પ્રદાને જીવિતસ્યાપિ ન મેઽત્રાસ્તિ વિચારણા। યચ્ચ મામાત્થ દેવ ત્વં પાણ્ડવં ફલ્ગુનં પ્રતિ
જીવન આપવું પડે તો પણ મને કોઈ સંકોચ નથી; અને હે દેવ, તું જે પાંડવ અર્જુન માટે મને કહ્યું છે—
વ્યેતુ સંતાપજં દુઃખં તવ ભાસ્કર માનસમ્। અર્જુનપ્રતિમં ચૈવ વિજેષ્યામિ રણેઽર્જુનમ્
હે ભાસ્કર, તારા મનનું દુઃખ દૂર થવું જોઈએ; હું યુદ્ધમાં અર્જુન જેવો અર્જુનને હરાવીશ.
તવાપિ વિદિતં દેવ મમાપ્યસ્ત્રબલં મહત્। જામદગ્ન્યાદુપાત્તં યત્તથા દ્રોણાન્મહાત્મનઃ
હે દેવ, તને પણ wiadomo છે કે મારું શસ્ત્રબળ મહાન છે, જે મેં જામદગ્ન્ય અને મહાન આત્મા દ્રોણ પાસેથી મેળવ્યું છે.
ઇદં ત્વમનુજાનીહિ સુરશ્રેષ્ઠ વ્રતં મમ। ભિક્ષતે વજ્રિણે દદ્યામપિ જીવિતમાત્મનઃ
હે દેવોમાં શ્રેષ્ઠ, હવે તું મારા વ્રતને માન્યતા આપ; જો વજ્રધારી પણ માંગે તો હું પોતાનું જીવન પણ આપી દઈશ.
યદિ તાત દદાસ્યેતે વજ્રિણે કુણ્ડલે શુભે। ત્વમપ્યેનમથો બ્રૂયા વિજયાર્થં મહાબલ
હે તાત, જો તું આ શુભ કુંડલ વજ્રધારીને આપે, તો વિજય માટે તું તેને પણ કહી દેજે, હે મહાબલવાન.
નિયમેન પ્રદદ્યાસ્ત્વં કુણ્ડલેવૈ શતક્રતોઃ। અવધ્યો હ્યસિ ભૂતાનાં કુણ્ડલાભ્યાં સમન્વિતઃ
જો તું વ્રતપૂર્વક શક્રને કુંડલ આપે, તો કુંડલ હોય ત્યાં સુધી તું સર્વ પ્રાણીઓથી અજય રહેશે.
અર્જુનન વિનાશં હિ તવ દાનવસૂદનઃ। પ્રાર્તયાનો રણે વત્સ કુણ્ડલે તે જિહીર્ષતિ
બાળક, દાનવોના સંહારક દેવતાએ યુદ્ધમાં અર્જુનના વિનાશની ઈચ્છાથી તારા કુંડળો લેવા માંગ્યા છે.
સ ત્વમપ્યેનમારાધ્ય સૂનૃતાભિઃ પુનઃ પુનઃ। અભ્યર્થયેથા દેવેશમમોઘાર્થં પુરંદરમ્
એથી, તું પણ વારંવાર મીઠા અને સુખદ શબ્દોથી દેવોના રાજાને પ્રસન્ન કરી, પુરંદર પાસે નિષ્ફળ ન થતી શસ્ત્ર માટે વિનંતી કર.
અમોઘાં દેહિ મે શક્તિમમિત્રવિનિબર્હિણીમ્। દાસ્યામિ તે સહસ્રાક્ષ કુણ્ડલે વર્મ ચોત્તમમ્
'હે હજારો આંખો ધરાવનારા, મને દુશ્મનોનો નાશ કરતું અચૂક શસ્ત્ર આપ; હું તને મારા કુંડળ અને ઉત્તમ કવચ આપીશ.'
ઇત્યેવ નિયમેન ત્વં દદ્યાઃ શક્રાય કુણ્ડલે। તયા ત્વં કર્ણ સંગ્રામે હનિષ્યસિ રણે રિપૂન્
આ રીતે પ્રતિજ્ઞા કરીને તું તારા કુંડળ શક્રને આપી દે; એથી, હે કર્ણ, તું યુદ્ધમાં તારા શત્રુઓને મારે શકીશ.
