કીચકસ્ય વધં ભીમ યદિ જાનન્તિ નાગરાઃ। ત્વયા કૃતં મહાબાહો નાહં જીવિતુમુત્સહે ।। 49
મજબૂત ભીમ, જો શહેરવાસીઓ જાણે કે કીચકને તું માર્યો છે, તો હું જીવતી રહી શકીશ નહીં.
કથં સત્યાચ્ચ નાપેયાદ્રાજાઽયં મત્કૃતે પ્રભો। નિશિ ગૂઢં તથા ભીમ કીચકં તં નિપાતય ।। 50
મારા કારણે આ રાજા સત્યનો ત્યાગ કેવી રીતે કરે? તેથી, ભીમ, રાતે ગુપ્ત રીતે કીચકને મારી નાખ.
અનુબુદ્ધે હિ કૌન્તેયો ધર્મરાજો યુધિષ્ઠિરઃ। પુનર્વનં વ્રજેદ્ધીમાનનુજૈઃ પરિવારિતઃ ।। 51
જો કુંતીપુત્ર ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરને આ વાત ખબર પડે તો તે પોતાના સાથીઓ સાથે ફરી જંગલમાં ચાલ્યો જશે.
કશ્ચ ધર્મપરં જ્યેષ્ઠમતિવર્તેત ભારત। ભીમ ભીતાઽસ્મિ સંબોધાત્સાધુ મા ચાપલં કૃથાઃ ।। 52
ભીમ, ભારતોમાં કયારેક કોઈ ધર્મપ્રેમી મોટા ભાઈની આજ્ઞા ઉલ્લંઘે? હું ખુલાસાની ભયથી ડરી રહી છું—કૃપા કરીને ઉતાવળ ન કર.
યથા ન કશ્ચિઞ્જાનીતે સૂતપુત્રં ત્વયા હતમ્। તથા કુરુષ્વ કૌરવ્ય બલવન્નરિમર્દન । અદૃશ્યમાનસ્ત્વંતસ્ય ભિન્ધિ પ્રાણાનરિન્દમ ।। 53
હે કૌરવ, શત્રુવિનાશક, એવું કરજે કે કોઈને ખબર ન પડે કે તું કીચકને માર્યો છે; ગુપ્ત રીતે, એને મારે અને કોઈને જાણ ન થાય.
તથા ભદ્રે કરિષ્યામિ યથા ત્વં ભીરુ ભાષસે। અદૃશ્યમાનસ્તસ્યાહં તમિસ્રાયાં સકુણ્ડલમ્ ।। 1
હે ભદ્રા, તું જે કહેશે એ પ્રમાણે જ હું કરીશ; અંધકારમાં, એને જાણ્યા વિના, હું કીચકને તેના કુંડળ સહિત મારી નાખીશ.
નાગો બિલ્વમિવાક્રમ્ય પોથયિષ્યામિ તચ્છિરઃ। અલભ્યામિચ્છતસ્તસ્ય કીચકસ્ય દુરાત્મનઃ ।। 2
જેમ સાપ બિળવ ફળને ચકનાચૂર કરે છે, તેમ હું કીચકના માથાને ફોડી નાખીશ, જે તને મેળવવા ઈચ્છે છે પણ કદી મેળવી શક્યો નથી.
મયા યદુક્તં પાઞ્ચાલિ ધર્મરાજસુતં પ્રતિ। કોપાદૃતે કિમન્યત્તુ નાનુવર્તેત કો નૃપમ્ ।। 3
હે પાંચાલી, ધર્મરાજના પુત્ર વિશે મેં તને જે કહ્યું છે, એ સિવાય ગુસ્સામાં, બીજું તો કોણ રાજાની આજ્ઞા ન પાળે?
એવમુક્તવા મહાબાહુસ્તત્ર પાણ્ડવનન્દનઃ। અર્ધરાત્રે તદોત્થાય સત્વવાન્ભીમવિક્રમઃ ।। 4
આ રીતે બોલ્યા પછી, પાંડુપુત્ર, મહાબલી ભીમ, મધ્યરાત્રે ઉઠી ગયો.
અવદાતેન મૃદુના પટેનાચ્છાદિતસ્તથા । દ્રૌપદીં પૃષ્ઠતઃ કૃત્વા યત્રાસીન્નર્તનાલયઃ ।। 5
પવિત્ર અને નરમ કપડાં પહેરીને, ભીમ દ્રૌપદીના પાછળ-પાછળ નૃત્યગૃહ તરફ ગયો જ્યાં નૃત્ય ચાલતું હતું.
