સ ભીમઃ પ્રથમં ગત્વા તમિસ્રાયામુપાવિશત્ । મૃગં સિંહ ઇવાદૃશ્યઃ પ્રત્યાકાઙ્ક્ષત્સ કીચકમ્ ।। 6
ભીમ પહેલો જ અંધકારમાં ગયો અને ત્યાં બેસી રહ્યો, એ રીતે કે કોઈએ તેને જોયો નહિ, જેમ સિંહ પોતાના શિકારની રાહ જુએ છે, એમ તે કીચકની રાહ જોઈ રહ્યો હતો.
કીચકસ્તુ શિરઃસ્નાતો નિશાયાં સમલંકૃતઃ। સઙ્કેતમગમત્તૂર્ણં શૂન્યાગારમપાવૃતમ્ ।। 7
કીચકએ રાત્રે માથું ધોઈને પોતાને શણગાર્યો અને ઝડપથી તે નક્કી કરેલી ખાલી ઓરડીમાં આવી પહોંચ્યો.
તદેવ નર્તનાગારં પાઞ્ચાલી યદભાષત। તાં મન્યમાનઃ સંકેતે સૈરન્ધ્રીં કામમોહિતઃ ।। 8
પાંચાલી જે નૃત્યશાળાની વાત કરી હતી, એ જ જગ્યાએ કીચક ગયો, અને મનમાં ઇચ્છાથી અંધો બનીને, એ સાંકેતિક સ્થળે સૈરંધ્રી છે એમ માનીને અંદર પ્રવેશ્યો.
પ્રવિશ્ય નર્તનાગારં તતસ્તં પુરુષર્ષભમ્। પૂર્વાગતં ભીમસેનં દૃપ્તમપ્રતિમજસમ્ ।। 9
નૃત્યશાળામાં પ્રવેશતાં જ, તેણે જોઈ લીધું કે પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ એવા ભીમસેન, જે પહેલેથી જ આવ્યા હતા અને જેઓની તાકાતની કોઈ સરખામણી નથી, ત્યાં બેઠેલા છે.
શયાનં શયને તત્ર મૃત્યું મૂઢઃ પરામૃશત્। જાજ્વલ્યમાનં કોપેન કૃષ્ણાધર્ષણજેન ચ ।। 10
કીચક ત્યાં પથારી પર સૂતા ભીમને જોઈને, જાણે અજાણતા મરણને સ્પર્શી બેઠો, જે કૃષ્ણાને થયેલા અપમાનના ગુસ્સાથી ધધકી રહ્યો હતો.
એકાન્તે ભીમમાસાદ્ય કીચકઃ કાલચોદિતઃ। હર્ષોન્મથિતચિત્તાત્મા સ્મયમાનોઽભ્યભાષત ।। 11
ભાગ્યના પ્રેરણે કીચક એકાંતમાં ભીમ પાસે આવ્યો, આનંદથી મન ફૂલ્યું હતું અને હસતો હસતો બોલવા લાગ્યો.
પ્રહિતં તે મયા ભદ્રે બહુવિત્તં શુચિસ્મિતે। ત્વયિ તિષ્ઠતુ તત્સર્વં યથાઽસિ સ્વયમાગતા ।। 12
હે સુંદર સ્મિતવાળી, મેં તને ઘણું ધન મોકલ્યું છે; તું અહીં પોતે આવી છે, એટલે એ બધું તારા માટે જ રહે.
અકસ્માન્માં પ્રશંસન્તિ સદા ગૃહગતાઃ સ્ત્રિયઃ। બલવાન્દર્શનીયશ્ચ નાન્યસ્તે સદૃશઃ પુમાન્ ।। 13
મારા ઘરની સ્ત્રીઓ અચાનક મને હંમેશા વખાણે છે કે મારી જેવી તાકાત અને રૂપ કોઈ પુરુષમાં નથી.
અહં રૂપેણ સંપન્નઃ સ્નાતો ગુરુવિભૂષિતઃ। નિત્યમેવ પ્રિયઃ સ્ત્રીણાં સૌભાગ્યાત્પ્રિયદર્શનઃ । રૂપસ્ય તન્મયા પ્રાપ્તં ફલં કમલલોચને ।। 14
હું સુંદર રૂપથી ભરપૂર છું, સ્નાન કરીને શ્રેષ્ઠ આભૂષણ પહેર્યા છે; સ્ત્રીઓ મને હંમેશા પ્રિય રાખે છે, હું ભાગ્યશાળી અને સૌને ગમું છું. હે કમળની આંખવાળી, મારા રૂપે મને આ ફળ મળ્યું છે.
