કા ત્વં કસ્યાસિ કલ્યાણિ કુતો વા ત્વં વરાનને। પ્રાપ્તા વિરાટનગરં તત્ત્વમાચક્ષ્વ શોભને ।। 12
તું કોણ છે, હે શુભાંગી? તું કોણની છે અને ક્યાંથી આવી છે, હે સુંદર મુખવાળી? તું વિરાટના શહેરમાં કેવી રીતે આવી, એ મને સાચું કહો, હે શોભાયમાની.
રૂપમગ્ર્યં તથા કાન્તિઃ સૌકુમાર્યમનુત્તમમ્। કાન્ત્યા વિભાતિ વક્રં તે શશાઙ્ક ઇવ નિર્મલં ।। 13
તું અતિ ઉત્તમ રૂપવાળી છે, તારો તેજ અને નાજુકતા બેનમૂન છે; તારો મુખ ચાંદની જેવું શુદ્ધ અને હળવું તેજ ધરાવે છે.
નેત્રે સુવિપુલે સુભ્રુ પદ્મપત્રનિભેશુભે। વાક્યં તે ચારુસર્વાઙ્ગિ પરપુષ્ટરુતોપમમ્ ।। 14
તારી આંખો વિશાળ અને સુંદર છે, ભ્રૂ કમળપાંખડી જેવી છે, હે રૂપવતી; તારી વાણી, હે સૌંદર્યમયાંગી, સુશિક્ષિત પક્ષીની કલરવ જેવી મીઠી છે.
એવંરૂપા મયા નારી કાચિદન્યા મહીતલે। ન દૃષ્ટપૂર્વા સુશ્રોણિ યાદૃશી ત્વમનિન્દિતે ।। 15
હે સુંદર નિતંબવાળી અને નિર્દોષે, તારા જેવું રૂપ ધરાવતી સ્ત્રીને હું પૃથ્વી પર ક્યારેય જોયી નથી.
લક્ષ્મીઃ પદ્માલયા કા ત્વમથ ભૂતિઃ સુમધ્યમે। હ્રીઃ શ્રીઃ કીર્તિરથો કાન્તિરાસાં કા ત્વં વરાનને ।। 16
તું શું કમળમાં વસતી લક્ષ્મી છે કે ભુતિ છે, હે સુમધ્યમ? કે તું લાજ, શ્રી, કીર્તિ કે કાંતિ છે? હે સુંદર મુખવાળી, એમાંથી તું કઈ છે?
અતીવ રૂપિણી કિં ત્વમનઙ્ગવિહારિણી। અતીવ ભ્રાજસે સુભ્રુ પ્રભેવેન્દોરનુત્તમા ।। 17
તું અતિ સુંદર છે—શું તું કામદેવ સાથે રમે છે? હે સુંદર ભ્રૂવાળી, તું ચાંદની કરતાં પણ વધારે તેજસ્વી દેખાય છે.
અપિ ચેક્ષણપક્ષ્માણાં સ્થિતજ્યોત્સ્નોપમં શુભમ્। દિવ્યાંશુરશ્મિભિર્વૃત્તં દિવ્યકાન્તિમનોરમમ્ ।। 18
નિષ્ઠળ eyelashes તારી ચાંદની જેવી શોભા ધરાવે છે; તારો મુખદંડ દૈવી કિરણોથી ઘેરાયેલો છે અને અતિ મનમોહક લાગે છે.
નિરીક્ષ્ય વક્રચન્દ્રં તે લક્ષ્મ્યાઽનુપમયા યુતમ્। કૃત્સ્ને જગતિ કો નેહ કામસ્ય વશગો ભવેત્ ।। 19
તારો વક્ર ચાંદની જેવો મુખ, અનન્ય લાવણ્યથી ભરપૂર જોઈને, આખા જગતમાં એવો કોણ છે જે કામના વશ ન થાય?
હારાલંકારયોગ્યૌ તુ સ્તનૌ ચોભૌ શુભોભનૌ । સુજાતૌ સહિતૌ લક્ષ્મ્યા પીનૌ વૃત્તૌ નિરન્તરૌ ।। 20
તારા બંને સ્તન હાર અને અલંકાર પહેરવા યોગ્ય, સુંદર, ગોળ, ભરાવદાર અને નજીક-નજીક છે, સૌંદર્યથી યુક્ત છે.
કુડ્મલામ્બુરુહાકારૌ તવ સુભ્રુ પયોધરૌ। કામપ્રતોદાવિવ માં તુદતશ્ચારુહાસિનિ ।। 21
હે સુંદર ભ્રૂવાળી, તારા સ્તન કૂંપળ જેવી આકાર ધરાવે છે; હે મોહક સ્મિતવાળી, એ મને કામના પ્રેરણા જેવી લાગણી આપે છે.