સ ભીમઃ પ્રથમં ગત્વા તમિસ્રાયામુપાવિશત્ । મૃગં સિંહ ઇવાદૃશ્યઃ પ્રત્યાકાઙ્ક્ષત્સ કીચકમ્ ।। 6
ભીમ પહેલો જ અંધકારમાં ગયો અને ત્યાં બેસી રહ્યો, એ રીતે કે કોઈએ તેને જોયો નહિ, જેમ સિંહ પોતાના શિકારની રાહ જુએ છે, એમ તે કીચકની રાહ જોઈ રહ્યો હતો.
કીચકસ્તુ શિરઃસ્નાતો નિશાયાં સમલંકૃતઃ। સઙ્કેતમગમત્તૂર્ણં શૂન્યાગારમપાવૃતમ્ ।। 7
કીચકએ રાત્રે માથું ધોઈને પોતાને શણગાર્યો અને ઝડપથી તે નક્કી કરેલી ખાલી ઓરડીમાં આવી પહોંચ્યો.
તદેવ નર્તનાગારં પાઞ્ચાલી યદભાષત। તાં મન્યમાનઃ સંકેતે સૈરન્ધ્રીં કામમોહિતઃ ।। 8
પાંચાલી જે નૃત્યશાળાની વાત કરી હતી, એ જ જગ્યાએ કીચક ગયો, અને મનમાં ઇચ્છાથી અંધો બનીને, એ સાંકેતિક સ્થળે સૈરંધ્રી છે એમ માનીને અંદર પ્રવેશ્યો.
પ્રવિશ્ય નર્તનાગારં તતસ્તં પુરુષર્ષભમ્। પૂર્વાગતં ભીમસેનં દૃપ્તમપ્રતિમજસમ્ ।। 9
નૃત્યશાળામાં પ્રવેશતાં જ, તેણે જોઈ લીધું કે પુરુષોમાં શ્રેષ્ઠ એવા ભીમસેન, જે પહેલેથી જ આવ્યા હતા અને જેઓની તાકાતની કોઈ સરખામણી નથી, ત્યાં બેઠેલા છે.
શયાનં શયને તત્ર મૃત્યું મૂઢઃ પરામૃશત્। જાજ્વલ્યમાનં કોપેન કૃષ્ણાધર્ષણજેન ચ ।। 10
કીચક ત્યાં પથારી પર સૂતા ભીમને જોઈને, જાણે અજાણતા મરણને સ્પર્શી બેઠો, જે કૃષ્ણાને થયેલા અપમાનના ગુસ્સાથી ધધકી રહ્યો હતો.
એકાન્તે ભીમમાસાદ્ય કીચકઃ કાલચોદિતઃ। હર્ષોન્મથિતચિત્તાત્મા સ્મયમાનોઽભ્યભાષત ।। 11
ભાગ્યના પ્રેરણે કીચક એકાંતમાં ભીમ પાસે આવ્યો, આનંદથી મન ફૂલ્યું હતું અને હસતો હસતો બોલવા લાગ્યો.
પ્રહિતં તે મયા ભદ્રે બહુવિત્તં શુચિસ્મિતે। ત્વયિ તિષ્ઠતુ તત્સર્વં યથાઽસિ સ્વયમાગતા ।। 12
હે સુંદર સ્મિતવાળી, મેં તને ઘણું ધન મોકલ્યું છે; તું અહીં પોતે આવી છે, એટલે એ બધું તારા માટે જ રહે.
અકસ્માન્માં પ્રશંસન્તિ સદા ગૃહગતાઃ સ્ત્રિયઃ। બલવાન્દર્શનીયશ્ચ નાન્યસ્તે સદૃશઃ પુમાન્ ।। 13
મારા ઘરની સ્ત્રીઓ અચાનક મને હંમેશા વખાણે છે કે મારી જેવી તાકાત અને રૂપ કોઈ પુરુષમાં નથી.
અહં રૂપેણ સંપન્નઃ સ્નાતો ગુરુવિભૂષિતઃ। નિત્યમેવ પ્રિયઃ સ્ત્રીણાં સૌભાગ્યાત્પ્રિયદર્શનઃ । રૂપસ્ય તન્મયા પ્રાપ્તં ફલં કમલલોચને ।। 14
હું સુંદર રૂપથી ભરપૂર છું, સ્નાન કરીને શ્રેષ્ઠ આભૂષણ પહેર્યા છે; સ્ત્રીઓ મને હંમેશા પ્રિય રાખે છે, હું ભાગ્યશાળી અને સૌને ગમું છું. હે કમળની આંખવાળી, મારા રૂપે મને આ ફળ મળ્યું છે.
દિષ્ટ્યા ત્વં દર્શનીયોસિ દિષ્ટ્યાઽઽત્માનં પ્રશંસસિ।। 15
ભાગ્યે તું દેખાવમાં સુંદર છે અને ભાગ્યે જ તું પોતાનો વખાણ કરે છે.
