સ્વાસ્તીર્ણમસ્તિ શયનં સિતસૂક્ષ્મોત્તરચ્છદમ્। અત્રારુહ્ય મયા સાર્ધં પિબેમાં વરવારુણીમ્ ।। 12
'અહીં સફેદ અને નરમ ચાદરથી શણગારેલું શયન છે; આવો, મારા સાથે બેસી આ ઉત્તમ વરુણી પીઓ.'
ભજસ્વ માં વિશાલાક્ષિ ભર્તા તે સદૃશોસ્મ્યહમ્। ઉપસર્પ વરારોહે મેરુમર્કપ્રભા યથા ।। 13
'વિશાળ આંખોવાળી, તું મને સ્વીકાર; હું તારા પતિ બનવા યોગ્ય છું. હે સુંદર અંગવાળી, જેમ સૂર્ય મેરુ પર ચઢે છે તેમ તું મારી નજીક આવ.'
સ મૂઢઃ કીચકસ્તત્ર પ્રાપ્તાં રાજીવલોચનામ્। અબ્રવીદ્દ્રૌપદીં દૃષ્ટ્વા દુરાત્મા હ્યાત્મસંમતઃ ।। 14
તે સમયે મોહગ્રસ્ત કીચકે, કમળ જેવી આંખો ધરાવતી દ્રૌપદી ત્યાં આવી ત્યારે, દુષ્ટ મનવાળો અને પોતાને યોગ્ય માનતો, એના સાથે વાત કરી.
કીચકેનૈવમુક્તા સા દ્રૌપદી વરવર્ણિની। અબ્રવીત્તમનાચારં નેદૃશં વક્તુમર્હસિ ।। 15
કીચકે આમ કહ્યું ત્યારે, તેજસ્વી દ્રૌપદીએ એ દુરાચારીને જવાબ આપ્યો: 'તું આવી રીતે બોલવા યોગ્ય નથી.'
નાહં શક્યા ત્વયા સ્પ્રષ્ટું શ્વપચેનેવ બ્રાહ્મણી। ગન્તુમિચ્છસિ દુર્બુદ્ધે ગતિં દુર્ગતરાન્તરામ્ ।। 16
'તું મને સ્પર્શી શકતો નથી, જેમ શ્વપચ બ્રાહ્મણ સ્ત્રીને સ્પર્શી શકતો નથી. હે મૂર્ખ, તું બહુ મુશ્કેલ માર્ગે જવા ઈચ્છે છે.'
યત્ર ગચ્છન્તિ બહવઃ પરદારાભિમર્શકાઃ। નરાઃ સંભિન્નમર્યાદાઃ કીટવચ્ચાશુભાશ્રયાઃ ।। 17
'જે માર્ગે બીજા પુરુષોની પત્ની પર દૃષ્ટિ રાખનારા, મર્યાદા તોડનારા અને દુષ્ટ કર્મોમાં રત પુરુષો જાય છે, અને જીવાતની જેમ દુર્ગતિ પામે છે.'
અપ્રૈષીન્માં સુરાહારીં સુદેષ્ણા ત્વન્નિવેશનમ્ । તસ્યૈ નયિષ્યે મદિરાં ભગિની તૃષિતા તવ ।। 18
'સુદેષ્ણાએ મને, દારૂ લાવનારીને, તારા ઘરે મોકલી છે; તેની બહેન તરસી છે, હું તેના માટે દારૂ લઈ જઈશ.'
પિપાસિતા ચ કૈકેયી તૂર્ણં મામાદિશત્તતઃ। દીયતાં મે સુરા શીઘ્રં સૂતપુત્ર વ્રજામ્યહમ્ ।। 19
'કૈકેયી તરસી હતી, તેથી તેણે મને તાત્કાલિક આદેશ આપ્યો: દારૂ તરત આપ, હે રથચાલકપુત્ર, હું જઈ રહી છું.'
અન્યા ભદ્રે હરિષ્યન્તિ રાજપુત્ર્યાઃ સુરામિમામ્। કિં ત્વં યાસ્યસિ કલ્યાણિ મદર્થં ત્વમિહાગતા ।। 20
બીજાઓ, ભદ્રે, રાજકન્યાઓ માટે રાખેલી આ માદક દ્રવ્ય લઈ જશે; તું કેમ જવા માંગે છે, સુભાગ્યવતી, જ્યારે તું મારા માટે અહીં આવી છે?
ઇત્યુક્ત્વા દક્ષિણે પાણૌ સૂતપુત્રઃ પરામૃશત્। સા ગૃહીતા વિધૂન્વન્તી ભૂમૌ નિક્ષિપ્ય ભાજનમ્ । સભાં શરણમાધાવદ્યત્ર રાજા યુધિષ્ઠિરઃ ।। 21
આવી રીતે કહીને, સૂતપુત્રએ તેના જમણા હાથને સ્પર્શ કર્યો; એ છૂટાવીને, વાસણ જમીન પર મૂકી, એ સભા તરફ દોડી ગઈ, જ્યાં રાજા યુધિષ્ઠિર બેઠેલા હતા.
