નતાં ચેતરેતરમ્ । ઉદતિષ્ઠદ્રજો ભૌમં ન પ્રાજ્ઞાયત કિંચન ।। 6
જ્યારે તેઓ એકબીજાની સામે દોડી અને મારતા, જમીન પરથી ધૂળ એટલી ઉઠી કે કશું જ દેખાતું નહોતું.
પક્ષિણશ્ચાપતન્ભૂમૌ સૈન્યેન રજસા વૃતાઃ । ઇષુભિર્વ્યતિસર્પદ્ભિરાદિત્યોઽન્તરધીયત ।। 7
પક્ષીઓ જમીન પર પડી ગયા, સેના દ્વારા ઉઠેલી ધૂળથી ઢંકાઈ, અને તીરો ઉડતાં, સૂર્ય પણ છુપાઈ ગયો.
ખદ્યોતૈરિવ સંયુક્તમન્તરિક્ષમજાયત।। 8
આકાશ જ્યોતીઓથી ભરેલું હોય એવું દેખાઈ પડ્યું.
રુક્મપૃષ્ઠાનિ ચાપાનિ વિચેરુર્વિદ્યુતો યથા । નર્દતાં લોકવીરાણાં સવ્યં દક્ષિણમસ્યતામ્ ।। 9
સોનાની પીઠવાળા તીરો વીજળી જેવી ફરતા, વીરો ગર્જના કરતા, ડાબી અને જમણી બાજુ તીરો છોડતા હતા.
રથા રથૈઃ સમાજગ્મુઃ પત્તયશ્ચ પદાતિભિઃ । સાદિનઃ સાદિભિર્જગ્મુર્ગજૈશ્ચાપિ મહાગજાઃ ।। 10
રથસ્વારોએ રથસ્વારો સામે, પગદળોએ પગદળો સામે, ઘોડેસ્વારોએ ઘોડેસ્વારો સાથે, અને મહાન હાથીઓએ અન્ય હાથીઓ સાથે આગળ વધ્યા.
અસિભિઃ પટ્ટસૈશ્ચાપિ શક્તિભિસ્તોમરૈરપિ । સંરબ્ધાઃ સમરે યોધા નિજઘ્નુરિતરેતરમ્ ।। 11
યોદ્ધાઓ યુદ્ધમાં ગુસ્સે થઈને, તલવાર, પહોળા કટારા, ભાલા અને ભાંયડાંથી એકબીજાને ઘાયલ કરતા હતા.
નિઘ્નન્તઃ સમરેઽન્યોન્યં હૃષ્ટાઃ પરિઘપાણયઃ । ન શેકુરતિસંક્રુદ્ધાઃ શૂરાઃ કર્તું પરાઙ્ભુખમ્ ।। 12
લોખંડની ગદા પકડીને, આનંદથી યુદ્ધમાં એકબીજાને મારતા હતા; એ ગુસ્સે ભરેલા શૂરવીરોને પાછા ફરવું કે ભાગવું શક્ય નહોતું.
રક્તાધરોષ્ઠં સુનસં ક્લૃપ્તશ્મશ્રુ સ્વલંકૃતમ્। અદૃશ્યત શિરશ્છિન્નં રજોવિધ્વસ્તકુણ્ડલમ્ ।। 13
કોઈનું કપાયેલું માથું દેખાતું હતું, લાલ લોહીથી ભરેલા હોઠ, સુંદર નાક, ગોઠવેલી દાઢી, સજાવટ કરેલું, અને ધૂળથી કુંડળો વિખેરાઈ ગયા હતા.