ગૂઢગુલ્ફા સમાનોરૂસ્ત્રિગમ્ભીરા ષડુન્નતા। સ્નિગ્ધા પઞ્ચસુ રક્તેષુ હંસગદ્ગદભાષિણી ।। 29
તારા પગના ગોઢા છુપાયેલા છે, બંને જાંઘ સરખી છે, શરીરે ત્રણ ઊંડા ચિહ્નો અને છ ઊંચા ભાગ છે, પાંચ જગ્યાએ લાલિમા છે, અવાજ હંસની જેમ મધુર છે.
શુકેશી સુસ્વરા શ્યામા પીનશ્રોણીપયોધરા। અરાલપક્ષ્મનયના બિમ્બોષ્ઠી તનુમધ્યમા ।। 30
તારા વાળ સુંદર છે, અવાજ મીઠો છે, રંગ શ્યામ છે, નિતંબ અને સ્તન ભરેલા છે, આંખો વાંકાં પાંપણવાળી છે, હોઠ ફળ જેવી લાલ છે, અને કમર પાતળી છે.
કમ્બુગ્રીવા ગૂઢસિરા પૂર્ણચન્દ્રનિભાનના । દાનવી કિન્નરી વા ત્વં ગન્ધર્વી વનદેવતા ।। 31
તારી ગરદન શંખ જેવી છે, નસો છુપાયેલી છે, ચહેરો પૂર્ણચંદ્ર જેવો છે—તુ શું દાનવી છે, કિનારી છે, ગંધર્વી છે કે વનદેવી છે?
અપ્સરા વાઽસિ નાગી વા તારા વા ત્વં વિલાસિની । અલમ્બુસા મિશ્રકેશી પુણ્ડરીકાઽથ માલિની ।। 32
તુ અપ્સરા છે કે નાગકન્યા? કે સૌંદર્યમાં તારાની જેમ છે? અલંબુસા, મિશ્રકેસી, પુંડરીકા કે માલિની છે?
તેનતેનૈવ સંપન્ના કાશ્મીરીવ તુરંગમા। ઇન્દ્રાણી ત્વથ રુદ્રાણી સ્વધા વાઽપ્યથવા રતિઃ ।। 33
દરેક ગુણથી યુક્ત, કાશ્મીરી ઘોડીની જેમ સુંદર—તુ ઈન્દ્રાણી છે કે રુદ્રાણી, સ્વધા કે રતિ છે?
દેવિ દેવેષુ વિખ્યાતા બ્રૂહિ કા ત્વમિહાગતા। તવ હ્યનુપમં રૂપં ભૂષણૈરપિ વર્જિતમ્ ।। 34
હે દેવીઓમાં પ્રસિદ્ધ દેવી, કહો, તું કોણ છે જે અહીં આવી છે? તારો રૂપ તો ગહણાવણ વિના પણ અનન્ય છે.
ત્વાં સૃષ્ટ્વોપરતં મન્યે લોકકર્તારમીશ્વરમ્। ન તૃપ્યન્તિ સ્ત્રિયો દૃષ્ટ્વા કા ન પુંસાં રતિર્ભવેત્ ।। 35
મને લાગે છે કે તને બનાવીને સર્જનહાર અટકી ગયા હશે; સ્ત્રીઓ તને જોઈને થાકતી નથી, અને કયો પુરુષ તારા પર મોહિત ન થાય?
પ્રવાલપુષ્પસ્તબકૈરાચિતા વનદેવતાઃ। ત્વામેવ હિ નિરીક્ષન્તે વિસ્મિતા રૂપસંપદા ।। 36
પ્રવાળ અને ફૂલોની વણાવેલી વનદેવીઓ પણ તારા રૂપના વૈભવથી આશ્ચર્યચકિત થઈને તને જ જુએ છે.
અન્તઃપુરગતા નાર્યો મૃગાઃ પક્ષિગણા નરાઃ। સર્વે ત્વામેવ કલ્યાણિ નિરીક્ષન્તે સુવિસ્મિતાઃ ।। 37
અંતઃપુરની સ્ત્રીઓ, પશુ, પક્ષીઓ અને પુરુષો—બધા તને જ આશ્ચર્યથી જુએ છે, હે સુન્દરી.
ન ત્વાદૃશી કાચન મે ત્રિષુ લોકેષુ સુન્દરી। દૃષ્ટપૂર્વા શ્રુતા વાઽપિ ચક્ષુપા વિદ્યતે શુભા ।। 38
ત્રણે લોકમાં તારા જેવી સુંદરતા ક્યાંય નથી; એવી સુંદર સ્ત્રી મેં કદી જોઈ કે સાંભળી નથી, હે શુભાંગી.