તાં કીચકઃ પ્રધાવન્તીં કેશપક્ષે પરામૃશત્। પાતયિત્વા તુ તાં ભૂમૌ સૂતપુત્રઃ પદાઽવધીત્ ।। 22
કિચકએ દોડતી દ્રૌપદીના વાળ પકડી લીધા; પછી એને જમીન પર પાડી, સૂતપુત્રએ પગથી માર્યો.
સભાયાં પશ્યતો રાજ્ઞો વિરાટસ્ય મહાત્મનઃ। બ્રાહ્મણાનાં ચ વૃદ્ધાનાં ક્ષત્રિયાણાં ચ પશ્યતાં ।। 23
આ બધું મહાન આત્માવાળા વિરાટ રાજા, બ્રાહ્મણોના વડીલો અને ક્ષત્રિયોએ સભામાં જોઈને witnessed.
તસ્યાઃ પાદાભિતપ્તાયા મુખાદ્રુધિરમાસ્રવત્ ।। 24
એના પગ દુખી રહ્યા અને મોઢામાંથી લોહી વહી નીકળ્યું.
તતો દિવાકરેણાશુ રાક્ષસઃ સંનિયોજિતઃ। સ કીચકમપોવાહ વાતવેગેન ભારત ।। 25
પછી, તરત જ, સૂર્યદેવે મોકલેલો રાક્ષસ કિચકને પવનની ઝડપથી ઉઠાવી લઈ ગયો.
સ પપાત તદા ભૂમૌ રક્ષોબલસમીરિતઃ । વિઘૂર્ણમાનો નિશ્ચેષ્ટશ્છિન્નમૂલ ઇવ દ્રુમઃ ।। 26
એ રાક્ષસની શક્તિથી ધકેલાઈને, કિચક જમીન પર પડી ગયો; એ અચેત, વાવાઝોડામાં ફરતો, મૂળથી કપાયેલા વૃક્ષ જેવો લાગતો હતો.
તાં દૃષ્ટ્વા તત્ર તે સભ્યા હાહાભૂતાઃ સમન્તતઃ। ન યુક્તં સૂતપુત્રેતિ કીચકેતિ ચ તેઽવદન્। કિમિયં વધ્યતે બાલા કૃપણા ચાપ્યબાન્ધવા ।। 27
એને જોઈને, સભ્યોએ ચારે બાજુથી દુઃખ વ્યક્ત કર્યું; 'આ યોગ્ય નથી, સૂતપુત્ર!' 'કિચક!' એમ બોલ્યા. 'આ નિરાધાર, નાનકડી છોકરીને કેમ મારવામાં આવે છે?'
તસ્યામાસન્હિ તે પાર્થાઃ સભાયાં ભ્રાતરસ્તથા । અમૃષ્યમાણાઃ કૃષ્ણાયાઃ કીચકેન પદા વધં ।। 28
એ સભામાં, પાંડવ ભાઈઓ પણ હાજર હતા, અને દ્રૌપદી પર કિચકના પગના ઘા સહન કરી શકતા નહોતા.
તાં દૃષ્ટ્વા ભીમસેનસ્ય ક્રોધાદાસ્રમવર્તત। ધૂમોચ્છ્વાસઃ સમભવન્નેત્રે ચોચ્છ્રિતપક્ષ્મણી । સસ્વેદા ભ્રુકુટી ચોગ્રા લલાટે સમવર્તત ।। 29
એને જોઈને, ભીમસેનના ગુસ્સાથી આંખોમાંથી આંસુ આવી ગયા; શ્વાસ ધુમાડો જેવો થયો, આંખો પહોળી અને પાંપણ ઊંચી થઈ, કપાળ પર ઘમ અને ભયંકર ભ્રૂકુટી દેખાઈ.
તસ્ય ભીમો વધપ્રેપ્સુઃ કીચકસ્ય દુરાત્મનઃ। દન્તૈર્દન્તાંસ્તદા રોપાન્નિષ્પિપેષ મહામનાઃ ।। 30
દુષ્ટ કિચકને મારવાની ઇચ્છાથી, મહાન ભીમે ગુસ્સામાં દાંત પર દાંત દબાવી દીધા.
ભૂયઃ સંચરિતઃ ક્રુદ્ધઃ સહસોત્થાય ચાસનાત્। નિરૈક્ષત દ્રુમં દીર્ઘં રાજાનં ચાપ્યવૈક્ષત।। 31
પછી ફરી ગુસ્સાથી, એ અચાનક બેઠેલી જગ્યા પરથી ઊભો થયો, લાંબા વૃક્ષ તરફ જોયું અને રાજા તરફ પણ નજર કરી.
