યદા ચ કર્ણો રાજેન્દ્ર ભાનુમન્તં દિવાકરમ્। સ્તૌતિ મધ્યંદિને પ્રાપ્તે પ્રાઞ્જલિઃ સલિલોત્થિતઃ
અને જ્યારે, રાજેન્દ્ર, કર્ણ મધ્યાહ્ને પાણીમાંથી ઊભો રહી, હાથ જોડીને તેજસ્વી સૂર્યદેવની સ્તુતિ કરતો હતો—
તત્રૈનમુપતિષ્ઠન્તિ બ્રાહ્મણા ધનહેતુના। નાદેયં તસ્ય તત્કાલે કિંચિદસ્તિ દ્વિજાતિષુ
ત્યારે ત્યાં બ્રાહ્મણો ધન માટે તેની પાસે આવતાં; એ સમયે, દ્વિજોને આપવા માટે તેની પાસે કંઈયું અપર્યાપ્ત ન હતું.
તમિન્દ્રો બ્રાહ્મણો ભૂત્વા ભિક્ષાં દેહીત્યુપસ્થિતઃ। સ્વાગતં ચેતિ રાધેયસ્તમથ પ્રત્યભાષત
ઇન્દ્ર બ્રાહ્મણનું રૂપ ધારણ કરીને ભિક્ષા માગવા આવ્યો; રાધેયે તેને સ્વાગત કર્યું અને વાત કરી.
દેવરાજમનુપ્રાપ્તં બ્રાહ્મણચ્છદ્મનાઽઽવૃતમ્। દૃષ્ટ્વાસ્વાગતમિત્યાહ ન બુબોધાસ્ય માનસમ્
દેવરાજને બ્રાહ્મણના વેશમાં આવ્યા જોઈ, તેણે સ્વાગત કર્યું, પણ મનમાં તેને ઓળખી શક્યો નહીં.
હિરણ્યકણ્ઠીઃ પ્રમદા ગ્રામાન્વા બહુગોકુલાન્। કિં દદાનીતિ તં વિપ્રમુવાચાધિરથિસ્તતઃ
પછી અધિરથના પુત્રે બ્રાહ્મણને પૂછ્યું: 'હું તને સોનાની હાર પહેરેલી સ્ત્રીઓ આપું કે અનેક ગાયવાળા ગામ આપું?'
હિરણ્યકણ્ઠ્યઃ પ્રમદા યચ્ચાન્યત્પ્રીતિવર્ધનમ્। નાહ દત્તમિહેચ્છામિ તદર્થિભ્યઃ પ્રદીયતામ્
બ્રાહ્મણે કહ્યું: 'મને સોનાની હારવાળી સ્ત્રીઓ કે બીજું કોઈ આનંદ આપતું દાન નથી જોઈએ; એ બધું બીજાં માંગનારને આપી દે.'
યદેતત્સહજં વર્મ કુણ્ડલે ચ તવાનઘ। એતદુત્કૃત્ય મે દેહિ યદિ સત્યવ્રતો ભવાન્
'પણ જો તું સાચો સત્યનિષ્ઠ છે, પાપરહિત, તો તારા જન્મથી મળેલા કવચ અને કુંડલ મને કાપી ને આપી દે.'
એતદિચ્છામ્યહં ભિક્ષાં ત્વયા દત્તાં પરંતપ। એષ મે સર્વલાભાનાં લાભઃ પરમકો મતઃ
'મારે તારી પાસેથી એ જ ભિક્ષા જોઈએ છે, દુશ્મનોને હરાવનાર; મારા માટે એ બધાં લાભોમાં શ્રેષ્ઠ છે.'
અવનિં પ્રમદા ગાશ્ચ નિર્વાપં બહુવાર્ષિકમ્। તત્તે વિપ્ર પ્રદાસ્યામિ ન તુ વર્મ સકુણ્ડલમ્
'હું તને સ્ત્રીઓ, ગાયો, જમીન અને ઘણા વર્ષો સુધી યજ્ઞાદિ દાન આપી શકું છું, પણ મારું કુદરતી કવચ અને કુંડલ નહીં.'
એવં બહુવિધૈર્વાક્યૈર્વાર્યમાણઃ સ તુ દ્વિજઃ। રકર્ણેન ભરતશ્રેષ્ઠ નાન્યં વરમયાચત
ભલે કેટલાંય રીતે સમજાવ્યો, પણ એ બ્રાહ્મણે, હે ભરતશ્રેષ્ઠ, કર્ણ પાસે બીજું કંઈ માંગ્યું નહીં.
