ગચ્છ શીઘ્રમિતસ્ત્વં હિ સ્વમેવ ભવનં શુભમ્। કિંચિત્કાર્યં સમુદ્દિશ્ય સુરામન્નં ચ કારય ।। 28
હવે તું તરત જ તારા ઘરે જા, કોઈ બહાનું કાઢી દઈને દારૂ અને ભોજન તૈયાર કરાવ.
કૃતે ચાન્ને સુરાયાં ચ પ્રેષયિષ્યસિ મે પુનઃ । તામહં પ્રેષયિષ્યામિ મધ્વન્નાર્થં તવાન્તિકમ્ ।। 29
જ્યારે ભોજન અને દારૂ તૈયાર થઈ જાય, ત્યારે મને ફરી સંદેશ મોકલજે; પછી હું એને તારા માટે મધુર ભોજન લેવા મોકલીશ.
તતઃ સંપ્રેષિતામેનાં વિજને નિરવગ્રહામ્। સાન્ત્વયેથા યથાન્યાયં યદિ સામ સહિષ્યતિ ।। 30
પછી જ્યારે હું એને એકલી અને નિર્ભય રીતે મોકલી દઉં, ત્યારે તું યોગ્ય રીતે એને સમજાવજે—જો એ તારી નમ્ર વાત સાંભળી શકે તો.
સદ્યઃ કૃતમિદં સર્વં શેષમત્રાનુચિન્તય ।। 31
આ બધું તો તરત થઈ જશે; હવે આગળ શું કરવું એ તું વિચારી લે.
સુદેષ્ણયૈવમુક્તસ્તુ કીચકઃ કાલચોદિતઃ। ત્વરમાણઃ પ્રચક્રામ સ્વગૃહં રાજવેશ્મનઃ ।। 32
સુદેષ્ણાએ આવું કહ્યાથી, કીચક તો સમયના પ્રભાવે ઝડપથી રાજમહેલમાંથી પોતાના ઘરે દોડી ગયો.
આગમ્ય ચ ગૃહં રમ્યં સુરામન્નં ચકાર હ। અજૈડકં ચ સુકૃતં બહુ ચોચ્ચાવચાન્મૃગાન્ ।। 33
પછી પોતાના સુંદર ઘરે પહોંચી, તેણે દારૂ અને ભોજન તૈયાર કરાવ્યું અને મોટા-નાના અનેક પ્રાણીઓનું સારું શાક પણ બનાવડાવ્યું.
ભક્ષાંશ્ચ વિવિધાકારાન્બહૂંશ્ચોચ્ચાવચાંસ્તદા। કારયામાસ કુશલૈરન્નપાનૈઃ સુસંસ્કૃતમ્ ।। 34
ત્યારે તેણે કુશળ રસોઇયાઓ દ્વારા અનેક પ્રકારના અને વિવિધ સ્વાદના ભોજન અને પીણું સારી રીતે તૈયાર કરાવ્યું.
ત્વરાવાન્કાલપાશેન કણ્ઠે બદ્ધઃ પશુર્યથા । નાવબુધ્યત મૂઢાત્મા મરણં સમુપસ્થિતમ્ ।। 35
તે ઝડપમાં, સમયના ફાંસામાં ગળે બાંધાયેલા પશુ જેવો બંધાયો હતો, પણ મૂર્ખ મનથી તેને આવનારી મરણની ખબર જ ન પડી.
આનીતાયાં સુરાયાં તુ કૃતે ચાન્ને સુસંસ્કૃતે। કીચકઃ પુનરાગમ્ય સુદેષ્ણાં વાક્યમબ્રવીત્ ।। 36
જ્યારે દારૂ લાવવામાં આવી અને ભોજન સારી રીતે તૈયાર થયું, ત્યારે કીચક ફરી સુદેષ્ણા પાસે આવ્યો અને બોલ્યો.
મધુ માંસં ચ બહુધા ભક્ષ્યાશ્ચ બહુધા કૃતાઃ। સુદેષ્ણે બ્રૂહિ સૈરન્ધ્રીં યથા સા મે ગૃહં વ્રજેત્ ।। 37
મધુ, માંસ અને અનેક પ્રકારના સ્વાદિષ્ટ ભોજન તૈયાર છે; સુદેષ્ણા, હવે તું સૈરંધ્રીને કહી દે કે એ મારા ઘરે આવી જાય.
