આશ્વાસયિત્વા બહુશો ભૃશમાર્તાં સુમધ્યમામ્। હેતુતત્વાર્થસંયુક્તૈર્વચોભિર્દ્રુપદાત્મજામ્ ।। 54
ભીમએ દુઃખથી તૂટેલી, સુકાંટ કમરની દ્રુપદપુત્રીને વારંવાર સમજાવી, સમજદારી અને સાચા શબ્દોથી ધીરજ આપી.
પ્રમૃજ્ય વદનં તસ્યાઃ પાણિનાઽશ્રુસમાકુલમ્। ઉવાચ ચૈનાં દુઃખાર્તાં ભીમઃ ક્રોધસમન્વિતઃ ।। 55
એના આંસુથી ભીંજાયેલા ચહેરા પર હાથ ફેરવી, ભીમએ ગુસ્સાથી ભરાઈને દુઃખી દ્રૌપદી સાથે વાત કરી.
તથા ભદ્રે કરિષ્યામિ યથા ત્વં ભીરુ ભાષસે। અદ્યૈનં સૂદયિષ્યામિ કીચકં સહ બાન્ધવૈઃ ।। 1
ભયભીત સજ્જન, હું એ જ કરીશ જે તું કહે છે; આજે જ હું કીચકને અને એની સાથેના બધાને મારી નાખીશ.
અસ્યાઃ પ્રદોષે શર્વર્યાઃ કુરુષ્વાનેન સંવિદમ્ । દુઃખં શોકં ચ નિર્ધૂય યાજ્ઞસેનિ શુચિસ્મિતે ।। 2
આ રાતે, એ સાથે સંમતિ કર; દુઃખ અને શોકને દૂર કરી દે, હે યાજ્ઞસેની, શુદ્ધ હાસ્યવાળી.
યૈષા નર્તનશાલેહ મત્સ્યરાજેન કારિતા। દિવાત્ર કન્યા નૃત્યન્તિ રાત્રૌ યાન્તિ તથા ગૃહં ।। 3
આ નૃત્યશાળા છે, જે માછલરાજાએ બનાવેલી છે; અહીં દિવસે કન્યાઓ નૃત્ય કરે છે અને રાત્રે ઘરે જાય છે.
તત્રાસ્તિ શયનં ભીરુ દૃઢાઙ્ગં સુપ્રતિષ્ઠિતમ્। તત્રૈનં દર્શયિષ્યામિ પૂર્વપ્રેતાન્પિતામહાન્ । ત્વદ્દર્શનસમુત્થેન કામેનાકુલિતેન્દ્રિયમ્ ।। 4
એમાં એક મજબૂત અને સારી રીતે ગોઠવાયેલું શયન છે, હે ભયભીત; ત્યાં હું એને એના પૂર્વજોને બતાવીશ, કારણ કે તારી મુલાકાતથી એના ઇન્દ્રિયો કામના વડે ઉથલપાથલ થઈ ગયા છે.
સંકેતં સૂતપુત્રસ્ય કારયસ્વ શુભાનને। યથા પરે ન પશ્યેયુઃ કુર્વન્તીં તેન સંવિદમ્ ।। 5
હે શુભ ચહેરાવાળી, રથચાલકના પુત્ર સાથે એવી રીતે મળવાનું આયોજન કર, કે બીજાને ખબર ન પડે કે તું તેની સાથે કંઈ સંમતિ કરી રહી છે.
તથા કુરુષ્વ કલ્યાણિ યથા સન્નિહિતો ભવેત્। તથા કુર્યાશ્ચ સંકેતં સૂતપુત્રસ્ય સંવૃતમ્ ।। 6
હે કલ્યાણી, એવું કર કે તે નજીકમાં રહે અને રથચાલકના પુત્ર સાથે મળવાનું બધું ગુપ્ત રહે.
આવયોઃ સંગમં ભીરુ યથા માર્ત્યો ન બુધ્યતિ । કીચકસ્ય વિનાશાય તથા કુરુ નૃપાત્મજે ।। 7
હે ડરપોક, આપણું મળવું એવું હોવું જોઈએ કે કોઈ માનવીને ખબર ન પડે. હે રાજકુમારી, કીચકના વિનાશ માટે આવું જ કર.
તત્ર તૌ કથયિત્વા તુ બાષ્પમુત્સૃજ્ય દુઃખિતૌ। રાત્રિશેષં તમત્યુગ્રં ધારયામાસતુર્હૃદિ ।। 8
ત્યાં બંનેએ વાત કરીને, દુઃખી થઈને, આંખોમાંથી આંસુ વહાવ્યા અને રાતનો જે ભાગ બાકી રહ્યો તે હૃદયમાં સહન કર્યો.
