પરાક્રમં તુ સૂતાનાં જ્ઞાત્વા રાજાઽન્વમન્યત । સૈરન્ધ્ર્યાઃ સૂતપુત્રેણ સહ દાહં નરાધિપઃ ।। 12
રાજાએ રથચાલકોની તાકાત જાણીને, સૈરંધ્રીને કીચક સાથે સળગાવાની મંજૂરી આપી.
તતસ્તે સમનુજ્ઞાતાઃ સર્વે તત્રાસ્ય બાન્ધવાઃ। રુરુદુઃ કીચકં દૃષ્ટ્વા પરિવાર્યાભિતઃ સ્થિતાઃ ।। 13
પછી બધાં જ તેના સગાંઓને પરવાનગી મળતાં, ત્યાં ભેગા થયા અને કીચકને ઘેરીને ઊભા રહીને રડવા લાગ્યા.
આરોપ્ય કૃષ્ણાં સહ કીચકેન નિબધ્ય કેશેષુ ચ પાદયોશ્ચ। તે ચાપિ સૂતા વચનૈરવોચન્નુદ્દિશ્ય ચૈનામભિવીક્ષ્ય કૃષ્ણામ્ ।। 14
પછી કૃષ્ણાને વાળ અને પગ બાંધીને કીચકની બાજુએ પથારી પર મુકવામાં આવી; અને રથચાલકોએ કૃષ્ણાને બતાવીને, એની તરફ જોઈને કહ્યું.
યસ્યાઃ કૃતે।़યં નિહતો મહાત્મા તસ્માદ્ધિ સા કીચકમાર્ગમેતુ । અવાર્યસત્વેન ચ કીચકેન ગતાસુના સુન્દરી સ્વર્ગલોકમ્ ।। 15
જેનાં કારણે આ મહાન આત્માવાળો માણસ મર્યો, એ સ્ત્રીને કીચકના માર્ગે જવું જોઈએ; કીચક હવે અવ્યવસ્થિત અને મરેલો છે, તો આ સુંદર સ્ત્રી પણ સ્વર્ગમાં જશે.
સા તેન કૃષ્ણા શયને નિબદ્ધા યશસ્વિની ચૈવ મનસ્વિની ચ। અનાર્યસત્ત્વેન મહાર્યસત્ત્વા ગતાસુના સા પ્રરુરોદ કૃષ્ણા । વિલમ્બમાના વિવશા હિ દુષ્ટૈસ્તત્રૈવ પર્યઙ્કવરે શુભાઙ્ગી ।। 16
કૃષ્ણા, જે પ્રસિદ્ધ અને ધીરજવાળી હતી, એને પથારી પર કીચકની સાથે બાંધી દેવામાં આવી; ભલે એ મહાન ગુણવાળી હતી, પણ દુષ્ટ લોકો એના શરીરને મૃતદેહ સાથે બાંધી ગયા, અને કૃષ્ણા, સુંદર અંગવાળી, દુષ્ટો દ્વારા અટકાવાઈ, ત્યાં જ પથારી પર બેસી રડવા લાગી.
હ્રિયમાણાઽથ સુશ્રોણી સૂતપુત્રૈરનિન્દિતા। પ્રાક્રોશન્નાથમિચ્છન્તી કૃષ્ણા નાથવતી સતી ।। 17
પછી નિર્દોષ અને સુંદર કટિવાળી કૃષ્ણા, જ્યારે રથચાલકો એને ખેંચી લઈ જતાં હતાં, ત્યારે એ રક્ષકની માંગ કરતી રડવા લાગી, ભલે એને રક્ષક હતા.
મૃતેન સહ બદ્ધાઙ્ગી નિરાશા જીવિતે તદા। શ્મશાનાભિમુખં નીતા કરેણુરિવ રૌતિ સા ।। 18
મૃતદેહ સાથે હાથપગ બાંધીને, જીવવાની આશા છોડી, કૃષ્ણાને સ્મશાન તરફ લઈ જવામાં આવી; એ ગાયની જેમ વિલાપ કરતી હતી.
જયો જયેશો વિજયો જયત્સેનો જયદ્બલઃ। ત મે વાચં વિજાનન્તુ સૂતપુત્રા નયન્તિ મામ્ ।। 19
'જય, જયેશ, વિજય, જયત્સેન, જયદલ – એ બધા મારા અવાજ સાંભળે, કેમ કે રથચાલકો મને લઈ જઈ રહ્યા છે.'
યેષાં દુન્દુભિનિર્ઘોષો જ્યાઘોષઃ શ્રૂયતે મહાન્। તે મે વાચં વિજાનન્તુ સૂતપુત્રા નયન્તિ મામ્ ।। 20
'જેનાં ઢોલના ગજગજાટ અને ધનુષ્યના તાણનો ગર્જનારો અવાજ સાંભળાય છે, એ બધા મારા અવાજ સાંભળે, કેમ કે રથચાલકો મને લઈ જઈ રહ્યા છે.'