કેનચિત્ત્વદ્ય કાર્યેણ ત્વર શીઘ્રં મમ પ્રિયમ્। અહં હિ શરણં દેવં પ્રતિપદ્યે વૃષધ્વજમ્। સમાગમં મે સૈરન્ધ્ર્યા મરણં વા દિશેતિ વૈ ।। 38
કોઈક તારા કામ માટે, તું જલદી મને આ ઉપકાર કર; કેમ કે હું તો વૃષધ્વજ દેવને આશ્રય માનું છું—મને સૈરંધ્રીનો સંગ મળે અથવા તો મરણ આવે.
સા તમાહ વિનિઃશ્વસ્ય પ્રતિગચ્છ સ્વકં ગૃહમ્। એષાઽહમપિ સૈરન્ધ્રીં સુરાર્થે તૂર્ણમાદિશે ।। 39
એણે ઊંડો શ્વાસ લઈ ને કહ્યું: 'તું પાછો તારા ઘરે જા; હું પણ હમણાં જ સૈરંધ્રીને દારૂ લાવવા કહું છું.'
એવમુક્તસ્તુ પાપાત્મા કીચકસ્ત્વરિતઃ પુનઃ । સ્વગૃહં પ્રાવિશત્તૂર્ણં સૈરન્ધ્રીગતમાનસઃ ।। 40
સુદેષ્ણાએ આમ કહ્યું ત્યારે દુષ્ટ મનવાળો કીચક ઝડપથી પોતાના ઘરે ગયો, અને તેનો મન સૈરંધ્રી પર જ હતો.
કીચકં તુ ગતં જ્ઞાત્વા ત્વરમાણં સ્વકં ગૃહમ્। સૈરન્ધ્રીં તત આહૂય સદેષ્ણા વાક્યમબ્રવીત્ ।। 41
કીચક પોતાના ઘરે ઝડપથી ગયો છે એ જાણીને સુદેષ્ણાએ સૈરંધ્રીને બોલાવી સભામાં વાત કરી.
ગચ્છ સૈરન્ધ્રિ મત્પ્રીત્યૈ કીચકસ્ય નિવેશનમ્ । સુરામાનય સુશ્રોણિ તૃષિતાઽહં વિલાસિનિ ।। 42
સૈરંધ્રી, મારા આનંદ માટે કીચકના ઘરે જઈ, સુંદર કટિવાળી, મને તરસ લાગી છે, તું ત્યાંથી દારૂ લઈને આવ.
સુદેષ્ણયૈવમુક્તા સા નિઃશ્વસન્તી નૃપાત્મજા। અબ્રવીચ્છોકસન્તપ્તા નાહં તત્ર વ્રજામિ વૈઃ ।। 43
સુદેષ્ણાએ આમ કહ્યું ત્યારે રાજકન્યા દુ:ખથી ઊંડી શ્વાસ લઈ બોલી: 'હું ત્યાં જઇશ નહીં.'
સૂતપુત્રો હિ માં ભદ્રે કામાત્મા ચાભિમન્યતે । ન ગચ્છેયમહં તસ્ય રાજપુત્રિ નિવેશનમ્ । ત્વમેવ ભદ્રે જાનાસિ યથા સ નિરપત્રપઃ ।। 44
હે ભદ્રે, રથચાલકનો પુત્ર કામના વશ થઈને મને ઇચ્છે છે; રાજકન્યા, હું તેના ઘરે જઇશ નહીં. તમે જાણો છો કે એ કેટલો નિર્લજ્જ છે.
સમયશ્ચ કૃતો ભદ્રે યથા પ્રથમસંગમે। તથા નિવસમાનાયાં યથાઽહં નાન્યચારિણી ।। 45
હે ભદ્રે, પ્રથમ મુલાકાતે જે વચન થયું હતું એ મુજબ હું અહીં રહીશ પણ બીજું કંઈ નહીં કરું.
કીચકશ્ચ સુકેશાન્તે મૂઢો મદનગર્વિતઃ । સ મામિહ ગતાં દૃષ્ટ્વા વ્યવસ્યતિ નિરાકૃતિમ્। કથં નુ વૈ તત્ર ગતાં મર્ષયેન્મામબાન્ધવામ્ ।। 46
કીચક પોતાના રૂપ પર ગર્વ કરીને મૂર્ખ બની ગયો છે; હું ત્યાં જઇશ તો એ મને અપમાનિત કરવાનો નક્કી કરશે. હું અહીં કોઈ સહારો વગર જઇશ તો એ કેવી રીતે સહન કરશે?
