અજ્ઞાતચર્યાં વત્સ્યન્તો રાષ્ટ્રે વર્ષં ત્રયોદશમ્ ।। 67
તેઓ રાજ્યમાં તેરમું વર્ષ અજાણ્યા રહીને વિતાવશે.
વિરાટનગરં રમ્યં ગચ્છમાનો યુધિષ્ઠિરઃ। અસ્તુવન્મનસા દેવીં દુર્ગાં ત્રિભુવનેશ્વરીમ્ ।। 1
વિરાટનું સુંદર શહેર જતાં યુધિષ્ઠિરે મનમાં ત્રિલોકની સ્વામિ દુર્ગાદેવીની સ્તુતિ કરી.
યશોદાગર્ભસંભૂતાં નારાયણવરપ્રિયામ્ । નન્દગોપકુલે જાતાં મઙ્ગલ્યાં કુલવર્ધનીમ્ ।। 2
યશોદાના ગર્ભમાંથી જન્મેલી, નારાયણના વરપ્રસાદને પ્રિય, નંદ ગોપના કુટુંબમાં જન્મેલી, શુભ અને વંશવૃદ્ધિ કરનારી.
કંસવિદ્રાવણકરીમસુરાણાં ક્ષયંકરીમ્। શિલાતટવિનિક્ષિપ્તામાકાશં પ્રતિ ગામિનીમ્ ।। 3
કંસને ભગાડનાર, અસુરોનો નાશ કરનાર, પથ્થરની ધાર પર મુકાયેલી અને આકાશ તરફ ગયેલી.
વાસુદેવસ્ય ભગિનીં દિવ્યમાલ્યવિભૂષિતામ્। દિવ્યામ્બરધરાં દેવીં ખઙ્ગખેટકધારિણીમ્ ।। 4
વાસુદેવની બહેન, દિવ્ય હારોથી શોભાયમાન, દિવ્ય વસ્ત્રો પહેરનાર, ખડગ અને ઢાલ ધારણ કરનારી દેવી.
ભારાવતરણે પુણ્યે યે સ્મરન્તિ સદા શિવામ્ । તાન્વૈ તારયતે પાપાત્પઙ્કે ગામિવ દુર્બલામ્ ।। 5
પવિત્ર કાર્યમાં, ધરતીનો ભાર ઉતારતી વખતે, જે સદા શુભાને સ્મરે છે, તેમને તે પાપના કાદવમાંથી ગાયને કાદવમાંથી બહાર કાઢે તેમ છોડાવે છે.
સ્તોતું પ્રચક્રમે ભૂયો વિવિધૈઃ સ્તોત્રસંભવૈઃ । આમન્ત્ર્ય દર્શનાકાઙ્ક્ષી રાજા દેવીં સહાનુજઃ ।। 6
રાજાએ, દેવીના દર્શનની ઈચ્છા રાખીને અને તેને સંબોધી, પોતાના ભાઈઓ સાથે વિવિધ સ્તોત્રોથી ફરીથી સ્તુતિ શરૂ કરી.
નમોસ્તુ વરદે કૃષ્ણે કુમારિ બ્રહ્મચારિણિ । બાલાર્કસદૃશાકારે પૂર્ણચન્દ્રનિભાનને ।। 7
વંદન છે, હે વરદાયિની, હે કૃષ્ણા, હે કુમારી, હે બ્રહ્મચારીણી, બાલસૂર્ય જેવી કાયાવાળી, પૂર્ણચંદ્ર સમાન મુખવાળી.
ચતુર્ભુજે ચતુર્વક્રે પીનશ્રોણિપયોધરે। મયૂરપિચ્છવલયે કેયૂરાઙ્ગદધારિણિ ।। 8
ચાર હાથો અને ચાર મુખો ધરાવતી, પહોળા કટિ અને ભરી છાતીવાળી, મોરપાંખથી શોભતા કાંકણો અને સુંદર કડાં-બાંધેલા હાથોમાંથી તું અલૌકિક લાગે છે.
ભાસિ દેવિ યથા પદ્મા નારાયણપરિગ્રહઃ । સ્વરૂપં બ્રહ્મચર્યં ચ વિશદં તવ ખેચરિ ।। 9
હે દેવી, તું કમળા જેવી તેજસ્વી છે, જેમ શ્રીનારાયણની પ્રિય લક્ષ્મી છે તેમ. તારો સ્વરૂપ અને તારી શુદ્ધ કન્યાવ્રતની પ્રતિજ્ઞા આકાશમાં ફરતી તારી કાંતિથી ઉજળી છે.