નાહત્વા હિ મહાબાહો શત્રૂનેતિ કરં પુનઃ। સા શક્તિર્દેવરાજસ્ય શતશોઽથ સહસ્રશઃ
હે મહાબાહુ, તું શત્રુઓને મારી નાખ્યા વિના એ શસ્ત્ર ફરીથી મેળવી શકીશ નહીં; એ શસ્ત્ર તો દેવરાજ પાસે સૈંકડો અને હજારો વાર રહી ચૂક્યું છે.
એવમુક્ત્વા સહસ્રાંશુઃ સહસાઽન્તરધીયત। `કર્ણસ્તુ બુબુધે રાજન્સ્વપ્નાન્તે પ્રવ્યથન્નિવ
આ રીતે કહીને તેજસ્વી દેવ અચાનક અદૃશ્ય થઈ ગયા; અને, હે રાજા, કર્ણે સ્વપ્નના અંતે જાણ્યું કે જાણે તે ખૂબ વ્યાકુળ થઈ ગયો હતો.
પ્રતિબુદ્ધસ્તુ રાધેયઃ સ્વપ્નં સંચિન્ત્ય ભારત। ચકાર નિશ્ચયં રાજઞ્શક્ત્યર્થં વદતાંવર
જાગ્યા પછી, રાધેયે એ સ્વપ્ન વિશે વિચાર્યું, હે ભારત, અને શ્રેષ્ઠ વક્તાએ એ શસ્ત્ર મેળવવાનો નક્કી કર્યો.
યદિ મામિન્દ્ર આયાતિ કુણ્ડલાર્થં પરન્તપ। શક્ત્યા તસ્મૈ પ્રદાસ્યામિ કુણ્ડલે વર્મ ચૈવ હ
'જો ઇન્દ્ર મારા કુંડળ માટે આવે, હે શત્રુઓને દહન કરનાર, તો હું તેને કુંડળ, કવચ અને એ શસ્ત્ર આપી દઈશ.'
સ કૃત્વા પ્રાતરુત્થાય કાર્યાણિ ભરતર્ષભ। બ્રાહ્મણાન્વાચયિત્વા ચ યથાકાર્યમુપાક્રમત્
આ નિર્ણય કરીને, તે વહેલી સવાર ઉઠ્યો, હે ભરતોમાં શ્રેષ્ઠ, અને બ્રાહ્મણો પાસેથી યોગ્ય રીતે પાઠ કરાવી, પોતાના રોજના કામમાં લાગ્યો.
વિધિના રાજશાર્દૂલ મુહૂર્તમજપત્તદા'। તતઃ સૂર્યાય જપ્યાન્તે કર્ણઃ સ્વપ્નં ન્યવેદયત્
નિયમ પ્રમાણે, હે રાજાશાર્દૂલ, તેણે થોડો સમય મૌન જપ કર્યો; પછી, સૂર્યની પ્રાર્થના પૂરી કરીને, કર્ણે પોતાનું સ્વપ્ન કહ્યું.
યથા દૃષ્ટં યથાતત્ત્વં યથોક્તમુભયોર્નિસિ। તત્સર્વમાનુપૂર્વ્યેણ શશંસાસ્મૈ વૃષસ્તદા
જેવું જોયું, જેવું સાચું હતું અને બંનેએ રાતે જેવું કહ્યું, તે બધું કર્ણે ક્રમશઃ તેજસ્વી દેવને જણાવ્યું.
તચ્છ્રુત્વા ભગવાન્દેવો ભાનુઃ સ્વર્ભાનુસૂદનઃ। ઉવાચ તં તથેત્યેવ કર્ણં સૂર્યઃ સ્મયન્નિવ
આ સાંભળીને, ભગવાન ભાનુ, સ્વર્ભાનુના સંહારક, સ્મિત સાથે કર્ણને 'એવું જ થાશે' એમ કહ્યું.
તતસ્તત્ત્વમિતિ જ્ઞાત્વા રાધેયઃ પરવીરહા। શક્તિમેવાભિકાઙ્ક્ષન્વૈ વાસવં પ્રત્યપાલયત્
પછી, હકીકત જાણીને, રાધેયે દુશ્મન વીરોને હરાવનાર, માત્ર એ શસ્ત્રની જ ઈચ્છા રાખી, વાસવની રાહ જોઈ.
કિં તદ્ગુહ્યં ન ચાખ્યાતં કર્ણાયેહોષ્ણરશ્મિના। કીદૃશેકુણ્ડલે તે ચ કવચં રચૈવ કીદૃશમ્
એવું કયું રહસ્ય છે જે ઉષ્ણકિરણવાળાએ અહીં કર્ણને કહ્યું નહીં? તેના કુંડળ અને કવચ કેવી રીતે છે?
