યમાહુર્વેદવિદ્વાંસો વરાહમપરાજિતમ્। નારાયણમચિન્ત્યં ચ તેન કૃષ્ણેન રક્ષ્યતે
જેનને વેદજ્ઞ લોકો અપરાજિત વરાહ અને અદભુત નારાયણ કહે છે, તેને કૃષ્ણ રક્ષે છે.
એવમેતદ્યથાઽઽત્થ ત્વં દાનવાનાં નિષૂદન। વધિષ્યામિ રણે શત્રું યો મે સ્થાતા પુરસ્સરઃ
જેમ તમે કહ્યુ તેમ જ છે, હે દૈત્યોના સંહારક, યુદ્ધમાં જે દુશ્મન મારા સામે ઊભો રહેશે, તેને હું મારીશ.
એવમપ્યસ્તુ ભગવન્નેકવીરવધે મમ। અમોઘાં દેહિ મે શક્તિં યથા હન્યાં પ્રતાપિનમ્
જેમ તમે કહ્યુ તેમ જ થાઓ, હે ભગવાન, જો મને માત્ર એક વીરને મારવાનો અવસર મળે તો પણ, મને અખૂટ શક્તિ આપો જેથી હું તેજસ્વી શત્રુને મારી શકું.
ઉત્કૃત્ય તુ પ્રદાસ્યામિ કુણ્ડલે કવચં ચ તે। નિકૃત્તેષુ તુ ગાત્રેષુ ન મે બીભત્સતા ભવેત્
હું મારા કવચ અને કુંડળ કાપીને તમને આપીશ; અંગો કાપવામાં આવે તો પણ મને કોઈ વિટંબણા લાગશે નહીં.
ન તે બીભત્સતા કર્ણ ભવિષ્યતિ કથઞ્ચન। બ્રણશ્ચૈવ ન ગાત્રેષુ યસ્ત્વં નાનૃતમિચ્છસિ
કર્ણ, તને ક્યારેય કોઈ વિટંબણા લાગશે નહીં અને તારા શરીરે ઘા પણ નહીં પડે, કેમ કે તું અસત્ય ઇચ્છતો નથી.
યાદૃશસ્તે પિતુર્વર્ણસ્તેજશ્ચ વદતાંવર। તાદૃશેનૈવ વર્ણેન ત્વં કર્ણ ભવિતા પુનઃ
હે કર્ણ, જેમ તારા પિતાનું વર્ણ અને તેજ છે, તેમ તું ફરી એ જ રૂપમાં દેખાશ.
વિદ્યમાનેષુ શસ્ત્રેષુ યદ્યમોઘામસંશયે। પ્રમત્તો મોક્ષ્યસે ચાપિ ત્વય્યેવૈષા પતિષ્યતિ
જો યુદ્ધમાં શસ્ત્રો હાજર હોવા છતાં તું અખૂટ શક્તિને અવગણનાથી છોડશે, તો એ નિશ્ચયે તારા પર જ પડી જશે.
સંશયં પરમં પ્રાપ્ય વિમોક્ષ્યે વાસવીમિમામ્। યથા મામૌત્થ શક્ર ત્વં સત્યમેતદ્બ્રવીમિ તે
મહાન સંશયમાં પડ્યા પછી હું આ ઇન્દ્રશક્તિને છોડુંશ; જેમ તમે કહ્યુ તેમ જ, હે શક્ર, હું તમને સાચું કહું છું.
તતઃ શક્તિં પ્રજ્વલિતાં પ્રતિગૃહ્ વિશાંપતે। શસ્ત્રં ગૃહીત્વા નિશિતં સર્વગાત્રાણ્યકૃન્તત
પછી, હે રાજાઓના રાજા, કર્ણે તેજસ્વી શક્તિ સ્વીકારી અને તીખું શસ્ત્ર લઈને પોતાના બધા અંગો કાપ્યા.
તતો દેવા માનવા દાનવાશ્ચ નિકૃન્તન્તં કર્ણમાત્માનમેવ। દૃષ્ટ્વા સર્વે સિંહનાદાન્પ્રણેદુ- ર્ન હ્યસ્યાસીન્મુખજો વૈ વિકારઃ
પછી દેવો, માનવો અને દૈત્યો સૌએ કર્ણને પોતાને કાપતો જોયો અને સિંહની જેમ ગર્જના કરી, કેમ કે તેના ચહેરા પર કોઈ ફેરફાર નહોતો.
તતો દિવ્યા દુન્દુભયઃ પ્રણેદુઃ પપાતોચ્ચૈઃ પુષ્પવર્ષં ચ દિવ્યમ્। દૃષ્ટ્વા કર્ણં શસ્ત્રસંકૃત્તગાત્રં મહુશ્ચાપિ સ્મયમાનં નૃવીરમ્
ત્યાં દેવલોકના ઢોલ વાગવા લાગ્યા અને આકાશમાંથી દિવ્ય ફૂલોની વરસાદ વરસી. દેવતાઓએ જ્યારે કર્ણને શસ્ત્રોથી ઘાયલ થયેલા, છતાં હસતો ઊભો રહેલો મહાન વીર જોયો, ત્યારે એમણે આ દૃશ્ય નિહાળ્યું.
