વલીવિભઙ્ગચતુરં સ્તનભારવિનામિતમ્। કરાગ્રસંમિતં મધ્યં તવેદં તનુમધ્યમે ।। 22
તારી કમર, સુકુમારી, વળી વળી ને સુંદર રેખાઓથી શોભે છે, સ્તનના ભારથી થોડી વળી ગઈ છે અને એ મારી હથેળીથી પણ નાપી શકાય એટલી પાતળી છે.
દૃષ્ટ્વૈવ ચારુજઘનં સરિત્પુલિનસંનિભમ્। કામવ્યાધિરસાધ્યો મામપ્યાક્રામતિ ભામિનિ ।। 23
હે સુંદરિ, તારા નિતંબ તો નદીના રેતીના કિનારા જેવાં મનોહર છે, એ જોઈને કામનો રોગ મને પણ અડકતો નથી.
જજ્વાલ ચાગ્નિમદનો દાવાગ્નિરિવ નિર્દયઃ । ત્વત્સઙ્ગમાભિસંકલ્પવિવૃદ્ધો માં દહત્યયમ્ ।। 24
મારા મનમાં પ્રેમની અગ્નિ જંગલની આગ જેવી બેફામ ધધકે છે, તારા સંગનો વિચાર વધે તેટલું એ મને વધુ સળગાવે છે.
આત્મપ્રદાનવર્ષેણ સંગમામ્ભોધરેણ ચ। શમયસ્વ વરારોહે જ્વલન્તં મન્મથાનલમ્ ।। 25
હે સુંદર નિતંબવાળી, તારા આત્મસમર્પણની વરસાદ અને સંગના મેઘથી મારા મનમાં ધધકતી કામાગ્નિને શાંત કર.
મચ્ચિત્તોન્માદનકરા મન્મથસ્ય શરોત્કરાઃ। ત્વત્સઙ્ગમાશાનિશિતાસ્તીવ્રાઃ શશિનિભાનને । મહ્યં વિદાર્ય હૃદયમિદં નિર્દયવેગિતાઃ ।। 26
હે ચંદ્રમુખી, કામદેવના તીક્ષ્ણ બાણો, જે તારા સંગની આશાથી વધુ ધારદાર થયા છે, મારા હૃદયને નિર્દયતાથી વીંધે છે અને મને ઉન્માદી બનાવે છે.
પ્રવિષ્ટા હ્યસિતાપાઙ્ગિ પ્રચણ્ડાશ્ચણ્ડદારુણાઃ। અત્યુન્માદસમારમ્ભાઃ પ્રીત્યુન્માદકરા મમ। આત્મપ્રદાનસંભોગૈર્મામુદ્ધર્તુમિહાર્હસિ ।। 27
હે કાળી આંખોવાળી, આ ભયાનક અને પ્રચંડ બાણો મારા અંદર ઘૂસી ગયા છે, જે મને અતિશય ઉન્માદ અને તીવ્ર વાસનાથી વ્યાકુળ કરે છે; તું તારા આત્મસમર્પણ અને સંગથી મને અહીંથી ઉગારી લે.
ચિત્રમાલ્યામ્બરધરા સર્વાભરણભૂષિતા। કામં પ્રકામં સેવ ત્વં મયા સહ વિલાસિનિ ।। 28
તું અદભુત માળા અને વસ્ત્રો પહેરી, સર્વાંગે આભૂષણોથી શોભાયમાન થઈ, મારી સાથે મનભરને આનંદ માણ, હે રમણી.
નાર્હસીહાસુખં વસ્તું સુખાર્હા સુખવર્જિતા। પ્રાપ્નુહ્યનુત્તમં સૌખ્યં મત્તસ્ત્વં મત્તગામિનિ ।। 29
હે મદમસ્ત ગતિવાળી, તું સુખની લાયક છે, તને સુખથી વંચિત રહેવું યોગ્ય નથી; મારી પાસેથી સર્વોત્તમ આનંદ પ્રાપ્ત કર.
સ્વાદૂન્યમૃતકલ્પાનિ પેયાનિ વિવિધાનિ ચ। પિબમાના મનોજ્ઞાનિ રમમાણા યથાસુખમ્ ।। 30
હે મનોહરિ, તું વિવિધ સ્વાદિષ્ટ અને અમૃત જેવા પાન પી અને મનગમતું આનંદ માણ.
ભોગોપચારાન્વિવિધાન્સૌભાગ્યં ચાપ્યનુત્તમમ્। પાનં પિબ મહાભાગે ભોગૈશ્ચાનુત્તમૈઃ શુભૈઃ ।। 31
હે ભાગ્યશાળી, તું શ્રેષ્ઠ ભોગો અને સુખો માણ, શ્રેષ્ઠ અને શુભ પાન પી.