કુતશ્ચ કવચં તસ્યં કુણ્ડલેચૈવ સત્તમ। એતદિચ્છામ્યહં શ્રોતું તન્મે બ્રૂહિ તપોધન
તેનું કવચ અને કુંડળ તેને ક્યાંથી મળ્યાં, હે શ્રેષ્ઠ પુરુષ? હું એ સાંભળવા ઈચ્છું છું—મને કહો, હે તપસ્વી.
અહં રાજન્બ્રવીમ્યેતત્તસ્ય ગુહ્યં વિભાવસોઃ। યાદૃશે કુણ્ડલે તે ચ કવચં વૈવ યાદૃશમ્
હે રાજા, હું તને એ તેજસ્વી દેવનું રહસ્ય કહું છું—તેના કુંડળ અને કવચ કેવા હતા.
કુન્તિભોજં પુરા રાજન્બ્રાહ્મણઃ પર્યુપસ્થિતઃ। તિગ્મતેજા મહાન્પ્રાંશુઃ શ્મશ્રુદણ્ડજટાધરઃ
એક વખત, હે રાજા, તીક્ષ્ણ તેજ ધરાવતો, ઊંચો, દાઢી, દંડ અને જટાવાળો એક બ્રાહ્મણ કુંતિભોજ પાસે આવ્યો.
દર્સનીયોઽનવદ્યાઙ્ગસ્તેજસા પ્રજ્વલન્નિવ। મધુપિઙ્ગો મધુરવાક્તપઃસ્વાધ્યાયભૂષણઃ
તે દર્શનયોગ્ય, નિર્દોષ અંગોવાળો, તેજથી તેજસ્વી, મધ જેવા પીળા, મીઠી વાણીવાળો અને તપ તથા અધ્યયનથી શોભતો હતો.
સ રાજાનં કુન્તિભોજમબ્રવીત્સુમહાતપાઃ। ભિક્ષામિચ્છામિ વૈ ભોક્તું તવ ગેહે વિમત્સર
તે મહાન તપસ્વીએ કુન્તિભોજ રાજાને કહ્યું: 'હું ઇચ્છું છું કે તમારા ઘરે ભિક્ષા લઈ, નિર્દોષપણે ભોજન કરું.'
ન મે વ્યલીકં કર્તવ્યં ત્વયા વા તવ ચાનુગૈઃ। એવં વત્સ્યામિ તે ગેહે યદિ તે રોચતેઽનઘ
'તમે કે તમારા સેવકોમાંથી કોઈએ પણ મારા પ્રત્યે કોઈ અપરાધ ન કરવો જોઈએ; જો તમને મન હોય તો હું તમારા ઘરે આવી રહીશ.'
યથાકામં ચ ગચ્છેયમાગચ્છેયં તથૈવ ચ। શય્યાસને ચ મે રાજન્નાપરાધ્યેત કશ્ચન
'હું મારી ઇચ્છા પ્રમાણે આવી જઇ શકું અને પાછો આવી શકું; રાજા, મારા શયનસ્થાન કે બેઠકે કોઈએ પણ મને દુઃખ ન પહોંચાડવું.'
તમબ્રવીત્કુન્તિભોજઃ પ્રીતિયુક્તમિદં વચઃ। એવમસ્તુ પરંચેતિ પુનશ્ચૈવમથાબ્રવીત્
કુન્તિભોજે પ્રેમપૂર્વક તેને કહ્યું: 'જેમ તમે કહ્યું તેમ જ રહેશે, અને વધુમાં—' એમ કહી ફરીથી બોલ્યા.
મમ કન્યા મહાપ્રાજ્ઞ પૃથા નામ યશસ્વિની। શીલવૃત્તાન્વિતા સાધ્વી નિયતાઽનવમાનિની
'હે વિદ્વાન, મારી દીકરીનું નામ પૃથા છે, જે ખૂબ જ પ્રસિદ્ધ અને સદ્ગુણવાળી છે; તે સારા સ્વભાવ અને વર્તનથી યુક્ત, નિયમિત અને વિનમ્ર છે.'
ઉપસ્થાસ્યતિ સા ત્વાં વૈ પૂજયાઽનવમત્ય ચ। તસ્યાશ્ચ શીલવૃત્તેન તુષ્ટિં સમુપયાસ્યસિ
'એ તને માનપૂર્વક સેવા કરશે અને કદી પણ અવગણના નહીં કરે; તેની સદગુણતા અને વર્તનથી તું સંતોષ પામશે.'