સાન્ત્વિતશ્ચ યથાશક્તિ પૂજિતશ્ચ યથાવિધિ। ન ચાન્યં સ દ્વિજશ્રેષ્ઠઃ કામયામાસ વૈ વરમ્
શ્રેષ્ઠ રીતે સન્માન અને પૂજા કર્યા છતાં પણ એ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે બીજું કોઈ વર માંગ્યું નહીં.
યદા નાન્ય પ્રવૃણુતે વરં વૈ દ્વિજસત્તમઃ। `વિનાઽસ્ સહજં વર્મ કુણ્ડલે ચ વિશાંપતે'। તદૈનમબ્રવીદ્ભૂયો રાધેયઃ પ્રહસન્નિવ
જ્યારે એ શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણે જન્મથી મળેલું કવચ અને કુંડલ સિવાય બીજું કંઈ માંગ્યું નહીં, ત્યારે રાધેયે હસતાં ફરી કહ્યું.
સહજં વર્મ મે વિપ્ર કુણ્ડલે ચામૃતોદ્ભવે। તેનાવધ્યોસ્મિ લોકેષુ તતો નૈતજ્જહામ્યહમ્
'હે બ્રાહ્મણ, મારું કુદરતી કવચ અને કુંડલ મારા જન્મ સાથે જ મળ્યાં છે; એના કારણે હું દુનિયામાં અજેય છું, એટલે હું એ છોડતો નથી.'
વિશાલં પૃથિવીરાજ્યં ક્ષેમં નિહતકણ્ટકમ્। પ્રતિગૃહ્ણીષ્વ મત્તસ્ત્વં સાધુ બ્રાહ્મણપુઙ્ગવ
'મારી પાસેથી વિશાળ, સુખી અને દુશ્મનરહિત રાજ્ય સ્વીકાર, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ.'
કુણ્ડલાભ્યાં વિમુક્તોઽહંવર્મણા સહજેન ચ। દમનીયો ભવિષ્યામિ શત્રૂણાં દ્વિજસત્તમ
'જો હું મારા કુદરતી કવચ અને કુંડલથી વિહોણો થઈશ, હે શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણ, તો દુશ્મનોને માટે સરળ બની જઈશ.'
યદન્યં ન વરં વવ્રે ભગવાન્પાકશાસનઃ। તતઃ પ્રહસ્ કર્ણસ્તં પુનરિત્યબ્રવીદ્વચઃ
પાકશાસન દેવએ બીજું કોઈ વર ન માંગ્યું, ત્યારે કર્ણે હસીને ફરી કહ્યું.
વિદિતો દેવદેવેશ પ્રાગેવાસિ મમ પ્રભો। ન તુ ન્યાય્યં મયા દાતું તવ શક્ર વૃથા વરમ્
'હે પ્રભુ, હું તને, દેવોના દેવને, તું આવ્યો એ પહેલાં જ ઓળખી ગયો હતો; પણ હે ઇન્દ્ર, તને વ્યર્થ વર આપવું યોગ્ય નથી.'
ત્વં હિ દેવેશ્વરઃ સાક્ષાત્ત્વયા દેયો વરો મમ। અન્યેષાં ચૈવ ભૂતાનામીશ્વરો હ્યસિ ભૂતકૃત્
'તૂં ખરેખર દેવોના સ્વામી છે, અને તને હું વર આપવો જોઈએ; તું સર્વ પ્રાણીઓનો સ્વામી અને સર્જનહાર છે.'
યદિ દાસ્યામિ તે દેવ કુણ્ડલે કવચં તથા। વધ્યતામુપયાસ્યામિ ત્વં ચ શક્રાવહાસ્યતામ્
'જો હું તને, હે દેવ, કુંડલ અને કવચ આપી દઉં, તો હું મરનાર બની જઈશ અને તું, હે ઇન્દ્ર, લોકોમાં હાસ્યપાત્ર બનશે.'
તસ્માદ્વિનિમયં કૃત્વા કુણ્ડલેવર્મ ચોત્તમમ્। હરસ્વ શક્રકામં મે ન દદ્યામહમન્યથા
'એટલે, આપણી વચ્ચે વિનિમય કરીએ: તું મારી ઇચ્છા પ્રમાણે શ્રેષ્ઠ કુંડલ અને કવચ લઈ જા, હું બીજું કંઈ રીતે આપી શકતો નથી.'