ભીમેન ચ પ્રતિજ્ઞાતે કીચકસ્ય વધે તદા। દ્રૌપદી ચ સુદેષ્ણાયાઃ પ્રવિવેશ પુનર્ગૃહમ્ ।। 9
જ્યારે ભીમે કીચકને મારવાનો સંકલ્પ કર્યો, ત્યારે દ્રૌપદી ફરીથી સુદેષ્ણાના ઘરમાં ગઈ.
તસ્યાં રજન્યાં વ્યુષ્ટાયાં પ્રાતરુત્થાય કીચકઃ। ગત્વા રાજકુલાયૈવ દ્રૌપદીમિદમબ્રવીત્ ।। 10
તે રાત પસાર થઈ ત્યારે કીચક સવારે ઉઠ્યો, રાજમહેલમાં ગયો અને દ્રૌપદીને 이렇게 કહ્યું.
યત્ત્વાઽહં પશ્યતો રાજ્ઞઃ પાતયિત્વા પદાઽહનમ્ । ન કંચિલ્લભસે નાથમભિપન્ના બલીયસા ।। 11
જ્યારે હું તને રાજાના સામે પગથી ફેંકી દીધી, ત્યારે તને કોઈ બચાવનાર મળ્યો નહીં, ભલે તને જોરથી પીડાવાયું હતું.
પ્રવાદેન તુ માત્સ્યાનામયં રાજેતિ ચોચ્યતે। અહમેવ હિ રાજા વૈ માત્સ્યાનાં વાહિનીપતિઃ ।। 12
માત્સ્ય લોકોમાં એવી વાત છે કે આ રાજા છે, પણ સાચો રાજા અને સેનાપતિ તો હું જ છું.
સા સુખં પ્રતિપદ્યસ્વ દાસો ભીરુ ભવામિ તે। ન હ્યહં ત્વામૃતે ભીરુ ચિરં જીવિતુમુત્સહે ।। 13
હે ડરપોક, સુખ સ્વીકાર; હું તારો દાસ બની જઈશ. તારા વિના હું લાંબું જીવવું સહન કરી શકતો નથી.
અહન્યહનિ સુશ્રોણિ શતનિષ્કં દદામિ તે। દાસીશતં ચ તે દદ્યાં દાસાનામપિ ચાપરમ્ ।। 14
હે સુંદર કટિવાળી, દરરોજ હું તને સો સોનાના નાણાં, સો દાસીઓ અને વધુ દાસો આપીશ.
રથાંશ્ચાશ્વતરીયુક્તાનસ્તુ નૌ ભીરુ સંગમઃ । સુદાસાનાં સહસ્રં ચ મહિષાણાં સહસ્રકમ્ ।। 15
હે ડરપોક, આપણા મળવા માટે ખચ્ચર જોડેલા રથો, સારા દાસોના હજાર અને મહિષોના પણ હજાર આપીશ.
અન્તઃપુરસહસ્રં ચ હેમકૂટસહસ્રકમ્। તુભ્યં દાસ્યામિ સર્વાણિ રાજાર્હાણ્યમ્બરાણિ ચ ।। 16
હજારો આંતરમહેલ, હજારો સોનાના ખજાના અને રાજમાતા જેવી વસ્ત્રો પણ તને આપીશ.
એતન્મે વચનં સત્યં પ્રતિપદ્યસ્વ કીચક। ન તે સખા વા ભ્રાતા વા જાનીયાત્સંગમં મયા ।। 17
હે કીચક, આ મારું સાચું વચન છે, સ્વીકાર. તારો મિત્ર કે ભાઈ પણ આપણા મળવાની વાત જાણે નહીં.
અનુપ્રવાદાદ્ભીતાઽસ્મિ ગન્ધર્વાણાં યશસ્વિનામ્ । અનુબોધાદ્ગનર્થઃ સ્યાદયશશ્ચ મહદ્ભવેત। એતન્મે પ્રતિજાનીહિ તતોઽહં વશગા તવ ।। 18
મને પ્રસિદ્ધ ગંધર્વોથી ડર લાગે છે, કારણ કે લોકો વાત કરે છે. જો તેમને ખબર પડી જાય તો નુકસાન અને મોટું અપમાન થશે. તું મને એ વચન આપ, પછી હું તારી થઈ જઈશ.
