સુદેષ્ણાં રાજમહિષીં સર્વાલંકારભૂષિતામ્। શ્રીમતીં રાજપુત્રીણાં શતેન પરિવારિતામ્ ।। 19
સુદેષ્ના, રાજમહિષી, સર્વ આભૂષણોથી શોભાયમાન અને તેજસ્વિ, સો રાજકન્યાઓથી ઘેરાયેલી હતી.
તાઃ સર્વા દ્રૌપદીં દૃષ્ટ્વા સન્તપ્તાઃ પરમાઙ્ગનાઃ । પરિતશ્ચોપતસ્થુસ્તાઃ સહસોત્થાય ચાસનાત્ ।। 20
બધી મહાન સ્ત્રીઓ, દ્રૌપદીને જોઈ, હૃદયથી સ્પર્શાઈ ગઈ, અને તરત જ બેઠેલી જગ્યાએથી ઊભી રહી, તેની આસપાસ ભેગી થઈ.
નિરીક્ષમાણાઃ સર્વાસ્તાઃ શચીં દેવીમિવાગતામ્। ગૂઢગુલ્ફાં વરારોહાં કૃષ્ણાં તામ્રાયતેક્ષણામ્। અતિસર્વાનવદ્યાઙ્ગીં નતગાત્રીં સુમધ્યમામ્ ।। 21
બધી સ્ત્રીઓ કૃષ્ણાને જોઈ રહી હતી, જેમ શચી દેવી આવી હોય, ગુપ્ત પગવાળી, ઉન્નત કટિ, તાંબડા અને વિશાળ નેત્રોવાળી, સર્વે અંગોમાં નિર્દોષ, નમ્ર શરીરવાળી અને પાતળી કમરવાળી.
ન હ્રસ્વાં નાતિમહતીં જાતાં બહુતૃણે વને। ઋશ્યરોહીમિવાનિન્દ્યાં સુકેશીં મૃગલોચનામ્ ।। 22
એ ન તો બહુ નાની હતી, ન તો બહુ ઊંચી, ઘાસવાળા વનમાં જન્મેલી, નિર્દોષ ઋશ્યરોહિ માદી હરણ જેવી, સુંદર વાળ અને મૃગની જેવી આંખો ધરાવતી હતી.
તાં મૃગીમિવ વિત્રસ્તાં યૂથભ્રષ્ટામિવ દ્વિપામ્। લક્ષ્મીમિવ વિશાલાક્ષીં વિદ્યામિવ યશસ્વિનીમ્ ।। 23
એ ડરી ગયેલી હરણ જેવી, પોતાના જૂથથી વિખૂટા પડેલી ગાય જેવી, વિશાળ નેત્રોવાળી, લક્ષ્મી જેવી અને તેજસ્વિ વિદ્યા જેવી લાગી.
રોહિણીમિવ તારાણાં દીપ્તામગ્નિશિખામિવ। પાર્વતીમિવ રુદ્રાણીં વેલામિવ મહોદધેઃ ।। 24
એ તારાઓમાં રોહિણી જેવી, પ્રજ્વલિત અગ્નિશિખા જેવી, દેવીોમાં પાર્વતી જેવી, અને મહાસાગરનાં કિનારા જેવી લાગી.
સુલભામિવ નાગીનાં મૃગીણામિવ કિન્નરીમ્। ગઙ્ગામિવ વિશુદ્ધાઙ્ગીં શારદીમિવ શર્વરીમ્ ।। 25
જેમ સાપકન્યા સહેલાઈથી મળતી હોય, જેમ હરણીઓમાં કોઈ અપ્સરા હોય, જેમ ગંગા જેવી શુદ્ધ કાયાવાળી, અને જેમ શરદની રાત જેવી તેજસ્વી હોય.
તામચિન્ત્યતમાં લોકે ઇલામિવ યશસ્વિનીમ્ । સાવિત્રીમિવ દુર્ધષાં બ્રાહ્મ્યા લક્ષ્મ્યા સમન્વિતાં ।। 26
એ સ્ત્રી દુનિયામાં સમજાતી નથી, ઈલા જેવી પ્રસિદ્ધ, સાવિત્રી જેવી દુર્લઘ્ય, બ્રહ્માની અને લક્ષ્મીની કિરણોથી યુક્ત છે.
સીતામિવ સતીં શુદ્ધામરુન્ધતીમિવ પ્રિયામ્ । સુદેષ્ણા પર્યપૃચ્છત્તાં વિસ્મયોત્ફુલ્લલોચના ।। 27
સીતાજી જેવી પવિત્ર અને સતીસાવિત્રી, અરુંધતી જેવી પ્રિય, એવી સ્ત્રીને સુદેષ્ણાએ આશ્ચર્યથી ફૂલેલા નેત્રોથી પૂછ્યું.
