તે વીરા બદ્ધનિસ્ત્રિંશા ધનુર્બાણકલાપિનઃ । અગચ્છન્ભીમધન્વાનઃ કામ્યકાદ્યમુનાં નદીમ્ ।। 6
એ વિરો, હાથમાં તલવાર અને તીરો ભરેલા તૂણા લઈને, ભીમને આગળ રાખીને, કામ્યકથી શરૂ કરીને યમુના નદી તરફ આગળ વધ્યા.
ઉત્તરેણ દશાર્ણાનાં પાઞ્ચાલાન્દક્ષિણેન તુ। અન્તરેણ યકૃલ્લોમ્નઃ શૂરસેનાંશ્ચ પાણ્ડવાઃ ।। 7
પાંડવો દશાર્ણના ઉત્તર તરફ અને પંચાલના દક્ષિણ તરફ, યકૃલ્લોમ અને શૂરસેન વચ્ચેના પ્રદેશમાંથી પસાર થયા.
તે તસ્યા દક્ષિણં તીરમન્વગચ્છન્પદાતયઃ । તતઃ પ્રત્યક્પ્રયાતાસ્તે સંક્રામન્તો વનાદ્વનમ્ ।। 8
તેઓ પગપાળા નદીના દક્ષિણ કાંઠે ચાલ્યા; પછી પશ્ચિમ તરફ વળીને, વનમાંથી વનમાં પસાર થયા.
વસાના વનદુર્ગેષુ રમણીયેષુ ધન્વિનઃ । પલ્વલેષુ ચ રમ્યેષુ નદીનાં સંગમેષુ ચ।। 9
એ ધનુર્ધારી વીરોએ સુંદર અને સુરક્ષિત વનોમાં, રમણીય પલવળોમાં અને નદીઓના સંગમસ્થળે નિવાસ કર્યો.
દ્રુમાન્નાનાવિધાકારાન્નાનાવિધલતાકુલાન્ । કુસુમાઢ્યાન્મનઃકાન્તાઞ્શુભગન્ધાન્મનોરમાન્ ।। 10
તેઓએ અનેક પ્રકારના વૃક્ષો જોયા, જે વિવિધ લતાવલ્લીઓથી ઘેરાયેલા, ફૂલોથી ભરપૂર, મનને ભાવે એવા સુગંધિત અને મોહક હતા.
પાર્થા નિરીક્ષમાણાશ્ચ તાન્દ્રુમાન્પુષ્પશાલિનઃ। જિઘ્રન્તઃ પુષ્પગન્ધાંશ્ચ ફલગન્ધાન્મનોરમાન્ ।। 11
પૃથાપુત્રોએ એ ફૂલોવાળા વૃક્ષોને નિહાળી, ફૂલોની સુગંધ અને ફળોની મનોહર સુવાસ માણી.
વિધ્યન્તો મૃગજાતાનિ મહેપ્વાસા મહાબલાઃ । ઉપિત્વા દ્વાદશસમા વને પરપુરંજયાઃ । લુબ્ધાન્બ્રુવાણા માત્સ્યસ્ય વિપયં પ્રાવિશંસ્તદા ।। 12
મૃગોને નિશાન બનાવી, એ મહાબળવાન વીરોએ બાર વર્ષ વનમાં વિતાવી, પછી શત્રુઓને હરાવનાર પાંડવો શિકારીઓને કહીને માત્સ્ય રાજ્યમાં પ્રવેશ્યા.
તત્ર ધૌમ્યં મહેપ્વાસાઃ પાણ્ડવેયા વ્યસર્જયન્ । અગ્નિહોત્રં પરિચરન્સોઽબુદ્ધોઽવસદાશ્રમે ।। 13
ત્યાં પાંડવપુત્રોએ ધૌમ્યને આદરપૂર્વક છોડી દીધા, જે અગ્નિહોત્ર કરવાના કારણે અજાણતાં આશ્રમમાં રહી ગયા હતા.
તતસ્તેષુ પ્રયાતેષુ પાણ્ડવેષુ મહાત્મસુ। ઇન્દ્રસેનમુખાશ્ચૈવ યથોક્તં પ્રાપ્ય નિર્વૃતાઃ। રથાનશ્વાંશ્ચ રક્ષન્તઃ સુખમૂષુઃ સુસંવૃતાઃ ।। 14
પછી જ્યારે મહાન આત્માવાળા પાંડવો ત્યાંથી ચાલ્યા ગયા, ત્યારે ઇન્દ્રસેન અને તેના સાથીઓએ જે કહેલું હતું તે પ્રમાણે બધું પૂરું કરીને, રથો અને ઘોડાઓની સાચવણી કરતા, આનંદથી અને નિરભય રહી આરામ કર્યો.