વિદિતોઽહં રવેઃ પૂર્વમાયાનેવ તવાન્તિકમ્। તેન તે સર્વમાખ્યાતમેવમેતન્ન સંશયઃ
'હું તને, હે સૂર્યપુત્ર, તું આવ્યો ત્યારે જ ઓળખી ગયો હતો; તેથી બધું તને કહી દીધું છે, અને એ જ સાચું છે, તેમાં શંકા નથી.'
કામમસ્તુ તથા તાત તવ કર્ણ યથેચ્છસિ। વર્જયિત્વા તુ મે વજ્રં પ્રવૃણીષ્વ યથેચ્છસિ
'જેમ તને ઇચ્છા હોય તેમ થાઓ, હે કર્ણ, પણ મારા વજ્રને છોડીને બીજું જે તને ગમતું હોય એ વર માંગ.'
તતઃ કર્ણઃ પ્રહૃષ્ટસ્તુ ઉપસંગમ્ય વાસવમ્। અમોઘાં શક્તિમભ્યેત્ય વવ્રે સમ્પૂર્ણમાનસઃ
પછી કર્ણ આનંદથી ઇન્દ્ર પાસે ગયો અને મનપૂર્વક અખૂટ શક્તિ માગી.
વર્મણા કુણ્ડલાભ્યાં ચ શક્તિં મે દેહિ વાસવ। અમોઘાં શત્રુસઙ્ઘાનાં ઘાતિનીં પૃથનામુખે
હે ઇન્દ્ર, મને કવચ અને કુંડળ સાથે એવી અખૂટ શક્તિ આપો, જે યુદ્ધમાં દુશ્મનોના ટોળાંનો નાશ કરે.
તતઃ સઞ્ચિન્ત્ય મનસા મુહૂર્તમિવ વાસવઃ। શક્ત્યર્થં પૃથિવીપાલ કર્ણં વાક્યમથાબ્રવીત્
પછી ઇન્દ્રે થોડું વિચાર કરીને પૃથ્વીપાલક કર્ણને શક્તિ વિષે વાત કરી.
કુણ્ડલે મે પ્રયચ્છસ્વ વર્મ ચૈવ શરીરજમ્। ગૃહાણ કર્ણ શક્તિં ત્વમનેન સમયેન ચ
કર્ણ, તું તારા શરીરજ કવચ અને કુંડળ મને આપ, અને આ શક્તિ આ શરતે લઈ લે.
અમોઘા હન્તિ શતશઃ શત્રૂન્મમ કરચ્યુતા। પુનશ્ચ પાણિમભ્યેતિ મમ દૈત્યાન્વિનિઘ્નતઃ
મારા હાથમાંથી છોડાયેલી આ અખૂટ શક્તિ સૈકડો દુશ્મનોને મારી નાખે છે અને દૈત્યોનો નાશ કર્યા પછી પાછી મારા હાથમાં આવી જાય છે.
સેયં તવ કરપ્રાપ્તા હત્વૈરકં રિપુમૂર્જિતમ્। ગર્જન્તં પ્રતપન્તં ચ મામેવૈષ્યતિ સૂતજ
હવે આ શક્તિ તારા હાથમાં આવી છે, તો તે ગર્જનારા અને તેજસ્વી પ્રબળ દુશ્મનને મારીને પછી મારા પાસે પાછી આવશે, હે રથચાલકપુત્ર.
એકમેવાહમિચ્છામિ રિપું હન્તું મહાહવે। ગર્જન્તંપ્રતપન્તં ચ યતો મમ ભયં ભવેત્
મારે મહાયુદ્ધમાં માત્ર એક જ એવા દુશ્મનને મારવો છે, જે ગર્જે છે, તેજ પામે છે અને જેના કારણે મને ભય થાય છે.
એકં હનિષ્યસિ રિપું ગર્જન્તં બલિનં રણે। ત્વં તુ યં પ્રાર્થયસ્યેકં રક્ષ્યતે સ મહાત્મના
તુ યુદ્ધમાં ગર્જનારા અને શક્તિશાળી એવા એક દુશ્મનને મારીશ, પણ જેને તું મારવા ઇચ્છે છે, તેને મહાત્મા રક્ષશે.