કા ત્વં સર્વાનવદ્યાઙ્ગિ કુતોસિ ત્વમિહાગતા। કસ્ય વા ત્વં વિશાલાક્ષિ કિં વા તે કરવાણ્યહમ્ ।। 28
હે નિર્દોષ અંગવાળી, તું કોણ છે? ક્યાંથી આવી છે? હે વિશાળ નેત્રવાળી, તું કોની છે? હું તારા માટે શું કરી શકું?
ગૂઢગુલ્ફા સમાનોરૂસ્ત્રિગમ્ભીરા ષડુન્નતા। સ્નિગ્ધા પઞ્ચસુ રક્તેષુ હંસગદ્ગદભાષિણી ।। 29
તારા પગના ગોઢા છુપાયેલા છે, બંને જાંઘ સરખી છે, શરીરે ત્રણ ઊંડા ચિહ્નો અને છ ઊંચા ભાગ છે, પાંચ જગ્યાએ લાલિમા છે, અવાજ હંસની જેમ મધુર છે.
શુકેશી સુસ્વરા શ્યામા પીનશ્રોણીપયોધરા। અરાલપક્ષ્મનયના બિમ્બોષ્ઠી તનુમધ્યમા ।। 30
તારા વાળ સુંદર છે, અવાજ મીઠો છે, રંગ શ્યામ છે, નિતંબ અને સ્તન ભરેલા છે, આંખો વાંકાં પાંપણવાળી છે, હોઠ ફળ જેવી લાલ છે, અને કમર પાતળી છે.
કમ્બુગ્રીવા ગૂઢસિરા પૂર્ણચન્દ્રનિભાનના । દાનવી કિન્નરી વા ત્વં ગન્ધર્વી વનદેવતા ।। 31
તારી ગરદન શંખ જેવી છે, નસો છુપાયેલી છે, ચહેરો પૂર્ણચંદ્ર જેવો છે—તુ શું દાનવી છે, કિનારી છે, ગંધર્વી છે કે વનદેવી છે?
અપ્સરા વાઽસિ નાગી વા તારા વા ત્વં વિલાસિની । અલમ્બુસા મિશ્રકેશી પુણ્ડરીકાઽથ માલિની ।। 32
તુ અપ્સરા છે કે નાગકન્યા? કે સૌંદર્યમાં તારાની જેમ છે? અલંબુસા, મિશ્રકેસી, પુંડરીકા કે માલિની છે?
તેનતેનૈવ સંપન્ના કાશ્મીરીવ તુરંગમા। ઇન્દ્રાણી ત્વથ રુદ્રાણી સ્વધા વાઽપ્યથવા રતિઃ ।। 33
દરેક ગુણથી યુક્ત, કાશ્મીરી ઘોડીની જેમ સુંદર—તુ ઈન્દ્રાણી છે કે રુદ્રાણી, સ્વધા કે રતિ છે?
દેવિ દેવેષુ વિખ્યાતા બ્રૂહિ કા ત્વમિહાગતા। તવ હ્યનુપમં રૂપં ભૂષણૈરપિ વર્જિતમ્ ।। 34
હે દેવીઓમાં પ્રસિદ્ધ દેવી, કહો, તું કોણ છે જે અહીં આવી છે? તારો રૂપ તો ગહણાવણ વિના પણ અનન્ય છે.
ત્વાં સૃષ્ટ્વોપરતં મન્યે લોકકર્તારમીશ્વરમ્। ન તૃપ્યન્તિ સ્ત્રિયો દૃષ્ટ્વા કા ન પુંસાં રતિર્ભવેત્ ।। 35
મને લાગે છે કે તને બનાવીને સર્જનહાર અટકી ગયા હશે; સ્ત્રીઓ તને જોઈને થાકતી નથી, અને કયો પુરુષ તારા પર મોહિત ન થાય?
પ્રવાલપુષ્પસ્તબકૈરાચિતા વનદેવતાઃ। ત્વામેવ હિ નિરીક્ષન્તે વિસ્મિતા રૂપસંપદા ।। 36
પ્રવાળ અને ફૂલોની વણાવેલી વનદેવીઓ પણ તારા રૂપના વૈભવથી આશ્ચર્યચકિત થઈને તને જ જુએ છે.
અન્તઃપુરગતા નાર્યો મૃગાઃ પક્ષિગણા નરાઃ। સર્વે ત્વામેવ કલ્યાણિ નિરીક્ષન્તે સુવિસ્મિતાઃ ।। 37
અંતઃપુરની સ્ત્રીઓ, પશુ, પક્ષીઓ અને પુરુષો—બધા તને જ આશ્ચર્યથી જુએ છે, હે સુન્દરી.
ન ત્વાદૃશી કાચન મે ત્રિષુ લોકેષુ સુન્દરી। દૃષ્ટપૂર્વા શ્રુતા વાઽપિ ચક્ષુપા વિદ્યતે શુભા ।। 38
ત્રણે લોકમાં તારા જેવી સુંદરતા ક્યાંય નથી; એવી સુંદર સ્ત્રી મેં કદી જોઈ કે સાંભળી નથી, હે શુભાંગી.