યેષાં જ્યાતલનિર્ઘોષો વિસ્ફૂર્જિતમિવાશનેઃ। અશ્રૂયત મહાન્યુદ્ધે ભીમઘોપસ્તરસ્વિનામ્ ।। 21
'જેનાં ધનુષ્યના તાણનો અવાજ મહાયુદ્ધમાં વીજળીના કડાકા જેવો સંભળાતો હતો, અને જે ભય ફેલાવતા હતા—'
રથઘોપશ્ચ બલવાન્ગન્ધર્વાણાં તરસ્વિનામ્ । તે મે વાચં બિજાનન્તુ સૂતપુત્રા નયન્તિ મામ્ ।। 22
'અને તેજસ્વી ગંધર્વોના રથોની ગર્જના જે શૂરવીર છે, એ પણ મારા અવાજ સાંભળે, કેમ કે રથચાલકો મને લઈ જઈ રહ્યા છે.'
યેષાં વીર્યમતુલ્યં તુ શક્રસ્યેવ બલં યશઃ। રાજસિંહા ઇવાગ્ર્યાસ્તે માં જાનન્તુ સુદુઃખિતાં ।। 23
'જેનાં પરાક્રમ બેનમૂન છે, બળ અને યશ ઈન્દ્ર જેટલું છે, અને જે રાજસિંહ જેવા શ્રેષ્ઠ છે, એ બધા જાણે કે હું બહુ દુઃખી છું.'
ઇત્યસ્યાઃ કૃપણા વાચઃ કૃષ્ણાયાઃ પરિદેવિતાઃ। શ્રુત્વૈવાભ્યુત્થિતો ભીમઃ શયનાદવિચારયન્ ।। 24
કૃષ્ણાએ દુઃખભરી વાતો કહી, તેની આ કરુણ ફફડાટ સાંભળતાં જ ભીમ તુરંત ઊઠી ગયો અને મનમાં ઘણું વિચારી રહ્યો.
અહં સૈરન્ધ્રિ તે વાચઃ શૃણોમિ તવ ભાષિતાઃ। તસ્માત્તે સૂતપુત્રેભ્યો ન ભયં જાતુ વિદ્યતે ।। 25
હું, સૈરંધ્રી, તારી વાતો સાંભળી છે, એથી તારે સુતપુત્રોથી કદી ડરવાની જરૂર નથી.
ઇત્યુક્ત્વા સ મહાબાહુર્વિજજૃમ્ભે જિઘાંસયા ।। 26
આ રીતે કહી, તે મહાબળવાને મૃત્યુના ઇરાદાથી પોતાને ખેંચી, શરીર ખેંચ્યું.
તતઃ સ વ્યાયતં બદ્ધ્વા વસ્ત્રં વિપરિવેષ્ટ્ય ચ। અદ્વારેણાભ્યવસ્કન્દ્ય નિર્જગામ બહિસ્તદા ।। 27
પછી તેણે કપડાં મજબૂત બાંધ્યાં, શરીરે લપેટ્યાં અને બાજુના દરવાજેથી ચપલતાથી બહાર નીકળી ગયો.
સ લઙ્ઘયિત્વા પ્રાકારમારુહ્ય તરસા દ્રુમમ્ । શ્મશાનાભિમુખઃ પ્રાયાદ્યત્ર તે કીચકા ગતાઃ ।। 28
ભીમે દીવાલ ફાંદી, ઝડપથી ઝાડ પર ચડીને, સ્મશાન તરફ ગયો જ્યાં કીચકાઓ ગયા હતા.
સ લઙ્ઘયિત્વા પ્રાકારં નિઃસૃત્ય ચ પુરોત્તમાત્ । જવેનોત્પતિતો ભીમઃ સૂતાનામગ્રતસ્તદા ।। 29
ભીમે દીવાલ ફાંદી, મહાનગરમાંથી બહાર નીકળી, ઝડપથી સુતપુત્રોથી પણ આગળ દોડ્યો.
ચિતાસમીપં ગત્વા સ તત્રાપશ્યન્મહાબલઃ । તાલમાત્રં મહાસ્કન્ધમૂર્ધ્વશુષ્કં વનસ્પતિમ્ ।। 30
ચિતાના નજીક પહોંચીને, તે મહાબળવાને એક મોટું, તાડ જેટલું ઊંચું, જાડા થડવાળું અને ઉપરથી સુકાઈ ગયેલું વૃક્ષ જોયું.
તં નાગવદુપક્રમ્ય બાહુભ્યાં પરિરભ્ય ચ। વૃક્ષમુત્પાટયામાસ ભીમો ભીમપરાક્રમઃ ।। 31
હાથીની જેમ આગળ વધીને, ભીમે પોતાના બળથી એ વૃક્ષને બાહોમાં ભાંયકી, જમીનમાંથી ઉખાડી નાખ્યું.
