પ્રત્યાખ્યાય ચ માં ભીરુ વશગં પ્રિયવાદિનમ્ । નૂનં ત્વમસિતાપાઙ્ગિ પશ્ચાત્તાપં કરિષ્યસિ ।। 9
હે ભયભીત અને કાળી આંખોવાળી, જો તું મને નકારી દેશે, જ્યારે હું તારી વાતમાં મીઠાશ રાખું છું અને તારો ભક્ત છું, તો તું નિશ્ચિતપણે પછી પસ્તાવશે.
અહં હિ સુભ્રુ રાજ્યસ્ય કૃત્સ્નસ્યાસ્ય સુમધ્યમે । પ્રભુર્વાસયિતા ચૈવ વીર્યે ચાપ્રતિમઃ ક્ષિતૌ ।। 10
હે સુંદર ભ્રૂવાળી અને પાતળી કમરવાળી, હું આ આખા રાજ્યનો સ્વામી છું, તેને સંભાળનાર છું અને પૃથ્વી પર મારી શક્તિમાં કોઈ સમાન નથી.
પૃથિવ્યાં મત્સમો નાસ્તિ કશ્ચિદન્યઃ પુમાનિહ । રૂપયૌવનસૌભાગ્યૈર્ભોગૈશ્ચાનુત્તમૈઃ શુભૈઃ ।। 11
આ પૃથ્વી પર સૌંદર્ય, યુવાની, ભાગ્ય અને શ્રેષ્ઠ ભોગોમાં મારા સમાન બીજો કોઈ પુરુષ નથી.
સર્વકામસમૃદ્ધેષુ ભોગેષ્વનુપમેષ્વિહ। ભોક્તવ્યેષુ ચ કલ્યાણિ કસ્માદ્દાસ્યે રતા હ્યસિ ।। 12
હે શુભે, જ્યારે અહીં સર્વ પ્રકારની ઇચ્છાઓથી ભરપૂર અને અનન્ય ભોગો ઉપલબ્ધ છે, ત્યારે તું દાસીપણે કેમ પસંદ કરે છે?
મયા દત્તમિદં રાજ્યં સ્વામિન્યસિ શુભાનને। ભજસ્વ માં વરારોહે ભુઙ્ક્ષ્વં ભોગાનનુત્તમાન્ ।। 13
હે સુંદર ચહેરાવાળી સ્વામિની, મેં તને આ રાજ્ય આપ્યું છે; મને સ્વીકાર અને શ્રેષ્ઠ ભોગોનો આનંદ માણ.
એવમુક્તા તુ સા સાધ્વી કીચકેનાશુભં વચઃ। કીચકં પ્રત્યુવાચેદં ગર્હયન્ત્યસ્ય તદ્વચઃ ।। 14
કિચકના એવા અશુભ વચનો સાંભળીને, એ પવિત્ર સ્ત્રીએ તેની વાતનું અપમાન કર્યું અને તેને જવાબ આપ્યો.
મા સૂતપુત્ર મુહ્યસ્વ માઽદ્ય ત્યક્ષ્યસ્વ જીવિતમ્। જાનીહિ પઞ્ચભિર્ઘોરૈર્નિત્યં મામભિરક્ષિતામ્ ।। 15
હે સૂતપુત્ર, તું પાગલ ન થા અને આજે તારો જીવ ન ગુમાવ; જાણ કે હું હંમેશાં પાંચ ભયાનક પુરુષો દ્વારા રક્ષાયેલી છું.
ન ચાપ્યહં ત્વયા લભ્યા ગન્ધર્વાઃ પતયો મમ। તે ત્વાં નિહન્યુઃ કુપિતાઃ સાધ્વલં મા વ્યનીનશઃ ।। 16
મારે તારી સાથે મળવું શક્ય નથી; મારા પતિઓ ગંધર્વ છે—જો તેઓ ગુસ્સે થશે તો ખુલ્લેઆમ કે છુપાઈને, તને મારી નાખશે.
અશક્યરૂપં પુરુષૈરધ્વાનં ગન્તુમિચ્છસિ ।। 17
તું એવો માર્ગ પસંદ કરવો ઈચ્છે છે, જે કોઈ પુરુષ માટે શક્ય નથી.
યથા નિશ્ચેતનો બાલઃ કૂલસ્થઃ કૂલમુત્તરમ્। તર્તુમિચ્છતિ મન્દાત્મા તથા ત્વં કર્તુમિચ્છસિ ।। 18
જેવી રીતે કોઈ મૂર્ખ બાળક કિનારે ઊભો રહીને બીજી કિનારે જવું ઈચ્છે છે, તેવી રીતે તું પણ મૂર્ખતાથી આવું કરવું ઈચ્છે છે.
અન્તર્મહીં વા યદિ વોર્ધ્વમુત્પતેઃ સમુદ્રપારં યદિ વા પ્ર તથાપિ તેષાં ન વિમોક્ષમર્હસિ પ્રમાથિનો દેવસુતા હિ ખેચરાઃ
તું પૃથ્વી નીચે છુપાઈ જા, કે આકાશમાં ઉડી જા, કે સમુદ્ર પાર કરી જા—તોયે તું એમના હાથથી બચી શકતો નથી; કેમ કે એ દેવપુત્રો, આકાશમાં ફરતા અને વિનાશક છે.