ત્વયાઽપીદૃગ્ગુણા નારી રૂપશીલસમન્વિતા। અદૃષ્ટપૂર્વા પશ્ય ત્વં યતો જાનાસિ સૂતજ। દ્રક્ષ્યસિ ત્વં મુહૂર્તેન યથેયં સ્ત્રી ગુણાન્વિતા ।। 16
હજી સુધી તું કદી આવી રૂપ અને ગુણવાળી સ્ત્રી જોઈ નથી; હવે જો, હે રથચાલકના પુત્ર, થોડા જ સમયમાં તું જાણશે કે સાચી ગુણવંતી સ્ત્રી કેવી હોય છે.
ઉપરંસ્યસિ કામાચ્ચ શીઘ્રં ત્વં સ્પ્રષ્ટુમર્હસિ । ઈદૃશસ્તુ ત્વયા સ્પર્શઃ સ્પૃષ્ટપૂર્વો ન કર્હિચિત્ ।। 17
હવે તારો વાસના જલ્દી ઓછી થઈ જશે, કારણ કે તું જે સ્પર્શ કરવા જાય છે, એ તું કદી સ્પર્શ્યું નથી.
સ્પર્શં વેત્સિ વિદગ્ધસ્ત્વં કામધર્મવિચક્ષણઃ। સ્ત્રીણાં પ્રીતિકરો નાન્યસ્ત્વત્સમઃ પુરુષસ્ત્વિહ ।। 18
તને સ્ત્રીઓને ગમતા સ્પર્શની સમજ છે, તું કામકલા જાણે છે; અહીં તારા જેવો બીજો કોઈ પુરુષ નથી.
ઇત્યુક્ત્વા તં મહાબાહુર્ભીમો ભીમપરાક્રમઃ। સહસોત્પત્ય કૌન્તેયઃ પ્રહસ્યેદમુવાચ હ ।। 19
આ રીતે બોલ્યા પછી, મહાબાહુ ભીમ, જે ભયંકર પરાક્રમી છે, અચાનક ઊભો થયો અને હસતો હસતો બોલ્યો.
અદ્ય ત્વાં ભગિની પાપં કૃષ્યમાણં મયા ભુવિ । દ્રક્ષ્યતેઽદ્રિપ્રતીકાશં સિંહેનેવ મહાગજમ્ ।। 20
આજે, હે પાપી, મારી બહેન તને મારા હાથથી જમીન પર ખેંચાતો જોઈ લેશે, જેમ સિંહ મોટા હાથીને ખેંચે છે એમ.
નિરાબાધા ત્વયિ હતે સૈરન્ધ્રી વિચરિષ્યતિ। સુખમેવ ચરિષ્યન્તિ સૈરન્ધ્ર્યાઃ પતયઃ સદા ।। 21
તારા મરણ પછી સૈરંધ્રી નિર્ભય થઈને ફરશે અને સૈરંધ્રીના પતિઓ હંમેશા સુખથી જીવે.
તતો જગ્રાહ કેશેષુ માલ્યવત્સુ સુગન્ધિષુ ।। 22
પછી ભીમે સુગંધિત માળાવાળા કીચકના વાળ પકડી લીધા.
ગૃહીત્વા કીચકં ભીમો વિરરાજ મહાબલઃ। ગૃહીત્વા ગ્રાસકામસ્તુ સિંહઃ ક્ષુદ્રમૃગં યથા ।। 23
કીચકને પકડીને, મહાબળવાન ભીમ સિંહ જેવો તેજસ્વી લાગ્યો, જેમ સિંહ પોતાના શિકાર માટે નાના પ્રાણીને પકડી લે છે.
સ કેશેષુ પરામૃષ્ટો બલેન બલિનાં વરઃ। આક્ષિપ્ય કેશાન્વેગેન બાહ્વોર્જગ્રાહ પાણ્ડવમ્ ।। 24
પછી, બલવાનોમાં શ્રેષ્ઠ એવા કીચકે ભીમના વાળ મજબૂતીથી પકડી લીધા અને ઝડપથી ખેંચી, પછી તેના હાથ પણ મજબૂતીથી જકડી લીધા.
બાહુયુદ્ધં તયોરાસીત્ક્રુદ્ધયોર્નરસિંહયોઃ। વસન્તે વાસિતાહેતોર્બલિનોર્નાગયોરિવ ।। 25
બન્ને ક્રોધિત પુરુષસિંહો વચ્ચે હાથાપાઈની જંગ શરૂ થઈ, જાણે વસંત ઋતુમાં બે શક્તિશાળી સાપો સંગીની માટે લડી રહ્યા હોય.