તતો વૃક્ષં દશવ્યામં નિષ્પત્રમકરોત્તદા ।। 32
પછી તેણે દસ હાથ લાંબા એ વૃક્ષના બધા પાંદડા ઉતારી નાખ્યા.
તં મહાકાયમુદ્યમ્ય ભ્રામયિત્વા ચ વેગિતઃ। પ્રગૃહ્યાભ્યપતત્સૂતાન્દણ્ડપાણિરિવાન્તકઃ।। 33
એ મોટું થડ ઉંચકી, ઝડપથી ફેરવી, મજબૂતીથી પકડી, ભીમ દંડધારી યમરાજ જેવો સુતપુત્રો પર તૂટી પડ્યો.
ઊરુવેગેન તસ્યાથ ન્યગ્રોધાશ્વત્થકિંશુકાઃ। ભૂમૌ નિપતિતા વૃક્ષાઃ સંભગ્નાસ્તત્ર શેરતે ।। 34
ભીમના જાંઘના જોરથી, વટવૃક્ષ, પિપળ અને કિમશુક જેવા ઝાડો તૂટી જમીન પર પડી ગયા અને ત્યાં ભાંગી પડ્યા.
તં સિંહમિવ સંક્રુદ્ધં દૃષ્ટ્વા ગન્ધર્વમાગતમ્। વિત્રેસુશ્ચ તદા સૂતા વિપાદભયપીડિતાઃ ।। 35
તેને સિંહ જેવો ક્રોધિત જોઈ, અને માન્યું કે કોઈ ગંધર્વ આવ્યો છે, તો સુતપુત્રો મૃત્યુના ડરથી ખૂબ જ ભયભીત થઈ ગયા.
તમન્તકમિવ ક્રુદ્ધં ગન્ધર્વભયશઙ્કિતાઃ। દિધક્ષન્તસ્તથા જ્યેષ્ઠં ભ્રાતરં ચોપકીચકાઃ। પરસ્પરમથોચુસ્તે વિષાદભયમોહિતાઃ ।। 36
યમરાજ જેવો ક્રોધિત જોઈ, ગંધર્વનો ડર રાખી, ઉપકીચકાઓ પોતાના મોટા ભાઈ અને ભીમને સળગાવાની ઈચ્છા રાખી, ભય અને નિરાશાથી એકબીજાને બોલ્યા.
ગન્ધર્વો બલવાનેતિ ક્રુદ્ધ ઉદ્યમ્ય પાદપમ્। પ્રબુદ્ધાઃ સુમહાભાગા ગન્ધર્વાઃ સૂર્યવર્ચસઃ। સૈરન્ધ્રી મુચ્યતાં શીઘ્રં ભયં નો મહદાગતમ્ ।। 37
મજબૂત અને ગુસ્સે ભરેલા ગંધર્વે ઝાડ ઉંચક્યું છે! શુભ ગંધર્વો, સૂર્ય જેવો તેજ ધરાવનારા, જાગી ગયા છે. સૈરંધ્રીને તરત છોડી દો—મોટું આફત આવી ગયું છે!
તે દૃષ્ટ્વાઽથ સમાવિદ્ધં ભીમસેનેન પાદપમ્ । વિમુચ્ય દ્રૌપદીં ત્રસ્તાઃ પ્રાદ્રવન્નગરં પ્રતિ ।। 38
ભીમસેનના હાથમાં ઝાડ જોઈ, ડરથી દ્રૌપદીને છોડી દીધી અને બધા શહેર તરફ ભાગી ગયા.
દ્રવતસ્તાંશ્ચ સંપ્રેક્ષ્ય સ વજ્રી દાનવાનિવ । અથ ભીમઃ સમુત્પત્ય દ્રવતાં પુરતોઽભવત્ ।। 39
તેમને ભાગતાં જોઈ, ભીમે, દાનવોમાં ઇન્દ્ર જેવો, ઝંપલાવીને ભાગનારાઓની સામે જઈ ઊભો રહ્યો.
તે તં દૃષ્ટ્વા ભયોદ્વિગ્ના નિશ્ચેષ્ટાઃ સમવસ્થિતાઃ ।। 40
તેને જોઈ, ડરથી કંપતા, બધા એક જ જગ્યા પર ઊભા રહી ગયા.
દૃષ્ટ્વા તાઞ્શતસઙ્ખ્યકાન્સ વજ્રી દાનવાનિવ। એકેનૈવ પ્રહારેણ દશ સપ્ત ચ વિંશતિમ્। અષ્ટાદશ ચ પઞ્ચાશઞ્જઘાન સ વૃકોદરઃ ।। 41
સૈંકડો જેટલા તેમને જોઈ, વૃકોદરે એક જ ઘા માં દસ, સાત, વીસ, અઢાર અને પચાસને ફટકારી નાખ્યા.