દિષ્ટ્યા ત્વં દર્શનીયોસિ દિષ્ટ્યાઽઽત્માનં પ્રશંસસિ।। 15
ભાગ્યે તું દેખાવમાં સુંદર છે અને ભાગ્યે જ તું પોતાનો વખાણ કરે છે.
ત્વયાઽપીદૃગ્ગુણા નારી રૂપશીલસમન્વિતા। અદૃષ્ટપૂર્વા પશ્ય ત્વં યતો જાનાસિ સૂતજ। દ્રક્ષ્યસિ ત્વં મુહૂર્તેન યથેયં સ્ત્રી ગુણાન્વિતા ।। 16
હજી સુધી તું કદી આવી રૂપ અને ગુણવાળી સ્ત્રી જોઈ નથી; હવે જો, હે રથચાલકના પુત્ર, થોડા જ સમયમાં તું જાણશે કે સાચી ગુણવંતી સ્ત્રી કેવી હોય છે.
ઉપરંસ્યસિ કામાચ્ચ શીઘ્રં ત્વં સ્પ્રષ્ટુમર્હસિ । ઈદૃશસ્તુ ત્વયા સ્પર્શઃ સ્પૃષ્ટપૂર્વો ન કર્હિચિત્ ।। 17
હવે તારો વાસના જલ્દી ઓછી થઈ જશે, કારણ કે તું જે સ્પર્શ કરવા જાય છે, એ તું કદી સ્પર્શ્યું નથી.
સ્પર્શં વેત્સિ વિદગ્ધસ્ત્વં કામધર્મવિચક્ષણઃ। સ્ત્રીણાં પ્રીતિકરો નાન્યસ્ત્વત્સમઃ પુરુષસ્ત્વિહ ।। 18
તને સ્ત્રીઓને ગમતા સ્પર્શની સમજ છે, તું કામકલા જાણે છે; અહીં તારા જેવો બીજો કોઈ પુરુષ નથી.
ઇત્યુક્ત્વા તં મહાબાહુર્ભીમો ભીમપરાક્રમઃ। સહસોત્પત્ય કૌન્તેયઃ પ્રહસ્યેદમુવાચ હ ।। 19
આ રીતે બોલ્યા પછી, મહાબાહુ ભીમ, જે ભયંકર પરાક્રમી છે, અચાનક ઊભો થયો અને હસતો હસતો બોલ્યો.
અદ્ય ત્વાં ભગિની પાપં કૃષ્યમાણં મયા ભુવિ । દ્રક્ષ્યતેઽદ્રિપ્રતીકાશં સિંહેનેવ મહાગજમ્ ।। 20
આજે, હે પાપી, મારી બહેન તને મારા હાથથી જમીન પર ખેંચાતો જોઈ લેશે, જેમ સિંહ મોટા હાથીને ખેંચે છે એમ.
નિરાબાધા ત્વયિ હતે સૈરન્ધ્રી વિચરિષ્યતિ। સુખમેવ ચરિષ્યન્તિ સૈરન્ધ્ર્યાઃ પતયઃ સદા ।। 21
તારા મરણ પછી સૈરંધ્રી નિર્ભય થઈને ફરશે અને સૈરંધ્રીના પતિઓ હંમેશા સુખથી જીવે.
તતો જગ્રાહ કેશેષુ માલ્યવત્સુ સુગન્ધિષુ ।। 22
પછી ભીમે સુગંધિત માળાવાળા કીચકના વાળ પકડી લીધા.
ગૃહીત્વા કીચકં ભીમો વિરરાજ મહાબલઃ। ગૃહીત્વા ગ્રાસકામસ્તુ સિંહઃ ક્ષુદ્રમૃગં યથા ।। 23
કીચકને પકડીને, મહાબળવાન ભીમ સિંહ જેવો તેજસ્વી લાગ્યો, જેમ સિંહ પોતાના શિકાર માટે નાના પ્રાણીને પકડી લે છે.
સ કેશેષુ પરામૃષ્ટો બલેન બલિનાં વરઃ। આક્ષિપ્ય કેશાન્વેગેન બાહ્વોર્જગ્રાહ પાણ્ડવમ્ ।। 24
પછી, બલવાનોમાં શ્રેષ્ઠ એવા કીચકે ભીમના વાળ મજબૂતીથી પકડી લીધા અને ઝડપથી ખેંચી, પછી તેના હાથ પણ મજબૂતીથી જકડી લીધા.
બાહુયુદ્ધં તયોરાસીત્ક્રુદ્ધયોર્નરસિંહયોઃ। વસન્તે વાસિતાહેતોર્બલિનોર્નાગયોરિવ ।। 25
બન્ને ક્રોધિત પુરુષસિંહો વચ્ચે હાથાપાઈની જંગ શરૂ થઈ, જાણે વસંત ઋતુમાં બે શક્તિશાળી સાપો સંગીની માટે લડી રહ્યા હોય.