એવમેતત્કરિષ્યામિ યથા સુશ્રોણિ ભાષસે। એકોઽહમાગમિષ્યામિ શૂન્યમાવસથં તવ ।। 19
હે સુંદર કટિવાળી, તું જે કહ્યુ એ પ્રમાણે જ હું કરીશ. હું એકલો જ તારા ખાલી ઘરએ આવીશ.
સમાગમાર્થં રમ્ભોરુ ત્વયા મદનદર્પિતઃ। યથા ત્વાં નૈવ પશ્યેયુર્ગન્ધર્વાઃ સૂર્યવર્ચસઃ ।। 20
હે પાતળા જાંઘવાળી, તારા સાથે મળવા માટે, કામથી ઉન્મત્ત થઈ, હું આવું કે તેજસ્વી ગંધર્વો તને જોઈ ન શકે.
યદેતન્નર્તનાગારં માત્સ્યરાજેન કારિતમ્। દિવાત્ર કન્યા નૃત્યન્તિ રાત્રૌ યાન્તિ સ્વકં ગૃહં ।। 21
માત્સ્ય રાજાએ જે નૃત્યશાળા બનાવાવી છે, ત્યાં દિવસે કન્યાઓ નૃત્ય કરે છે અને રાત્રે પોતાના ઘેર પાછી જાય છે.
નિશાયાં તત્ર ગચ્છેથા ગન્ધર્વાસ્તન્ન જાનતે। તત્ર દોષઃ પરિહૃતો ભવિષ્યતિ ન સંશયઃ ।। 22
ત્યાં રાત્રે જા; ગંધર્વોને તેની ખબર નથી. ત્યાં કોઈ દોષ નહીં થાય, એમાં શંકા નથી.
એકસ્ત્વં નર્તનાગારં રાત્રૌ સંકેતમાવ્રજ । તત્રાહં ભવિતા તુભ્યં વશગા નાત્ર સંશયઃ ।। 23
તમે એકલા જ રાત્રે નૃત્યશાળામાં, જે રીતે નક્કી થયું છે, આવજો. ત્યાં હું સંપૂર્ણપણે તમારા વશમાં રહીશ—આમાં કોઈ શંકા નથી.
તથા ભદ્રે કરિષ્યામિ યથા ત્વં ભીરુ વક્ષ્યસિ। એકઃ સન્નર્તનાગારમાગમિષ્યામિ ભામિનિ। સમાગમાર્થં સુશ્રોણિ શપે ચ સુકૃતેન મે ।। 24
હા, સુખી સ્ત્રી, હું એ જ રીતે કરીશ જેમ તમે કહેશો. સુંદરિ, હું એકલો જ નૃત્યશાળામાં આવીશ, આપણા મિલન માટે. મારા સારા કર્મો પર શપથ છે.
યથા ત્વાં નાવબુધ્યન્તિ ગન્ધર્વા વરવર્ણિનિ। સત્યં તે પ્રતિજાનામિ ગન્ધર્વેભ્યો ન તે ભયમ્। અલંકરિષ્યામ્યદ્યાહં ત્વત્સમાગમનાય વૈ ।। 25
જેમ તમે કહ્યું તેમ, સુંદર રંગવાળી, હું સાચું વચન આપું છું કે ગંધર્વો તમને ઓળખી નહીં શકે. તેમનો તમારે કોઈ ડર નથી. આજે હું આપણા મિલન માટે પોતાને શણગારિશ.
વાસાંસિ ચ વિચિત્રાણિ મનોજ્ઞાનિ તવાપિ ચ। યથા માં ન ત્યજેથાસ્ત્વં તથ રંસ્યે ત્વયા સહ ।। 26
હું પણ મનમોહક અને સુંદર વસ્ત્રો પહેરીશ, અને તમે પણ. જેમ તમે મને છોડશો નહીં, તેમ હું પણ તમારી સાથે આનંદ માણીશ.
તથા ચેદપ્યહં સૂત દર્શયિષ્યામિ તે સુખમ્। યન્નાનુભૂતં ભવતા જન્મપ્રભૃતિ કીચક ।। 27
જો એવું થાય, તો હું પણ, રથચાલક, તને એવાં આનંદ બતાવીશ, કીચક, જે તું જન્મથી આજ સુધી ક્યારેય અનુભવ્યા નથી.
તમર્થમપિ જલ્પન્ત્યા દ્રૌપદ્યાઃ કીચકસ્ય હ। ક્ષણમાત્રં તદભવન્માસેનૈવ સમં નૃપ ।। 28
જ્યારે દ્રૌપદી એ વાતો કીચકને કહી રહી હતી, રાજા, ત્યારે એ થોડો સમય કીચકને આખો મહિનો જેટલો લાંબો લાગ્યો.