ઇદં હિ રૂપં પ્રથમં તવાનઘે નિરર્થકં કેવલમદ્ય ભામિનિ । અધાર્યમાણા સ્નગિવોત્તમા શુભા ન શોભસે સુન્દરિ શોભના સતી ।। 32
હે નિર્દોષે, તારી આ સૌંદર્ય હવે વ્યર્થ જાય છે, કારણ કે તું શ્રેષ્ઠ વસ્ત્રો પહેરતી નથી; તું સાચે સુંદર છે, છતાં પણ તારી તેજસ્વિતા દેખાતી નથી.
ત્યજામિ દારાન્મમ યે પુરાતના ભવન્તુ દાસ્યસ્તવ ચારુહાસિનિ । અહં ચ તે સુન્દરિ દાસવત્સ્થિતઃ સદા ભવિષ્યે વશગો વરાનને ।। 33
હે સુંદર સ્મિતવાળી, હું મારી જૂની પત્નીઓને ત્યજી દઉં છું, એ બધીને તારા દાસી બનાવી દઉં; અને હું તો હંમેશા તારો દાસ બની, તારા વશમાં રહીશ.
એવમુક્તાઽનવદ્યાઙ્ગી કીચકેન દુરાત્મના । દ્રૌપદી તમુવાચેદં સૈરન્ધ્રીવેષધારિણી ।। 1
આ રીતે દુષ્ટ કીચક દ્વારા કહેવામાં આવતા નિર્દોષ અંગવાળી દ્રૌપદી, જે સાઇરંધ્રીના વેશમાં હતી, એણે તેને આ રીતે ઉત્તર આપ્યો.
અપ્રાર્થનીયામિહં માં સૂતપુત્રાભિમન્યસે। નિહીનવર્ણાં સૈરેન્ધ્રીં બીભત્સાં કેશકારિણીમ્ ।। 2
હે સુતપુત્ર, તું મને ઈચ્છે છે, પણ હું તો નીચ જાતિની, સાઇરંધ્રી, અશુભ અને વીખૂટી વાળવાળી છું, એવી મને કોઈ ઈચ્છવા જેવી નથી.
પરદારાઽસ્મિ ભદ્રં તે ન યુક્તં તવ સાંપ્રતમ્। દયિતાઃ પ્રાણિનાં દારા ધર્મં સમનુચિન્તય ।। 3
હું પરસ્ત્રી છું, તને શુભ થાય; હવે તારો આ વિચાર યોગ્ય નથી. પત્ની દરેક જીવને પ્રિય હોય છે—ધર્મનું વિચાર કર.
પરદારે ન તે બુદ્ધિર્જાતુ કાર્યા કથંચન । વિવર્જનં હ્યકાર્યાણામેતત્સુપુરુષવ્રતમ્ ।। 4
ક્યારેય પણ પરસ્ત્રી પર મન ન કરવું જોઈએ; અયોગ્ય વસ્તુઓથી દૂર રહેવું એ સારા માણસોનું વ્રત છે.
મિથ્યાભિગૃધ્નો હિ નરઃ પાપાત્મા મોહમાસ્થિતઃ । અયશઃ પ્રાપ્નુયાદ્ધોરં મહદ્વા પ્રાપ્નુયાદ્ભયમ્ ।। 5
જે માણસ ખોટી ઈચ્છા રાખે છે, પાપી છે અને મોહમાં છે, એને ભારે બદનામિ મળે છે અને મોટું ભય પણ આવી શકે છે.
એવમુક્તસ્તુ સૈરન્ધ્ર્યા કીચકઃ કામમોહિતઃ। જાનન્નપિ સુદુર્બુદ્ધિઃ પરદારાભિમર્શને ।। 6
સાઇરંધ્રીએ આવું કહી દીધા પછી પણ, કીચક કામવાસનાથી અંધ બની, જાણતાં છતાં પણ પરસ્ત્રી પ્રત્યેના પોતાના ઈરાદા પર અડગ રહ્યો.
દોષાન્બહૂન્પ્રાણહરાન્સર્વલોકવિગર્હિતાન્ । પ્રોવાચેદં સુદુર્બુદ્ધિર્દ્રૌપદીમજિતેન્દ્રિયઃ ।। 7
અતિ દુર્બુદ્ધિ અને ઇન્દ્રિયોને કાબૂમાં ન રાખનાર એ મનુષ્યે, બધાં લોકોએ નિંદિત એવા અનેક ભયાનક અને જીવને નાશ કરનાર દોષો દ્રૌપદી પાસે કહ્યા.
નાર્હસ્યેવં વરારોહે પ્રત્યાખ્યાતું વરાનને । માં મન્મથસમાવિષ્ટં ત્વત્કૃતે ચારુહાસિનિ ।। 8
હે સુંદર ચહેરાવાળી અને મીઠા હાસ્યવાળી, મને આ રીતે નકારવું તને યોગ્ય નથી, કેમ કે હું તારા પ્રેમમાં મગ્ન થયો છું.