કીચકાનાં તુ મુખ્યસ્ય નરાણામુત્તમસ્ય ચ। વાલિસુગ્રીવયોર્ભ્રાત્રોઃ પુરેવ કપિસિંહયોઃ ।। 26
આ યુદ્ધ કીચકોમાં મુખ્ય અને મનુષ્યોમાં શ્રેષ્ઠ એવા ભીમ વચ્ચે હતું, જે વાલી અને સુગ્રીવ નામના વાનરસિંહ ભાઈઓની જૂની લડાઈ જેવું લાગતું હતું.
શાર્દૂલાવિવ ગર્જન્તૌ તાર્ક્ષ્યનાગાવિવોદ્યતૌ। સમયત્નૌ સમક્રોધૌ પતિતૌ ભીમકીચકૌ ।। 27
ભીમ અને કીચક બન્ને વાઘની જેમ ગર્જના કરતા, ગરુડ અને સાપની જેમ ઊંચા ઉડતા, સમાન દૃઢતા અને સમાન ક્રોધથી જમીન પર પડ્યા.
ગજાવિવ મદોન્મત્તૌ નદન્તૌ પતિતૌ ક્ષિતૌ। વૃષભાવિવ વલ્મીકં મૃદ્ગન્તૌ સમવિક્રમૌ ।।28
બન્ને મદમસ્ત હાથીઓની જેમ ગર્જના કરતા જમીન પર પડ્યા, અને બે બળવાન વાછરડાઓ જેમ કીડીયાના ઢગલાને પીસી નાખે, તેમ બળમાં બરાબર હતા.
ઈષદાગલિતં ચાપિ ક્રોધાચ્ચાવાઙ્મુખં સ્થિતમ્ । કીચકો બલવાન્ભીમં જાનુભ્યાં પાતયદ્ભુવિ ।। 29
ક્રોધથી થોડીક વાંકી કાયામાં, બલવાન કીચકે પોતાના ઘૂંટણથી ભીમને જમીન પર દબાવી દીધો.
પાતિતો ભીમસેનસ્તુ કીચકેન બલીયસા। ઉત્પપાતાથ વેગેન દણ્ડાહત ઇવોરગઃ ।। 30
મહાબળવાન કીચકે ભીમસેનને જમીન પર ફેંકી દીધો, પણ ભીમસેન તુરંત જ લાકડીથી મારેલા સાપની જેમ ઝડપથી ઊભો થઈ ગયો.
સ્પર્ધયા ચ બલોન્મત્તૌ તાવુભૌ ભીમકીચકૌ। નિશ્શબ્દં પર્યકર્ષેતામન્યોન્યસ્ય વિનિર્જયે ।। 31
બન્ને ભીમ અને કીચક બળના અહંકાર અને સ્પર્ધાથી ચુપચાપ એકબીજાને ખેંચતા રહ્યા, અને જીત માટે જહેમત કરતા રહ્યા.
તતસ્તદ્ભવનશ્રેષ્ઠં પ્રાકમ્પત તદા ભૃશમ્। તૌ ક્રોધવશમાપન્નાવન્યોન્યમભિજઘ્નતુઃ ।। 32
પછી એ મહેલ જોરથી ધ્રૂજી ઉઠ્યું, કેમ કે એ બન્ને ક્રોધમાં આવીને એકબીજાને મારતા હતા.
તલાભ્યાં ભીમસેનેન વક્ષસ્યભિહતો બલી। કીચકો રોષરક્તાક્ષો ન ચચાલ પદાત્પદમ્ ।। 33
ભીમસેને પોતાની તાકાતથી કીચકના છાતી પર જોરથી ચાટા માર્યા, છતાં રોષથી લાલ આંખો કરનાર કીચક એક પગ પણ હલાવ્યો નહીં.
મુહૂર્તમશકત્સોઢું વેગં તસ્ય મહાત્મનઃ। કીચકો ભીમસેનેન પશ્ચાત્પશ્ચાદહીયત ।। 34
કીચકે થોડો સમય સુધી ભીમસેનની જોરદાર તાકાત સહન કરી, પણ પછી ધીરે ધીરે તે ભીમસેનના બળ સામે હારી ગયો.
તં હીયમાનં વિજ્ઞાય ભીમસેનો મહાબલઃ । વક્ષસ્યાનીય વેગેન પ્રમમાથ વિચેતસમ્ ।। 35
ભીમસેને સમજ્યું કે કીચક હવે હારી રહ્યો છે, તો તેણે જોરથી તેને નજીક ખેંચી લીધો અને એના હોશ જતો રહે ત્યાં સુધી દબાવી દીધો.