નાસ્તિ દેવી ન ગન્ધર્વી ન યક્ષી ન ચ કિન્નરી। સૈરન્ધ્રી નામ મે જાતિર્વન્યમૂલફલાશના ।। 39
કોઈ દેવી, ગંધર્વી, યક્ષી કે કિનારી તારી સમાન નથી. મારું નામ સૈરંધ્રી છે, હું જંગલના મૂળ અને ફળ ખાઈને જીવું છું.
પતીનાં પ્રેક્ષમાણાનાં કસ્મિંશ્ચિત્કારણાન્તરે। કેશપાશે પરામૃષ્ટા સાઽહં ત્રસ્તા વનં ગતા ।। 40
એક વખતે, મારા પતિઓ જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે, કોઈ કારણસર મારા વાળ પકડાયા; હું ડરીને જંગલમાં ભાગી ગઈ.
તત્ર દ્વાદશવર્ષાણિ વન્યમૂલફલાશના। ચરામ્યનિલયા સુભ્રૂઃ સા તવાન્તિકમાગતા ।। 41
ત્યાં હું બાર વર્ષ સુધી જંગલના મૂળ અને ફળ ખાઈને ઘર વિના ફરતી રહી, હે સુંદર ભ્રૂવાળી, અને હવે તારા પાસે આવી છું.
જાનામિ કેશાન્ગ્રથિતું વિચિત્રાન્ગ્રથિતું મણીન્। મલ્લિકોત્પલપદ્માનાં જાનામિ ગ્રથિતું સ્રજઃ ।। 42
મને વાળ ગૂંથવાની, મણિ ગૂંથવાની, અને મલ્લિકા, કમળ, પદ્મની વણાવેલી વણવાની કળા આવે છે.
સિન્ધુવારકજાતીનાં રચયામ્યવતંસકાન્। પત્રં મૃગાઙ્ગમગરું પિષે ચ હરિચન્દનમ્ । ગ્રથયિષ્યામિ ચિત્રાશ્ચ સ્રજઃ પરમશોભનાઃ ।। 43
હું સિંધુવાર અને જતીના ફૂલોની વણાવેલી વણમાલા બનાવીશ, પાન, કસ્તૂરી, અગર અને પીળો ચંદન પીસીશ, અને સુંદર રંગબેરંગી હાર ગૂંધીશ.
આરાધનં સત્યભામાં કૃષ્ણસ્ય મહિષીં પ્રિયામ્। કૃષ્ણાં ચ ભાર્યાં પાર્થાનાં નારીણામુત્તમાં તથા ।। 44
હું કૃષ્ણજીની પ્રિય રાણી સત્યભામાનું પૂજન કરીશ, અને સાથે કૃષ્ણાને પણ, જે પાંડવોની પત્ની અને સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ છે.
તથાઽસ્મિ સુભ્રુવા ચાહમિષ્ટલાભેન તોષિતા। માલિની ચેતિ મે નામ સ્વયં દેવી ચકાર હ। કૃષ્ણા કમલપત્રાક્ષી સા મે પ્રાણસમા સખી ।। 45
હે સુંદર ભ્રૂવાળી, મારી ઈચ્છા પૂર્ણ થતાં હું ખૂબ પ્રસન્ન થઈ, અને કૃષ્ણાએ મને પોતે 'માલિની' નામ આપ્યું. કમળ જેવી આંખોવાળી કૃષ્ણા, જે મને જીવ જેવી પ્રિય સખી બની.
ન ચાહં ચિરમિચ્છામિ ક્વચિદ્વસ્તું શુભાનને। વ્રતં કિલૈતદસ્માકં કુલધર્મોઽયમીદૃશઃ ।। 46
હે શુભ મુખવાળી, હું ક્યાંયે લાંબા સમય સુધી રહેવું પસંદ કરતી નથી; આ અમારો વ્રત છે અને અમારા કુટુંબની પરંપરા પણ આવી જ છે.
યોઽસ્માકં તુ હરેદ્દ્રવ્યં દેશં વસનમેવ વા। ન ક્રોદ્ધવ્યં કિલાસ્માભિરસ્મદ્ગુરુરમર્ષણઃ ।। 47
જો કોઈ અમારું સામાન, જમીન કે રહેઠાણ લઈ જાય, તો પણ અમારે ગુસ્સો કરવો નહીં—અમારા વડીલોએ અમને ગુસ્સો ન રાખવાનો ઉપદેશ આપ્યો છે.
સાઽહં વનાનિ દુર્ગાણિ તીર્થાનિ ચ સરાંસિ ચ। શૈલાંશ્ચ વિવિધાન્રમ્યાન્સરિતશ્ચ સમુદ્રગાઃ ।। 48
હું વનો, કિલ્લાઓ, તીર્થો, સરોવર અને વિવિધ સુંદર પર્વતો તથા દરિયામાં મળતી નદીઓમાં ફરું છું.