તતો જનપદં પ્રાપ્ય કૃષ્ણા રાજાનમબ્રવીત્ ।। 15
પછી જ્યારે તેઓ ગામડાંમાં પહોંચ્યા, ત્યારે કૃષ્ણાએ રાજાને કહ્યું.
પશ્યૈકપદ્યો દૃશ્યન્તે ક્ષેત્રે ગોષ્ઠં સમાશ્રિતાઃ । વૃક્ષાંશ્ચોપવનોપેતાન્ગ્રામાણાં નગરસ્ય ચ ।। 16
જુઓ, ખેતરોમાં માત્ર એક પગલાં દેખાય છે, જ્યાં ગાય-બળદો ભેગા થયા છે; અને ગામડાંઓ અને શહેરમાં બગીચાઓથી ઘેરાયેલા વૃક્ષો દેખાય છે.
વ્યક્તં દૂરે વિરાટમ...રાજધાની ભવિષ્યતિ। વસામેહાપરાં રાત્રિં બલવાન્મે પરિશ્રમઃ ।। 17
ખરેખર, વિરાટની રાજધાની હજુ દૂર છે; ચાલો આપણે અહીં એક રાત વધુ વિતાવીએ, કેમ કે મને બહુ થાક લાગ્યો છે.
ઇમાં કમલપત્રાક્ષીં દ્રૌપદીં માદ્રિનન્દન। મુહૂર્તં પરિગૃહ્યૈનાં ઘાહુભ્યાં નકુલ વ્રજ ।। 18
નકુલ, માદ્રીપુત્ર, થોડી વારમાં આ કમળની પાંખ જેવી આંખો ધરાવતી દ્રૌપદીને હાથમાં લઈ, તેને ઉંચકી લઈ જા.
તતોઽદૂરે વિરાટસ્ય નગરં ભરતર્ષભ । રાજધાન્યાં નિવત્સ્યામઃ પ્રમુક્તમિવ નો વનમ્ ।। 19
હવે, ભરતવંશી, વિરાટનું શહેર નજીક આવી ગયું છે; આપણે રાજધાનીમાં રહીશું, જાણે જંગલમાંથી મુક્ત થયા હોઈએ.
પૂર્વાહ્ણે મૃગયાં કૃત્વા મયા વિદ્ધા મૃગા વને। અટવી ચ મયા દૂરં ધૃતા મૃગવધેપ્સુના ।। 20
સવારના સમયે શિકાર કરીને, મેં જંગલમાં અનેક પ્રાણીઓને ઘાયલ કર્યા; અને તેમને મારવાની ઇચ્છાથી, હું આખું જંગલ ફર્યો.
વિષમા હ્યતિદુર્ગા ચ વેગવત્પરિધાવતા। સોહં ધર્માભિતપ્તો વૈ નૈનામાદાતુમુત્સહે ।। 21
માર્ગ બહુ અઘરો અને દુર્ગમ હતો, અને હું ઝડપથી દોડતો રહ્યો; ધર્મના બાંધછોડથી હું થાકી ગયો છું, તેથી હું એને ઉંચકી શકતો નથી.
સહદેવ ત્વમાદાય મુહૂર્તં દ્રૌપદીં નય। રાજધાન્યાં નિવત્સ્યામઃ સુમુક્તમિવ નો વનમ્ ।। 22
સહદેવ, તું થોડી વારમાં દ્રૌપદીને લઈ આગળ વધ; આપણે રાજધાનીમાં રહીશું, જાણે જંગલમાંથી મુક્ત થયા હોઈએ.
અહમપ્યસ્મિ તૃષિતઃ ક્ષુધયા પરિપીડિતઃ। પરિશ્રાન્તશ્ચ ભદ્રં તે નૈનામાદાતુમુત્સહે ।। 23
હું પણ બહુ તરસ્યો છું અને ભૂખથી પીડાઈ રહ્યો છું; હું ખૂબ થાકી ગયો છું, ભાઈ, એટલે હું તેને ઉંચકી શકતો નથી.
એહિ વીર વિશાલાશ્ચ વીરસિંહ ઇવાર્જુન । ઇમાં કમલપત્રાક્ષીં દ્રૌપદીં દ્રુપદાત્મજામ્ ।। 24
આરજુંન, વીર, પહોળા ખભાવાળા અને સિંહ સમાન, આવો અને કમળની પાંખ જેવી આંખો ધરાવતી, દ્રુપદની પુત્રી દ્રૌપદીને લઈ લો.
પરિગૃહ્ય મુહૂર્તં ત્વં બાહુભ્યાં કુશલં વ્રજ । રાજધાન્યાં નિવત્સ્યામઃ પ્રમુક્તમિવ નો વનમ્ ।। 25
તમે થોડી વારમાં તેને હાથમાં લઈ, કૌશલ્યપૂર્વક આગળ વધો; આપણે રાજધાનીમાં રહીશું, જાણે જંગલમાંથી મુક્ત થયા હોઈએ.