પ્રત્યાખ્યાય ચ માં ભીરુ વશગં પ્રિયવાદિનમ્ । નૂનં ત્વમસિતાપાઙ્ગિ પશ્ચાત્તાપં કરિષ્યસિ ।। 9
હે ભયભીત અને કાળી આંખોવાળી, જો તું મને નકારી દેશે, જ્યારે હું તારી વાતમાં મીઠાશ રાખું છું અને તારો ભક્ત છું, તો તું નિશ્ચિતપણે પછી પસ્તાવશે.
અહં હિ સુભ્રુ રાજ્યસ્ય કૃત્સ્નસ્યાસ્ય સુમધ્યમે । પ્રભુર્વાસયિતા ચૈવ વીર્યે ચાપ્રતિમઃ ક્ષિતૌ ।। 10
હે સુંદર ભ્રૂવાળી અને પાતળી કમરવાળી, હું આ આખા રાજ્યનો સ્વામી છું, તેને સંભાળનાર છું અને પૃથ્વી પર મારી શક્તિમાં કોઈ સમાન નથી.
પૃથિવ્યાં મત્સમો નાસ્તિ કશ્ચિદન્યઃ પુમાનિહ । રૂપયૌવનસૌભાગ્યૈર્ભોગૈશ્ચાનુત્તમૈઃ શુભૈઃ ।। 11
આ પૃથ્વી પર સૌંદર્ય, યુવાની, ભાગ્ય અને શ્રેષ્ઠ ભોગોમાં મારા સમાન બીજો કોઈ પુરુષ નથી.
સર્વકામસમૃદ્ધેષુ ભોગેષ્વનુપમેષ્વિહ। ભોક્તવ્યેષુ ચ કલ્યાણિ કસ્માદ્દાસ્યે રતા હ્યસિ ।। 12
હે શુભે, જ્યારે અહીં સર્વ પ્રકારની ઇચ્છાઓથી ભરપૂર અને અનન્ય ભોગો ઉપલબ્ધ છે, ત્યારે તું દાસીપણે કેમ પસંદ કરે છે?
મયા દત્તમિદં રાજ્યં સ્વામિન્યસિ શુભાનને। ભજસ્વ માં વરારોહે ભુઙ્ક્ષ્વં ભોગાનનુત્તમાન્ ।। 13
હે સુંદર ચહેરાવાળી સ્વામિની, મેં તને આ રાજ્ય આપ્યું છે; મને સ્વીકાર અને શ્રેષ્ઠ ભોગોનો આનંદ માણ.
એવમુક્તા તુ સા સાધ્વી કીચકેનાશુભં વચઃ। કીચકં પ્રત્યુવાચેદં ગર્હયન્ત્યસ્ય તદ્વચઃ ।। 14
કિચકના એવા અશુભ વચનો સાંભળીને, એ પવિત્ર સ્ત્રીએ તેની વાતનું અપમાન કર્યું અને તેને જવાબ આપ્યો.
મા સૂતપુત્ર મુહ્યસ્વ માઽદ્ય ત્યક્ષ્યસ્વ જીવિતમ્। જાનીહિ પઞ્ચભિર્ઘોરૈર્નિત્યં મામભિરક્ષિતામ્ ।। 15
હે સૂતપુત્ર, તું પાગલ ન થા અને આજે તારો જીવ ન ગુમાવ; જાણ કે હું હંમેશાં પાંચ ભયાનક પુરુષો દ્વારા રક્ષાયેલી છું.
ન ચાપ્યહં ત્વયા લભ્યા ગન્ધર્વાઃ પતયો મમ। તે ત્વાં નિહન્યુઃ કુપિતાઃ સાધ્વલં મા વ્યનીનશઃ ।। 16
મારે તારી સાથે મળવું શક્ય નથી; મારા પતિઓ ગંધર્વ છે—જો તેઓ ગુસ્સે થશે તો ખુલ્લેઆમ કે છુપાઈને, તને મારી નાખશે.
અશક્યરૂપં પુરુષૈરધ્વાનં ગન્તુમિચ્છસિ ।। 17
તું એવો માર્ગ પસંદ કરવો ઈચ્છે છે, જે કોઈ પુરુષ માટે શક્ય નથી.
યથા નિશ્ચેતનો બાલઃ કૂલસ્થઃ કૂલમુત્તરમ્। તર્તુમિચ્છતિ મન્દાત્મા તથા ત્વં કર્તુમિચ્છસિ ।। 18
જેવી રીતે કોઈ મૂર્ખ બાળક કિનારે ઊભો રહીને બીજી કિનારે જવું ઈચ્છે છે, તેવી રીતે તું પણ મૂર્ખતાથી આવું કરવું ઈચ્છે છે.