તતશ્છિત્ત્વા કવચં દિવ્યમઙ્ગા- ત્તથૈવાર્દ્રં પ્રદદૌ વાસવાય। તથોત્કૃત્ય પ્રદદૌ કુણ્ડલે તે કર્ણાત્તસ્માત્કર્મણા તેન કર્ણઃ
પછી કર્ણે પોતાના શરીર પરથી દિવ્ય કવચ કાપી, એ હજુ ભીનું હતું, તે ઈન્દ્રને આપી દીધું. એ જ રીતે, કર્ણે પોતાના કુંડળ પણ ઉતારીને આપ્યા. આ કાર્યથી જ કર્ણને 'કર્ણ' કહેવાયો.
તતઃ પશ્ચાદ્દિવમેવોત્પપાત
પછી તરત જ તે સ્વર્ગ તરફ ઉડી ગયો.
શ્રુત્વા કર્ણં મુષિતં ધાર્તરાષ્ટ્રા દીનાઃ સર્વે ભગ્નદર્પા ઇવાસન્। તાં રચાવસ્થાં ગમિતં સૂતપુત્રં શ્રુત્વા પાર્થા જહૃપુઃ કાનનસ્થાઃ
કર્ણને બધું ગુમાવ્યાનું સાંભળીને ધૃતરાષ્ટ્રના બધા પુત્રો દુઃખી થઈ ગયા, તેમનો ગર્વ તૂટી ગયો. પણ જ્યારે કાન્યકવનમાં રહેલા પાંડવોને સુતપુત્ર પર આવી ગયેલી આ સ્થિતિની ખબર પડી, ત્યારે તેઓ આનંદિત થયા.
ક્વસ્તા વીરાઃ પાણ્ડવાસ્તે બભૂવુઃ કુતશ્ચૈતે શ્રુતવન્તઃ પ્રિયં તત્। કિં વાઽકાર્ષુર્દ્વાદશેઽબ્દે વ્યતીતે તન્મે સર્વં ભગવાન્વ્યાકરોતુ
એ વીર પાંડવો એ સમયે ક્યાં હતા? એમણે આ આનંદની વાત કેવી રીતે સાંભળી? અને બારમું વર્ષ પૂરુ થયા પછી એમણે શું કર્યું? મહાન ઋષિ કૃપા કરીને મને આ બધું સમજાવે.
લબ્ધ્વા કૃષ્ણાં સૈન્ધવં દ્રાવયિત્વા વિપ્રૈઃ સાર્ધં કામ્યકાદાશ્રમાત્તે। માર્કણ્ડેયાચ્છ્રુતવન્તઃ પુરાણં કદેવર્ષીણઆં ચરિતં વિસ્તરેણ
કૃષ્ણાને પાછી મેળવી અને સિંધુના રાજકુમારને હરાવી, પાંડવો બ્રાહ્મણો સાથે કામ્યક આશ્રમમાંથી નીકળી ગયા. ત્યાં એમણે માર્કંડેય ઋષિ પાસેથી પુરાણ અને પ્રાચીન ઋષિઓના વિસ્તૃત ચરિત્રો સાંભળ્યા.
પ્રત્યાજગ્મુઃ સરથાઃ સાનુયાત્રાઃ સર્વૈઃ સાર્ધં સૂતપૌરોગવૈસ્તે। તતો યયુર્દ્વૈતવનં નૃવીરા નિસ્તીર્યૈવં વનવાસં સમગ્રમ્
પછી પાંડવો પોતાના રથો અને અનુયાયીઓ સાથે, સુતપુત્રો અને પુરોહિતો સાથે પાછા આવ્યા. એમણે વનવાસ પૂરો કરી, પછી એ વીરોએ દ્વૈતવન તરફ પ્રયાણ કર્યું.
એવં હૃતાયાં ભાર્યાયાં પ્રાપ્ય ક્લેશમનુત્તમમ્। પ્રતિપદ્ય તતઃ કૃષ્ણાં કિમકુર્વત પાણ્ડવાઃ
પત્ની હરણ થયા પછી અને અપ્રતિમ દુઃખ સહન કર્યા પછી, જ્યારે એમણે કૃષ્ણાને પાછી મેળવી, ત્યારે પાંડવો પછી શું કર્યું?
એવં હૃતાયાં કૃષ્ણાયાં પ્રાપ્ય ક્લેશમનુત્તમમ્। વિહાય કામ્યકં રાજા સહ ભ્રાતૃભિરચ્યુતઃ
કૃષ્ણા હરણ થયા પછી અને ભારે દુઃખ ભોગવ્યા પછી, રાજા પોતાના ભાઈઓ અને અચ્યૂત સાથે કામ્યકવન છોડીને નીકળી પડ્યા.