ભર્તૃશોકપરીતાઙ્ગી ભર્તૃસબ્રહ્મચારિણી । વિચરામિ મહીં દુર્ગાં યત્ર સાયંનિવેશના ।। 49
પતિના શોકથી દુઃખી શરીર અને પતિ માટે બ્રહ્મચર્ય પાળતી, હું આ કઠિન ધરતી પર ફરું છું અને સાંજે આરામ માટે સ્થળ શોધું છું.
વીરપત્ની યદા દેવી ચરમાણેષુ ભર્તૃષુ। સાઽહં વિવત્સા વિધિના ગન્ધમાદનપર્વતાત્। શૃણોમિ તવ સૌશીલ્યં ભર્તુર્મધુરભાષિણિ ।। 50
વીરપત્ની દેવી જ્યારે પોતાના પતિ સાથે ફરતી હતી, ત્યારે હું વિધિના કારણે ગંધમાદન પર્વત પર એકલી રહી ગઈ અને તારી મીઠી બોલતી, પતિપ્રેમી સ્ત્રી, તારી સારા સ્વભાવની વાતો સાંભળી.
માહાત્મ્યં ચ તતઃ શ્રુત્વા બ્રાહ્મણાનાં સમીપતઃ। ત્વામુપસ્થાતુમિચ્છામિ તતશ્ચાહમિહાગતા ।। 51
બ્રાહ્મણો પાસેથી તારી મહિમાની વાત સાંભળી, ત્યારે હું તને મળવા ઇચ્છી અને તેથી અહીં આવી છું.
ગુરવો મમ ધર્મશ્ચ વાયુઃ શક્રસ્તથાઽશ્વિનૌ । તેષાં પ્રસાદાચ્ચ ન માં કશ્ચિદ્ધર્ષયતે પુમાન્ ।। 52
મારા ગુરુઓ, ધર્મ, વાયુદેવ, ઇન્દ્ર અને અશ્વિનીકુમારો—આ બધાની કૃપાથી કોઈ પુરુષ મને દુઃખ પહોંચાડી શકતો નથી.
એવમુક્ત્વા સુદેષ્ણાં તાં કૃતાઞ્જલિપુટા સ્થિતા। સાઽબ્રવીદ્વિસ્મયાવિષ્ટા દ્રૌપદીં યોષિતાં વરામ્ ।। 53
આ રીતે સુદેષ્નાને કહી, તે હાથ જોડીને ઊભી રહી; પછી આશ્ચર્યથી ભરાઈ, તેણે સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ દ્રૌપદી સાથે વાત કરી.
ન ભરેયમહં ભદ્રે સંશયો મમ વિદ્યતે। રાજા ત્વયં હિ ત્વાં દૃષ્ટ્વા મતિં પાપાં કરિષ્યતિ ।। 54
હે ભદ્રે, મને શંકા છે કે હું આ સહન કરી શકીશ કે નહીં; કારણ કે રાજા જ્યારે તને જોશે, ત્યારે તે ખરાબ વિચારથી ઘેરાઈ જશે.
સાઽહં ત્વાં ન ક્ષમાં મન્યે વસન્તીમિહ વેશ્મનિ। એષ દોષોસ્તિ સુશ્રોણિ કથં વાભીરુ મન્યસે ।। 55
હું માનતી નથી કે તારે મારા ઘરમાં રહેવું યોગ્ય છે; આ જ ખોટ છે, હે સુંદર કટિવાળી—તમે, ડરપોક સ્ત્રી, આ વિશે શું વિચારો છો?
સ્થિતા રાજકુલે નાર્યો યાશ્ચેમા મમ વેશ્મનિ। ત્વામેવૈકાં નિરીક્ષન્તે વિસ્મયાદ્વરવર્ણિનિ ।। 56
રાજમહેલમાં અને મારા ઘરમાં રહેતી બધી સ્ત્રીઓ, હે સુંદરવર્ણાવાળી, આશ્ચર્યથી ફક્ત તને જ જુએ છે.
વૃક્ષાંશ્ચોપસ્થિતાન્પશ્ય ય ઇમે મમ વેશ્મનિ। વિનમન્તે હિ ત્વાં દૃષ્ટ્વા પુમાંસં કં ન લોભયેઃ ।। 57
મારા ઘરમાં ઊભેલા વૃક્ષોને પણ જો, તેઓ તને જોઈ નમન કરે છે; તો પછી કયો પુરુષ તારા રૂપથી લોભાતો નહીં હોય?
બિભર્ષિ પરમં રૂપમતિમાનુષમદ્ભુતમ્। તિર્યગ્યોનિગતાશ્ચાપિ નિરીક્ષન્તે સવિસ્મયાઃ । તવ રૂપમનિન્દ્યાઙ્ગિ કિં પુનર્માનવા ભુવિ ।। 58
તારે મનુષ્યથી પણ અદભૂત અને અતિશય સુંદર રૂપ છે; અન્ય યોનિવાળા જીવો પણ તને આશ્ચર્યથી જુએ છે. હે નિર્દોષાંગી, તો પછી ધરતીના મનુષ્યોનું શું કહેવું?