કૃષ્ણચ્છવિસમા કૃષ્ણા સંકર્ષણસમાનના । બિભ્રતી વિપુલૌ બાહુ શક્રધ્વજસમુચ્છ્રયૌ ।। 10
તારો રંગ કૃષ્ણ જેવો ઘાટો છે, તારો ચહેરો સંકર્ષણ સમાન છે, અને તું બે વિશાળ હાથ ઊંચા કરીને, ઈન્દ્રના ધ્વજ જેવું ગૌરવ ધરાવતી દેખાય છે.
પાત્રી ચ પઙ્કજી ઘણ્ટી સ્ત્રી વિશુદ્ધા ચ યા ભુવિ । પાશં ધનુર્મહાચક્રં વિવિધાન્યાયુધાનિ ચ ।। 11
તું હાથમાં પાત્ર, કમળ, ઘંટડી ધારણ કરે છે, પૃથ્વી પર સૌથી પવિત્ર સ્ત્રી છે, અને તારા હાથોમાં ફાંસ, ધનુષ્ય, મહાચક્ર તથા અનેક પ્રકારના શસ્ત્રો છે.
કુણ્ડલાભ્યાં સુપૂર્ણાભ્યાં કર્ણાભ્યાં ચ વિભૂષિતા । ચન્દ્રવિસ્પર્ધિના દેવિ મુખેન ત્વં વિરાજસે ।। 12
ભવ્ય અને ભરપૂર કુંડળોથી તારા કાન શોભે છે, હે દેવી, તારો ચહેરો ચાંદની સાથે સ્પર્ધા કરે એવું તેજ આપે છે.
મુકુટેન વિચિત્રેણ કેશબન્ધેન શોભિના। ભુજઙ્ગાભોગવાસેન શ્રોણિસૂત્રેણ રાજતા ।। 13
વિચિત્ર મુકુટ, સુંદર વાળની ગાંઠ, સાપના ફણથી બનેલા વસ્ત્ર અને ચાંદીના કટિબંધથી તું અતિશય શોભાયમાન લાગે છે.
વિભ્રાજસે ચાઽઽબદ્ધેન ભોગેનેવેહ મન્દરઃ। ધ્વજેન શિખિપિચ્છાનામુચ્છ્રિતેન વિરાજસે ।। 14
હે દેવી, તું ખુલ્લા સાપના વસ્ત્રથી એવી શોભે છે જેમ મંદર પર્વત, અને ઊંચા મોરપાંખના ધ્વજથી તારી કાંતિ વધે છે.
કૌમારં વ્રતમાસ્થાય ત્રિદિવં પાવિતં ત્વયા। તેન ત્વં સ્તૂયસે દેવિ ત્રિદશૈઃ પૂજ્યસેઽપિ ચ ।। 15
કન્યાવ્રત ધારણ કરીને તું ત્રણેય લોકને પવિત્ર કરી દીધા છે, તેથી તું દેવતાઓ દ્વારા સ્તુત અને પૂજ્ય બની છે.
ત્રૈલોક્યરક્ષણાર્થાય મહિષાસુરનાશિનિ । પ્રસન્ના મે સુરશ્રેષ્ઠે દયાં કુરુ શિવા ભવ ।। 16
ત્રણેય લોકની રક્ષા માટે, હે મહિષાસુર સંહારિણી, મારા પર પ્રસન્ન થા, હે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, દયાળુ બન અને શુભતા આપ.
જયા ત્વં વિજયા ચૈવ સંગ્રામે ચ જયપ્રદા। મમાપિ વિજયં દેહિ વરદા ત્વં ચ સાંપ્રતમ્ ।। 17
તું જ વિજય અને જય છે, યુદ્ધમાં વિજય આપનારી છે; મને પણ હવે વિજય આપ, હે વરદાન આપનારી.
વિન્ધ્યે ચૈવ નગશ્રેષ્ઠે તવ સ્થાનં હિ શાશ્વતમ્। કાલિ કાલિ મહાકાલિ શીધુમાંસપશુપ્રિયે ।। 18
વિંધ્ય પર્વત પર તારો શાશ્વત નિવાસ છે, હે કાળી, મહાકાળી, રક્ત, માંસ અને પશુબલિને પ્રિય રાખનારી દેવી.
કૃતાનુયાત્રા ભૂતૈસ્ત્વં વરદા કામચારિણી। ભારાવતારે યે ચ ત્વાં સંસ્મરિષ્યન્તિ માનવાઃ ।। 19
ભૂતગણોથી ઘેરાયેલી, તું વરદાન આપનારી અને ઇચ્છા પૂર્ણ કરનારી છે; અને પૃથ્વી પર ભાર ઉતરાવા તને યાદ કરનાર મનુષ્યો સુખી થાય છે.