બહ્વ્યઃ સન્તિ તવ પ્રેષ્યા રાજપુત્રિ વશાનુગાઃ। અન્યાં પ્રેષય કૈકેયિ સંરક્ષ્યાઽહમિહ ત્વયા ।। 47
હે રાજકન્યા, તમારી પાસે ઘણી દાસીઓ છે જે તમારી આજ્ઞા માને છે; બીજી કોઈને મોકલો, કૈકેયી, અને મને અહીં સુરક્ષિત રાખો.
કીચકસ્યાલયં દેવિ ન યામિ ભયકમ્પિતા। યદ્યદન્યચ્ચ મે કર્મ કરોમિ ચ સુદુષ્કરમ્ ।। 48
હે રાણી, હું ડરથી કાંપતી કીચકના ઘરે જઇશ નહીં; તમે જે બીજું મુશ્કેલ કામ આપો એ હું કરી લઉં.
એવમુક્તા તુ પાઞ્ચાલ્યા દૈવયોગેન કૈકયી । તાં વિરાટસ્ય માહિષી ક્રુદ્ધા ભૂયોઽન્વશાસત ।। 49
પાંચાલી એ રીતે બોલી ત્યારે કૈકેયી દેવઈચ્છાથી ફરી ગુસ્સે થઈને વિરાટની રાણી તરીકે તેને આદેશ આપ્યો.
કીચકં ચૈવ ગચ્છ ત્વં બલાત્કારે ચોદિતા। નાસ્તિ મેઽન્યા ત્વયા તુલ્યા સા ત્વં શીઘ્રતરં વ્રજ ।। 50
બળજબરીથી કીચક પાસે જા; મારી પાસે તારા જેવું બીજું કોઈ નથી, એટલે તું જલ્દી જા.
અવશ્યં ત્વેવ ગન્તવ્યં કિમર્થં માં વિવક્ષસિ। શીઘ્રં ગચ્છ ત્વરસ્વેતિ મત્પ્રીતિવશમાચર ।। 51
તારે જવું જ પડશે; મને શા માટે વાંધો આપે છે? જલ્દી જા, મારી ઈચ્છા પ્રમાણે વર્ત.
ન હીદૃશો મમ ભ્રાતા કિં ત્વં સમભિશઙ્કસે। ઉક્ત્વા ચૈનાં બલાચ્ચૈવ વિનિયુજ્ય પ્રભુત્વતઃ ।। 52
મારો ભાઈ એવો નથી; તું શા માટે મારે શંકા કરે છે? આમ કહીને તેણે સત્તાથી અને બળજબરીથી તેને આદેશ આપ્યો.
ભાજનં પ્રદદૌ ચાસ્યૈ સપિધાનં હિરણ્મયમ્। યા સુજાતા સુગન્ધા ચ તામાનય સુરામિતિ ।। 53
પછી તેણે સોનાનું ઢાંકણાવાળું વાસણ આપી કહ્યું: 'સારી રીતે બનેલી સુગંધિત દારૂ લઈને આવ.'
સા શઙ્કમાના રુદતી વેપન્તી દ્રુપદાત્મજા। દૈવતેભ્યો નમસ્કૃત્વા શ્વશુરેભ્યસ્તથાઽબ્રવીત્ ।। 54
શંકા કરતી, રડતી અને કાંપતી દ્રુપદકન્યા દેવતાઓને અને પોતાના વડીલોએ વંદન કરીને બોલી.
યથાઽહમન્યં પાર્થેભ્યો નાભિજાનાપિ માનવમ્। તેન સત્યેન માં દૃષ્ટ્વા કીચકો મા વશં નયેત્ ।। 55
જેમ મેં પાંડવો સિવાય બીજું કોઈ પુરુષ જાણ્યો નથી, એ સત્યના બળે કીચક મને જોઈને મારી ઉપર જોર ન ચલાવે.
યથાઽહં પાણ્ડુપુત્રેભ્યઃ પઞ્ચભ્યો નાન્યગામિની। તેન સત્યેન માં દૃષ્ટ્વા કીચકો મા વશં નયેત્ ।। 56
જેમ મેં પાંડુના પાંચ પુત્રો સિવાય બીજું કોઈ પસંદ કર્યું નથી, એ સત્યના બળે કીચક મને જોઈને મારી ઉપર જોર ન ચલાવે.
અકીર્તયત સુશ્રોણી ધર્મં શક્રં દિવાકરમ્। મારુતં ચાશ્વિનૌ દેવૌ કુબેરં વરુણં યમમ્ ।। 1
સુંદર કટિવાળી એ ધર્મ, ઇન્દ્ર, સૂર્ય, પવન, અશ્વિનીકુમારો, કુબેર, વરુણ અને યમને સ્મરણ કર્યા.