વલીવિભઙ્ગચતુરં સ્તનભારવિનામિતમ્। કરાગ્રસંમિતં મધ્યં તવેદં તનુમધ્યમે ।। 22
તારી કમર, સુકુમારી, વળી વળી ને સુંદર રેખાઓથી શોભે છે, સ્તનના ભારથી થોડી વળી ગઈ છે અને એ મારી હથેળીથી પણ નાપી શકાય એટલી પાતળી છે.
દૃષ્ટ્વૈવ ચારુજઘનં સરિત્પુલિનસંનિભમ્। કામવ્યાધિરસાધ્યો મામપ્યાક્રામતિ ભામિનિ ।। 23
હે સુંદરિ, તારા નિતંબ તો નદીના રેતીના કિનારા જેવાં મનોહર છે, એ જોઈને કામનો રોગ મને પણ અડકતો નથી.
જજ્વાલ ચાગ્નિમદનો દાવાગ્નિરિવ નિર્દયઃ । ત્વત્સઙ્ગમાભિસંકલ્પવિવૃદ્ધો માં દહત્યયમ્ ।। 24
મારા મનમાં પ્રેમની અગ્નિ જંગલની આગ જેવી બેફામ ધધકે છે, તારા સંગનો વિચાર વધે તેટલું એ મને વધુ સળગાવે છે.
આત્મપ્રદાનવર્ષેણ સંગમામ્ભોધરેણ ચ। શમયસ્વ વરારોહે જ્વલન્તં મન્મથાનલમ્ ।। 25
હે સુંદર નિતંબવાળી, તારા આત્મસમર્પણની વરસાદ અને સંગના મેઘથી મારા મનમાં ધધકતી કામાગ્નિને શાંત કર.
મચ્ચિત્તોન્માદનકરા મન્મથસ્ય શરોત્કરાઃ। ત્વત્સઙ્ગમાશાનિશિતાસ્તીવ્રાઃ શશિનિભાનને । મહ્યં વિદાર્ય હૃદયમિદં નિર્દયવેગિતાઃ ।। 26
હે ચંદ્રમુખી, કામદેવના તીક્ષ્ણ બાણો, જે તારા સંગની આશાથી વધુ ધારદાર થયા છે, મારા હૃદયને નિર્દયતાથી વીંધે છે અને મને ઉન્માદી બનાવે છે.
પ્રવિષ્ટા હ્યસિતાપાઙ્ગિ પ્રચણ્ડાશ્ચણ્ડદારુણાઃ। અત્યુન્માદસમારમ્ભાઃ પ્રીત્યુન્માદકરા મમ। આત્મપ્રદાનસંભોગૈર્મામુદ્ધર્તુમિહાર્હસિ ।। 27
હે કાળી આંખોવાળી, આ ભયાનક અને પ્રચંડ બાણો મારા અંદર ઘૂસી ગયા છે, જે મને અતિશય ઉન્માદ અને તીવ્ર વાસનાથી વ્યાકુળ કરે છે; તું તારા આત્મસમર્પણ અને સંગથી મને અહીંથી ઉગારી લે.
ચિત્રમાલ્યામ્બરધરા સર્વાભરણભૂષિતા। કામં પ્રકામં સેવ ત્વં મયા સહ વિલાસિનિ ।। 28
તું અદભુત માળા અને વસ્ત્રો પહેરી, સર્વાંગે આભૂષણોથી શોભાયમાન થઈ, મારી સાથે મનભરને આનંદ માણ, હે રમણી.
નાર્હસીહાસુખં વસ્તું સુખાર્હા સુખવર્જિતા। પ્રાપ્નુહ્યનુત્તમં સૌખ્યં મત્તસ્ત્વં મત્તગામિનિ ।। 29
હે મદમસ્ત ગતિવાળી, તું સુખની લાયક છે, તને સુખથી વંચિત રહેવું યોગ્ય નથી; મારી પાસેથી સર્વોત્તમ આનંદ પ્રાપ્ત કર.
સ્વાદૂન્યમૃતકલ્પાનિ પેયાનિ વિવિધાનિ ચ। પિબમાના મનોજ્ઞાનિ રમમાણા યથાસુખમ્ ।। 30
હે મનોહરિ, તું વિવિધ સ્વાદિષ્ટ અને અમૃત જેવા પાન પી અને મનગમતું આનંદ માણ.
ભોગોપચારાન્વિવિધાન્સૌભાગ્યં ચાપ્યનુત્તમમ્। પાનં પિબ મહાભાગે ભોગૈશ્ચાનુત્તમૈઃ શુભૈઃ ।। 31
હે ભાગ્યશાળી, તું શ્રેષ્ઠ ભોગો અને સુખો માણ, શ્રેષ્ઠ અને શુભ પાન પી.