ત્વં કાલરાત્રીમિવ કશ્ચિદાતુરઃ કિં માં દૃઢં પાર્થયસેઽદ્ય કિં માતુરઙ્કે શયિતો યથા શિશુશ્ચન્દ્રં જિઘૃક્ષુરિવ મન્યસ
તું આજે મને એટલો આગ્રહથી કેમ ઈચ્છે છે? જેમ બીમાર માણસ મૃત્યુની રાતની ઈચ્છા કરે છે, અથવા માતાની ગોદમાં પડેલો બાળક ચાંદને પકડવા ઈચ્છે છે, તેમ?
તેષાં પ્રિયાં પ્રાર્થયતો ન તે ભુવિ ગત્વા દિવં વા શરણં ભ ન વર્તતે કીચક તે દૃશા શુભં યા તેન સંજીવનમર્થયેત સા ।। 2
હે કિચક, જે એ પુરુષોના પ્રિયાને મેળવવાનો પ્રયાસ કરે છે, તેને પૃથ્વી પર કે સ્વર્ગમાં ક્યાંય આશરો મળતો નથી; આવું કરનાર જીવવું ઈચ્છે તો પણ સુરક્ષા મળતી નથી.
પ્રત્યાખ્યાતશ્ચ પાઞ્ચાલ્યા કીચકઃ કામમોહિતઃ। પ્રવિશ્ય રાજભવનં ભગિન્યા અગ્રતઃ સ્થિતઃ ।। 1
પાંચાલી દ્વારા નકારવામાં આવેલો, કામથી અંધ બનેલો કિચક રાજમહેલમાં ગયો અને પોતાની બહેન સામે ઊભો રહ્યો.
સોભિવીક્ષ્ય સુકેશાન્તાં સુદેષ્ણાં ભગિનીં પ્રિયામ્ । અમર્યાદેન કામેન ઘોરેણાભિપરિપ્લુતઃ ।। 2
સુંદર વાળવાળી અને પ્રિય બહેન સુદેષ્નાને જોઈને, કિચક અયોગ્ય અને ભયાનક કામવાસનાથી ભરાઈ ગયો.
સ તુ મૂર્ધ્ર્યઞ્જલિં કૃત્વા ભગિન્યાશ્ચરણાવુભૌ । સંમોહાભિહતસ્તૂર્ણં વાતોદ્ધૃત ઇવાર્ણવઃ ।। 3
પછી તેણે માથા પર હાથ જોડીને બહેનના બંને પગ સ્પર્શ્યા; મનમાં ગૂંચવાઈ ગયો હતો, જાણે પવનથી ઊલટાઈ ગયેલો દરિયો હોય.
સ પ્રોવાચ સુદુઃખાર્તો ભગિનીં નિશ્વસન્મુહુઃ । અવ્યક્તમૃદુના સામ્ના શુષ્યતા ચ પુનઃપુનઃ ।। 4
તે ખૂબ જ દુઃખી થઈને, વારંવાર ઊંડા શ્વાસ લઈ, ધીમા અને સુકાઈ ગયેલા અવાજે પોતાની બહેનને બોલ્યો.
યથા સુદેષ્ણે સૈરન્ધ્ર્યા સંગચ્છેયં સકામયા । તથા શીઘ્રં કુરુષ્વાદ્ય માઽહં પ્રાણાન્પ્રહાસિષમ્ ।। 5
હે સુદેષ્ણા, આજે જ તું એ રીતે જલદીથી વ્યવસ્થા કર, જેથી હું સૈરંધ્રી સાથે તેની ઈચ્છાથી મળી શકું; નહીં તો હું જીવતો રહી શકીશ નહીં.
યદીયમનવદ્યાઙ્ગી ન મામદ્યાપિ કાઙ્ક્ષતે । ચેતસાઽભિપ્રસન્નેન ગતોસ્મિ યમસાદનમ્ ।। 6
જો આ નિર્દોષ સ્ત્રી હજુ પણ મને મનથી ઇચ્છતી નથી, તો હું તો જાણે યમલોક પહોંચી ગયો છું.
તમુવાચ પરિષ્વજ્ય સુદેષ્ણા ભ્રાતરં પ્રિયમ્। ભ્રાતુર્જીવિતરક્ષાર્થં સમાશ્વાસ્યાસિતેક્ષણા ।। 7
સудеષ્ણાએ પોતાના પ્રિય ભાઈને ભેટી, તેને જીવતરના રક્ષણ માટે શાંત અને સાંત્વન આપતી વાતો કરી.
શરણાગતેયં સુશ્રોણી મયા દત્તાભયા ચ સા। શુભાચારા ચ ભદ્રં તે નૈનાં વક્તુમિહોત્સહે ।। 8
આ સુંદર નિતંબવાળી સ્ત્રી મારી પાસે આશ્રય લેવા આવી છે અને મેં તેને નિર્ભયતા આપી છે; એ સારા આચરણવાળી છે—તને શુભકામનાઓ—પણ હું એ વિષયમાં એને કંઈ કહી શકી નહીં.