ગુરોર્વચનમાજ્ઞાય સંપ્રહૃષ્ટો જિતેન્દ્રિયઃ। બાહુભ્યાં પરિગૃહ્યાથ રાજપુત્રીમનિન્દિતામ્ । પ્રવવ્રાજ મહાબાહુરર્જુનઃ પ્રિયદર્શનામ્ ।। 26
ગુરુની આજ્ઞા સાંભળી, આનંદિત અને ઇન્દ્રિયજિત આરજુંને પોતાના બાહુમાં નિર્દોષ રાજકન્યાને લઈ, જે સૌને પ્રિય લાગી, આગળ વધ્યો.
જટિલો વલ્કલધરઃ શતતૂણીધનુર્ધરઃ। સ્કન્ધે કૃત્વા વરારોહાં બાલામાયતલોચનામ્
જટાવાળું વલ્કલ પહેરેલું, શતતૂણી ધરાવતું ધનુર્ધર આરજુંન, સુંદર અને વિશાળ આંખો ધરાવતી દ્રૌપદીને પોતાના ખભા પર બેસાડી.
આનીય નગરાભ્યાશમવાતારયદર્જુનઃ ।। 27
આરજુંન તેને શહેરની નજીક લઈ ગયો અને ત્યાં નીચે ઉતાર્યો.
સ રાજધાનીં સંપ્રાપ્ય પાર્થિવોઽર્જુનમબ્રવીત્। ઇમાનિ પુરુષવ્યાઘ્ર આયુધાનિ પરંતપ। કસ્મિન્ન્યાસયિતવ્યાનિ ગુપ્તિશ્ચૈષાં કથં ભવેત્ ।। 1
પછી રાજધાનીમાં પહોંચીને, રાજાએ આરજુંનને કહ્યું: 'પુરૂષશ્રેષ્ઠ, દુશ્મનોને હરાવનાર, આ શસ્ત્રો ક્યાં મુકવા અને કેવી રીતે સુરક્ષિત રાખવા?'
સાયુધા હિ વયં તાત પ્રવેક્ષ્યામઃ પુરં યદિ। સમુદ્વેગં જનસ્યાસ્ય કરિષ્યામો ન સંશયઃ ।। 2
'પુત્ર, જો આપણે શસ્ત્રો સાથે શહેરમાં જઈશું તો અહીંના લોકોમાં ભય ફેલાઈ જશે—આમાં કોઈ શંકા નથી.'
ગાણ્ડીવં હિ નરવ્યાઘ્ર ત્રિષુ લોકેષુ વિશ્રુતમ્। કથં નાવિષ્કૃતાઃ સ્યામો ધાર્તરાષ્ટ્રસ્ય મારિષ ।। 3
'ગાંડીવ ધનુષ્ય તો ત્રણેય લોકમાં પ્રસિદ્ધ છે, પુરૂષશ્રેષ્ઠ; ધૃતરાષ્ટ્રના પુત્રો આપણને કેવી રીતે ઓળખી ન શકે?'
યદીદ.. ધનુરાદાય ચરેમ સજને પુરે। ક્ષિપ્ર નઃ પ્રતિજાનીયુર્મનુષ્યા નાત્ર સંશયઃ ।। 4
જો આપણે ધનુષ્ય લઈને શહેરમાં ખુલ્લેઆમ ફરીએ, તો લોકો તરત જ આપણને ઓળખી લેશે—આમાં કોઈ શંકા નથી.
એકસ્મિન્નપિ વિજ્ઞાતે સમયં નો વ્યતીત્ય ચ । ભૂયો દ્વાદશવર્ષાણિ પ્રવિશેમ વનં વયમ્ ।। 5
અમેમાંથી એક જણ પણ ઓળખાઈ જાય તો, આપણો કરાર તૂટી જાય અને ફરીથી બાર વર્ષ માટે વનમાં જવું પડે.
તસ્માત્સર્વાણિ શસ્ત્રાણિ પ્રચ્છાદ્યાન્યત્ર યત્ર વા । પ્રવિશેમ પુરશ્રેષ્ઠં તથા સમ્યક્કૃતં ભવેત્ ।। 6
એથી, આપણી બધી હથિયારો ક્યાંક છુપાવી દઈએ, જેથી જ્યારે આપણે શહેરમાં જઈએ ત્યારે બધું યોગ્ય રીતે ગોઠવાઈ જાય.
અજાતશત્રોર્વચનં શ્રુત્વા ચૈવ મહાયશાઃ। ઉવાચ ધર્મપુત્રં તમર્જુનઃ પરવીરહા ।। 7
અજાતશત્રુના શબ્દો સાંભળી, મહાન યશસ્વી અર્જુન, શત્રુઓના વિનાશક, ધર્મપ્રિય રાજાને બોલ્યા.