પ્રણમન્તિ ચ યે ત્વાં હિ પ્રભાતે તુ નરા ભુવિ । ન તેષાં દુર્લભં કિંચિત્પુત્રતો ધનતોપિ વા ।। 20
જે મનુષ્યો પૃથ્વી પર સવારે તને વંદન કરે છે, તેમને પુત્ર કે ધન કંઈ જ અપ્રાપ્ય રહેતું નથી.
દુર્ગાત્તારયસે દુર્ગે તત્ત્વં દુર્ગા સ્મૃતા જનૈઃ । કાન્તારેષ્વવસન્નાનાં મગ્રાનાં ચ મહાર્ણવે। દસ્યુભિર્વા નિરુદ્ધાનાં ત્વં ગતિઃ પરમા નૃણામ્ ।। 21
હે દુર્ગા, તું સંકટમાંથી ઉગારનારી છે, તેથી લોકો તને દુર્ગા તરીકે સ્મરે છે. જંગલમાં ખોવાયેલ, મહાસાગરમાં ફસાયેલ કે દસ્યુઓથી ઘેરાયેલા લોકોને તું સર્વોચ્ચ આશ્રય છે.
જલપ્રતરણે ચૈવ કાન્તારેષ્વટવીષુ ચ। યે સ્મરન્તિ મહાદેવિ ન ચ સીદન્તિ તે નરાઃ ।। 22
પાણી પાર કરતાં, જંગલમાં કે વન્ય પ્રદેશોમાં, જે મહાદેવીને યાદ કરે છે, એવા મનુષ્યો ક્યારેય દુઃખમાં ડૂબતા નથી.
ત્વં કીર્તિઃ શ્રીર્ધૃતિઃ સિદ્ધિર્હ્રીર્વિદ્યા સંતતિર્મતિઃ। સંધ્યા રાત્રિઃ પ્રભા નિદ્રા જ્યોત્સ્ના કાંતિઃક્ષમાદયા ।। 23
તું કીર્તિ, શ્રી, ધૈર્ય, સિદ્ધિ, લાજ, વિદ્યા, વંશ, બુદ્ધિ, સાંજ, રાત્રિ, પ્રકાશ, ઊંઘ, ચાંદની, સૌંદર્ય, ક્ષમા અને દયા છે.
નૃણાં ચ બન્ધનં મોહં પુત્રનાશં ધનક્ષયમ્। વ્યાધિં મૃત્યું ભયં ચૈવ પૂજિતા નાશયિષ્યસિ ।। 24
પૂજવામાં આવે ત્યારે, તું મનુષ્યોના બંધન, મોહ, પુત્રનાશ, ધનનાશ, રોગ, મૃત્યુ અને ભયને નાશ કરે છે.
સોહં રાજ્યાત્પરિભ્રષ્ટઃ શરણં ત્વાં પ્રપન્નવાન્ । પ્રણતશ્ચ યથા મૂર્ધ્ના તવ દેવિ સુરેશ્વરિ ।। 25
હું રાજ્યથી વિહોણો થઈને તારો આશ્રય લીધો છે; હે દેવી, દેવોની રાણી, હું મસ્તક નમાવી તને વંદન કરું છું.
ત્રાહિ માં પદ્મપત્રાક્ષિ સત્યે સત્યા ભવસ્વ નઃ। શરણં ભવ મે દુર્ગે શરણ્યે ભક્તવત્સલે ।। 26
હે કમળની પાંખડી જેવી આંખો ધરાવનારી, મને બચાવો. સાચી કૃપા અમારે પર કરો. હે દુર્ગા, ભક્તોને આશ્રય આપનાર, મને આશ્રય આપો.
એવં સ્તુતા હિ સા દેવી દર્શયામાસ પાણ્ડવમ્ । ઉપગમ્ય તુ રાજાનમિદં વચનમબ્રવીત્ ।। 27
આવી રીતે સ્તુતિ થતાં, તે દેવી પાંડવને દેખાઈ અને રાજાને નજીક આવીને કહ્યું:
શૃણુ રાજન્મહાબાહો મદીયં વચનં પ્રભો। ભવિષ્યત્યચિરાદેવ સંગ્રામે વિજયસ્તવ ।। 28
હે મહાબાહુ રાજા, મારા વચન સાંભળો. બહુ જલ્દી તને યુદ્ધમાં વિજય મળશે.
મમ પ્રસાદાન્નિર્જિત્ય હત્વા કૌરવવાહિનીમ્ । રાજ્યં નિષ્કણ્ટકં કૃત્વા ભોક્ષ્યસે મેદિનીં પુનઃ ।। 29
મારી કૃપાથી, તું કૌરવોની સેના પરાજય કરીને, રાજયને નિર્ભય બનાવી, ફરીથી ધરતીનો આનંદ માણીશ.