એષા હિ શક્યા નાન્યેન સ્પ્રષ્ટું પાપેન ચેતસા। ગન્ધર્વાઃ કિલ પઞ્ચેમાં રક્ષન્તિ રમયન્તિ ચ ।। 9
કોઈ પણ દુર્ભાવનાવાળો માણસ એને સ્પર્શી શકે નહીં, કેમ કે કહેવામાં આવે છે કે પાંચ ગંધર્વો એની રક્ષા કરે છે અને એને પ્રેમ આપે છે.
એવમેષા મમાચષ્ટે તથા પ્રથમસંગમે। તથૈવ ગજનાસોરૂઃ સત્યમાહ મમાન્તિકે। તે હિ ક્રુદ્ધા મહાત્માનો નાશયેયુર્હિ જીવિતમ્ ।। 10
એમણે આ વાત મને સૌપ્રથમ મુલાકાતે જ કહી હતી, અને ગજગતિવાળી એ સ્ત્રીએ મારી સામે સાચું કહ્યું હતું; એ મહાન આત્માઓ જો ગુસ્સે થાય તો જીવનનો નાશ કરી શકે.
રાજા ચૈવ સમીક્ષ્યૈનાં સંમોહં ગતવાનિહ । મયા ચ સત્યવચનૈરનુનીતો મહીપતિઃ ।। 11
રાજા પણ અહીં એને જોઈને ગૂંચવાઈ ગયો હતો, અને મેં સાચી વાતો કહીને રાજાને સમજાવ્યો હતો.
સોપ્યેનામનિશં દૃષ્ટ્વા મનસૈવાભ્યનન્દત। ભયાદ્ગન્ધર્વમુખ્યાનાં જીવિતસ્યોપઘાતિનામ્। મનસાઽપિ તતસ્ત્વેનાં ન ચિન્તયતિ પાર્થિવઃ ।। 12
એ રાજા પણ એને રાત-દિવસ જોઈને મનમાં જ આનંદ પામતો રહ્યો, પણ ગંધર્વોના ભયથી, જે જીવને નાશ કરી શકે છે, એ રાજા મનમાં પણ એની કલ્પના કરતો નથી.
તે હિ ક્રુદ્ધા મહાત્માનો ગરુડાનિલતેજસઃ। દહેયુરપિ લોકાંસ્ત્રીન્યુગાન્તેષ્વિવ ભાસ્કરઃ ।। 13
એ મહાન આત્માઓ, ગરુડ, પવન અને અગ્નિ જેવી તીવ્રતા ધરાવે છે, ગુસ્સે થાય તો ત્રણેય લોકને યુગના અંતે સુર્ય જેવી રીતે દહાડી શકે.
સૈનન્ધ્ર્યા હ્યેતદાખ્યાતં મમ તેષાં મહદ્બલમ્। તવ ચાહમિદં ગુહ્યં સ્નેહાદ્વક્ષ્યામિ બન્ધુવત્ ।। 14
સૈરંધ્રીએ પોતે જ મને એમની મહાન શક્તિ વિશે કહ્યું છે; તારા પ્રત્યેના સ્નેહથી હું આ ગુપ્ત વાત તને કટુંબજનો સમાન કહી રહી છું.
મા ગમિષ્યસિ વૈ કૃચ્છ્રાં ગતિં પરમદુર્ગમામ્। બલિનસ્તે રુજં કુર્યુઃ કુલસ્ય ચ ધનસ્ય ચ ।। 15
તેથી તું એવી ભયાનક અને અતિ કઠિન સ્થિતિમાં ન પડજે; એમની શક્તિથી તારા કુટુંબ અને ધનનો નાશ થઈ શકે છે.
તસ્માન્નાસ્યાં મનઃ કર્તું યદિ પ્રાણા પ્રિયાસ્તવ। ન ચિન્તયેથા માગાસ્ત્વં મત્પ્રિયં ચ યદીચ્છસિ ।। 16
એથી, જો તને પોતાનું જીવન પ્રિય હોય તો એ સ્ત્રી વિષે મનમાં વિચાર પણ ન કર; અને જો તું મને પ્રિય રાખે છે તો એની નજીક જ ન જા.
એવમુક્તસ્તુ દુષ્ટાત્મા ભગિનીં કીચકોઽબ્રવીત્। ગન્ધર્વાણાં શતં વાઽપિ સહસ્રમયુતાનિ વા । અહમેકો વધિષ્યામિ ગન્ધર્વાન્પઞ્ચ કિં પુનઃ ।। 17
આવી રીતે કહેતાં, દુષ્ટ હૃદયવાળો કીચક પોતાની બહેનને બોલ્યો: એકલા હું જ, ચાહે એ ગંધર્વો સો, હજાર કે દસ હજાર હોય, બધાને મારી નાખીશ—પછી માત્ર પાંચનું શું છે!