વધમાકાઙ્ક્ષમાણં તં કીચકસ્ય દુરાત્મનઃ। આકારેણૈવ ભીમં સ પ્રત્યપેધદ્યુધિષ્ઠિરઃ ।। 32
દુષ્ટ કિચકના મૃત્યુની ઇચ્છાથી, ભીમના રૂપે જ યુધિષ્ઠિર ડરી ગયા.
તસ્ય રાજા શનૈઃ સંજ્ઞાં કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ। ચકાર ભીમસેનસ્ય રોષાવિષ્ટસ્ય ધીમતઃ ।। 33
પછી, કુંતીપુત્ર યુધિષ્ઠિરે ધીરજપૂર્વક ગુસ્સે ભરેલા, બુદ્ધિશાળી ભીમસેનને શાંત કર્યો.
પ્રત્યાખ્યાનં તદા ચાહ કઙ્કો નામ યુધિષ્ઠિરઃ ।। 34
એ સમયે, કંક નામે યુધિષ્ઠિરે એ વાતને નકારી દીધી.
સૂદ મા સાહસં કાર્ષીઃ ફલિતોઽયં વનસ્પતિઃ। નાત્ર શુષ્કાણિ કાષ્ઠાનિ સન્તિ યાનિ ચ કાનિ ચ।। 35
રસોઈયા, તું કોઈ ઉતાવળ ન કર; આ વૃક્ષ પહેલેથી ફળ આપ્યું છે. અહીં સૂકા લાકડાં કે બીજું કંઈ નથી.
યદિ તે દારુકૃત્યં સ્યાન્નિષ્ક્રમ્ય નગરાદ્બહિઃ। સમૂલં શાતયેર્વૃક્ષં શ્રમસ્તે ન ભવિષ્યતિ।। 36
જો તારે લાકડાનું કામ હોય, તો શહેરની બહાર જઈને, મૂળથી વૃક્ષ કાપી લેજે; તને થાક લાગશે નહીં.
યસ્ય ચાર્દ્રસ્ય વૃક્ષસ્ય શીતચ્છાયાં સમાશ્રયેત્। ન તસ્ય પર્ણે દ્રુહ્યેત પૂર્વવૃત્તમનુસ્મરન્ ।। 37
જે કોઈ તાજા વૃક્ષની ઠંડી છાંયડીમાં આરામ મેળવે છે, એએ એની પાનને નુકસાન ન કરે, કારણ કે એ વૃક્ષે અગાઉ પણ ભલાઈ કરી છે.
ન ક્રોધકાલસમયઃ સૂદ મા ચાપલં કૃથાઃ। અપૂર્ણોઽયં દ્વિપક્ષોનો નેદં બલવતાં બહુ ।। 38
આવો ગુસ્સો કરવાનો સમય નથી, રસોઈયા, અને તું ઉતાવળ પણ ન કર. આ અડધો મહિનો પૂરો થયો નથી, અને અહીં શક્તિશાળી લોકો નથી.
અથાઙ્ગુષ્ઠેનાવમૃદ્ગાદઙ્ગુષ્ઠં તત્ર ધર્મરાટ્। પ્રબોધનભયાદ્રાજ્ઞો ભીમં તં પ્રત્યષેધયત્ ।। 39
પછી ધર્મરાજ યુધિષ્ઠિરે પોતાના અંગૂઠાથી ભીમના અંગૂઠા પર દબાવ્યું, જેથી રાજાને જાગી ન જાય એ ભયથી ભીમને રોકી દીધો.
ભીમસેનસ્તુ તદ્વાક્યં શ્રુત્વા પરપુરઞ્જયઃ। સહસોત્પતિતં ક્રોધં ન્યયચ્છદ્ધૃતિમાન્બલાત્ । ઇઙ્ગિતજ્ઞઃ સ તુ ભ્રાતુસ્તૂષ્ણીમાસીદ્વૃકોદરઃ ।। 40
બીમસેને આ વાત સાંભળી, દુશ્મનના શહેરો જીતનાર, હમણાં જ ઉઠેલો ગુસ્સો જોરથી દબાવી દીધો, ભાઈની ઈશારો સમજીને વ્રુકોદર ચુપચાપ રહી ગયો.
ભીમસ્ય ચ સમારમ્ભં દૃષ્ટ્વા રાજ્ઞોઽસ્ય ચેષ્ટિતમ્। દ્રૌપદી ચાધિકં ક્રોધાત્પ્રારુદત્સા પુનઃપુનઃ ।। 41
ભીમનો ઉગ્રભાવ અને રાજાની હરકત જોઈને દ્રૌપદી વધુ ગુસ્સાથી વારંવાર રડવા લાગી.