પુનર્દ્વૈતવનં રમ્યમાજગામ યુધિષ્ઠિરઃ। સ્વાદુમૂલફલં રમ્યં વિચિત્રબહુપાદપમ્
યુધિષ્ઠિરે ફરીથી સુખદાયક દ્વૈતવનમાં વળતરા લીધી, જ્યાં મીઠાં મૂળ-ફળો અને અનેક સુંદર વૃક્ષો હતા.
અનુભુક્તફલાહારાઃ સર્વ એવ મિતાશનાઃ। ન્યવસન્પાણ્ડવાસ્તત્રકૃષ્ણયા સહ ભાર્યયા
ત્યાં પાંડવો અને તેમની પત્ની કૃષ્ણા, બધા મળીને, વનમાં મળતા ફળો ખાઈને, મર્યાદિત રીતે જીવન વિતાવતાં રહેતા.
વસન્દ્વૈતવને રાજા કુન્તીપુત્રો યુધિષ્ઠિરઃ। ભીમસેનોઽર્જુનશ્ચૈવ માદ્રીપુત્રૌ ચ પાણ્ડવૌ
દ્વૈતવનમાં કુંતીપુત્ર રાજા યુધિષ્ઠિર, ભીમસેન, અર્જુન અને માદ્રીના બે પુત્રો, એમ પાંડવો રહેતા હતા.
બ્રાહ્મણાર્થે પરાક્રાન્તા ધર્માત્માનો યતવ્રતાઃ। ક્લેશમાર્ચ્છન્ત વિપુલં સુખોદર્કં પરંતપાઃ
બ્રાહ્મણોના હિત માટે પ્રયત્નશીલ, ધર્મનિષ્ઠ અને પ્રતિજ્ઞાબદ્ધ એવા પાંડવો, દુશ્મનોને હરાવનારા, મોટું દુઃખ સહન કરતા, જે અંતે સુખ આપનારું હતું.
તસ્મિન્પ્રતિવસન્તસ્તે યત્પ્રાપુઃ કુરુસત્તમાઃ। વને ક્લેશં સુખોદર્કં તત્પ્રવક્ષ્યામિ તે શૃણુ
કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ, જ્યારે પાંડવો ત્યાં રહેતા હતા, ત્યારે એમણે જે દુઃખ ભોગવ્યું, જે અંતે સુખ આપનારું હતું, એ હું તને કહું છું—શાંતિથી સાંભળ.
અરણીસહિતં ભાણ્ડં બ્રાહ્મણસ્ય તપસ્વિનઃ। મૃગસ્ ઘર્ષણસ્ય વિપાણે સમસજ્જત
એ સમયે એક તેજસ્વી હરણ એક બ્રાહ્મણ તપસ્વીના અગ્નિ પ્રજ્વલન માટેના સાધન, એટલે કે અરણિ સહિતનું બધું સાધન લઈ જંગલમાં દોડી ગયું.
તદાદાય ગતો રાજંસ્ત્વરમાણો મહામૃગઃ। આશ્રમાન્તરિતઃ શીઘ્રં પ્લવમાનો મહાજવઃ
એ બધું લઈને, મહા તેજસ્વી અને ઝડપી હરણ ઝડપથી કૂદી, આશ્રમથી દૂર જંગલની ઊંડાઈમાં દોડતું ગયું.
હ્રિયમાણં તુ તં દૃષ્ટ્વા સ વિપ્રઃ કુરુસત્તમ। ત્વરિતોઽભ્યાગમત્તત્રઅગ્નિહોત્રપરીપ્સયા। `તેષાં તુ વસતાં તત્ર પાણ્ડવાનાં મહારથમ્
કુરુઓમાં શ્રેષ્ઠ, પોતાનું અગ્નિહોત્ર સાધન હરણ લઈ જાય છે એ જોઈ, એ બ્રાહ્મણ યજ્ઞ કરવાની ઈચ્છાથી ઉતાવળે પાંડવો પાસે આવ્યો, જે એ સમયે વનમાં રહેતા હતા.
અજાતશત્રુમાસીનં ભ્રાતૃભિઃ સહિતં વને। આગમ્ય બ્રાહ્મણસ્તૂર્ણં સંતપ્તશ્ચેદમબ્રવીત્
પછી એ બ્રાહ્મણ ઝડપથી આવી, વનમાં પોતાના ભાઈઓ સાથે બેઠેલા અજાતશત્રુ યુધિષ્ઠિર પાસે, વ્યાકુળ થઈને આ રીતે બોલ્યો.
અરણીસહિતં ભાણ્ડં સમાસક્તં વનસ્પતૌ। મૃગસ્ય ઘર઼્ષમાણસ્ય વિષાણે સમસજ્જત
અરણિ સાથેનું વાસણ ઝાડમાં ફસાઈ ગયું હતું, અને તે ઘસાતા હરણના શિંગડે અટકી ગયું.
તમાદાય ગતો રાજંસ્ત્વરમાણો મહામૃગઃ। આશ્રમાત્ત્વરિતઃ શીઘ્રં પ્લવમાનો મહાજવઃ
મોટા હરણ એ ઝડપથી તેThing લઈ આશ્રમમાંથી દોડતું નીકળી ગયું, તેની ગતિ બહુ જ ઝડપી હતી.