ઇદં હિ રૂપં પ્રથમં તવાનઘે નિરર્થકં કેવલમદ્ય ભામિનિ । અધાર્યમાણા સ્નગિવોત્તમા શુભા ન શોભસે સુન્દરિ શોભના સતી ।। 32
હે નિર્દોષે, તારી આ સૌંદર્ય હવે વ્યર્થ જાય છે, કારણ કે તું શ્રેષ્ઠ વસ્ત્રો પહેરતી નથી; તું સાચે સુંદર છે, છતાં પણ તારી તેજસ્વિતા દેખાતી નથી.
ત્યજામિ દારાન્મમ યે પુરાતના ભવન્તુ દાસ્યસ્તવ ચારુહાસિનિ । અહં ચ તે સુન્દરિ દાસવત્સ્થિતઃ સદા ભવિષ્યે વશગો વરાનને ।। 33
હે સુંદર સ્મિતવાળી, હું મારી જૂની પત્નીઓને ત્યજી દઉં છું, એ બધીને તારા દાસી બનાવી દઉં; અને હું તો હંમેશા તારો દાસ બની, તારા વશમાં રહીશ.
એવમુક્તાઽનવદ્યાઙ્ગી કીચકેન દુરાત્મના । દ્રૌપદી તમુવાચેદં સૈરન્ધ્રીવેષધારિણી ।। 1
આ રીતે દુષ્ટ કીચક દ્વારા કહેવામાં આવતા નિર્દોષ અંગવાળી દ્રૌપદી, જે સાઇરંધ્રીના વેશમાં હતી, એણે તેને આ રીતે ઉત્તર આપ્યો.
અપ્રાર્થનીયામિહં માં સૂતપુત્રાભિમન્યસે। નિહીનવર્ણાં સૈરેન્ધ્રીં બીભત્સાં કેશકારિણીમ્ ।। 2
હે સુતપુત્ર, તું મને ઈચ્છે છે, પણ હું તો નીચ જાતિની, સાઇરંધ્રી, અશુભ અને વીખૂટી વાળવાળી છું, એવી મને કોઈ ઈચ્છવા જેવી નથી.
પરદારાઽસ્મિ ભદ્રં તે ન યુક્તં તવ સાંપ્રતમ્। દયિતાઃ પ્રાણિનાં દારા ધર્મં સમનુચિન્તય ।। 3
હું પરસ્ત્રી છું, તને શુભ થાય; હવે તારો આ વિચાર યોગ્ય નથી. પત્ની દરેક જીવને પ્રિય હોય છે—ધર્મનું વિચાર કર.
પરદારે ન તે બુદ્ધિર્જાતુ કાર્યા કથંચન । વિવર્જનં હ્યકાર્યાણામેતત્સુપુરુષવ્રતમ્ ।। 4
ક્યારેય પણ પરસ્ત્રી પર મન ન કરવું જોઈએ; અયોગ્ય વસ્તુઓથી દૂર રહેવું એ સારા માણસોનું વ્રત છે.
મિથ્યાભિગૃધ્નો હિ નરઃ પાપાત્મા મોહમાસ્થિતઃ । અયશઃ પ્રાપ્નુયાદ્ધોરં મહદ્વા પ્રાપ્નુયાદ્ભયમ્ ।। 5
જે માણસ ખોટી ઈચ્છા રાખે છે, પાપી છે અને મોહમાં છે, એને ભારે બદનામિ મળે છે અને મોટું ભય પણ આવી શકે છે.
એવમુક્તસ્તુ સૈરન્ધ્ર્યા કીચકઃ કામમોહિતઃ। જાનન્નપિ સુદુર્બુદ્ધિઃ પરદારાભિમર્શને ।। 6
સાઇરંધ્રીએ આવું કહી દીધા પછી પણ, કીચક કામવાસનાથી અંધ બની, જાણતાં છતાં પણ પરસ્ત્રી પ્રત્યેના પોતાના ઈરાદા પર અડગ રહ્યો.
દોષાન્બહૂન્પ્રાણહરાન્સર્વલોકવિગર્હિતાન્ । પ્રોવાચેદં સુદુર્બુદ્ધિર્દ્રૌપદીમજિતેન્દ્રિયઃ ।। 7
અતિ દુર્બુદ્ધિ અને ઇન્દ્રિયોને કાબૂમાં ન રાખનાર એ મનુષ્યે, બધાં લોકોએ નિંદિત એવા અનેક ભયાનક અને જીવને નાશ કરનાર દોષો દ્રૌપદી પાસે કહ્યા.
નાર્હસ્યેવં વરારોહે પ્રત્યાખ્યાતું વરાનને । માં મન્મથસમાવિષ્ટં ત્વત્કૃતે ચારુહાસિનિ ।। 8
હે સુંદર ચહેરાવાળી અને મીઠા હાસ્યવાળી, મને આ રીતે નકારવું તને યોગ્ય નથી, કેમ કે હું તારા પ્રેમમાં મગ્ન થયો છું.