નાસ્તિ દેવી ન ગન્ધર્વી ન યક્ષી ન ચ કિન્નરી। સૈરન્ધ્રી નામ મે જાતિર્વન્યમૂલફલાશના ।। 39
કોઈ દેવી, ગંધર્વી, યક્ષી કે કિનારી તારી સમાન નથી. મારું નામ સૈરંધ્રી છે, હું જંગલના મૂળ અને ફળ ખાઈને જીવું છું.
પતીનાં પ્રેક્ષમાણાનાં કસ્મિંશ્ચિત્કારણાન્તરે। કેશપાશે પરામૃષ્ટા સાઽહં ત્રસ્તા વનં ગતા ।। 40
એક વખતે, મારા પતિઓ જોઈ રહ્યા હતા ત્યારે, કોઈ કારણસર મારા વાળ પકડાયા; હું ડરીને જંગલમાં ભાગી ગઈ.
તત્ર દ્વાદશવર્ષાણિ વન્યમૂલફલાશના। ચરામ્યનિલયા સુભ્રૂઃ સા તવાન્તિકમાગતા ।। 41
ત્યાં હું બાર વર્ષ સુધી જંગલના મૂળ અને ફળ ખાઈને ઘર વિના ફરતી રહી, હે સુંદર ભ્રૂવાળી, અને હવે તારા પાસે આવી છું.
જાનામિ કેશાન્ગ્રથિતું વિચિત્રાન્ગ્રથિતું મણીન્। મલ્લિકોત્પલપદ્માનાં જાનામિ ગ્રથિતું સ્રજઃ ।। 42
મને વાળ ગૂંથવાની, મણિ ગૂંથવાની, અને મલ્લિકા, કમળ, પદ્મની વણાવેલી વણવાની કળા આવે છે.
સિન્ધુવારકજાતીનાં રચયામ્યવતંસકાન્। પત્રં મૃગાઙ્ગમગરું પિષે ચ હરિચન્દનમ્ । ગ્રથયિષ્યામિ ચિત્રાશ્ચ સ્રજઃ પરમશોભનાઃ ।। 43
હું સિંધુવાર અને જતીના ફૂલોની વણાવેલી વણમાલા બનાવીશ, પાન, કસ્તૂરી, અગર અને પીળો ચંદન પીસીશ, અને સુંદર રંગબેરંગી હાર ગૂંધીશ.
આરાધનં સત્યભામાં કૃષ્ણસ્ય મહિષીં પ્રિયામ્। કૃષ્ણાં ચ ભાર્યાં પાર્થાનાં નારીણામુત્તમાં તથા ।। 44
હું કૃષ્ણજીની પ્રિય રાણી સત્યભામાનું પૂજન કરીશ, અને સાથે કૃષ્ણાને પણ, જે પાંડવોની પત્ની અને સ્ત્રીઓમાં શ્રેષ્ઠ છે.
તથાઽસ્મિ સુભ્રુવા ચાહમિષ્ટલાભેન તોષિતા। માલિની ચેતિ મે નામ સ્વયં દેવી ચકાર હ। કૃષ્ણા કમલપત્રાક્ષી સા મે પ્રાણસમા સખી ।। 45
હે સુંદર ભ્રૂવાળી, મારી ઈચ્છા પૂર્ણ થતાં હું ખૂબ પ્રસન્ન થઈ, અને કૃષ્ણાએ મને પોતે 'માલિની' નામ આપ્યું. કમળ જેવી આંખોવાળી કૃષ્ણા, જે મને જીવ જેવી પ્રિય સખી બની.
ન ચાહં ચિરમિચ્છામિ ક્વચિદ્વસ્તું શુભાનને। વ્રતં કિલૈતદસ્માકં કુલધર્મોઽયમીદૃશઃ ।। 46
હે શુભ મુખવાળી, હું ક્યાંયે લાંબા સમય સુધી રહેવું પસંદ કરતી નથી; આ અમારો વ્રત છે અને અમારા કુટુંબની પરંપરા પણ આવી જ છે.
યોઽસ્માકં તુ હરેદ્દ્રવ્યં દેશં વસનમેવ વા। ન ક્રોદ્ધવ્યં કિલાસ્માભિરસ્મદ્ગુરુરમર્ષણઃ ।। 47
જો કોઈ અમારું સામાન, જમીન કે રહેઠાણ લઈ જાય, તો પણ અમારે ગુસ્સો કરવો નહીં—અમારા વડીલોએ અમને ગુસ્સો ન રાખવાનો ઉપદેશ આપ્યો છે.
સાઽહં વનાનિ દુર્ગાણિ તીર્થાનિ ચ સરાંસિ ચ। શૈલાંશ્ચ વિવિધાન્રમ્યાન્સરિતશ્ચ સમુદ્રગાઃ ।। 48
હું વનો, કિલ્લાઓ, તીર્થો, સરોવર અને વિવિધ સુંદર પર્વતો તથા દરિયામાં મળતી નદીઓમાં ફરું છું.