શૈવ્યા ચ સત્યવાંશ્ચૈવ સાવિત્રી ચૈકતઃ સ્થિતાઃ। સર્વૈસ્તૈરભ્યનુજ્ઞાતા વિશોકા સમુપાવિશન્
શૈવ્ય, સત્યવાન અને સાવિત્રી ત્રણેય સાથે ઊભા રહ્યા. ત્યાં હાજર સૌના અનુમતિથી, તેઓ દુઃખમુક્ત થઈ બેઠા.
તતો રાજ્ઞા સહાસીનાઃ સર્વે તે વનવાસિનઃ। જાતકૌતૂહલાઃ પાર્થ પપ્રચ્છુર્નૃપતેઃ સુતમ્
પછી રાજા સાથે બેસેલા બધા વનવાસીઓ, ઉત્સુક થઈને, પાર્થે, રાજાના પુત્રને પ્રશ્નો પૂછવા લાગ્યા.
પ્રાગેવ નાગતં કસ્માત્સભાર્યેણ ત્વયા વિભો। વિરાત્રે ચાગતં કસ્માત્કોનુ બન્ધસ્તવાભવત્
હે મહાનુભાવ, તમે તમારી પત્ની સાથે પહેલાં કેમ પાછા આવ્યા નહીં? અને રાત્રે જ કેમ આવ્યા? તમને કયું અવરોધ આવ્યું હતું?
સંતાપિતઃ પિતા માતા વયં ચૈવ નૃપાત્મજ। કસ્માદિતિ ન જાનીમસ્તત્સર્વં વક્તુમર્હિસિ
હે રાજકુમાર, તમારા પિતા, માતા અને અમે બધા ચિંતિત રહ્યા. એનું કારણ અમને ખબર નથી, તમે બધું ખૂલાસે કહો.
પિત્રાઽહમભ્યનુજ્ઞાતઃ સાવિત્રીસહિતો ગતઃ। અથ મેઽભૂચ્છિરોદુઃખં વને કાષ્ઠાનિ ભિન્દતઃ
મારા પિતાએ મને અનુમતિ આપી, તો હું સાવિત્રી સાથે ગયો. પછી વનમાં લાકડાં ફાડતો હતો ત્યારે મને માથામાં દુઃખાવો થયો.
સુપ્તશ્ચાહં વેદનયા ચિરમિત્યુપલક્ષયે। તાવત્કાલં ન ચ મયા સુપ્તપૂર્વં કદાચન
એ દુઃખાવાથી હું લાંબો સમય સૂઈ ગયો હતો, એમ મને યાદ છે. એવાં પહેલાં ક્યારેય હું એટલો લાંબો સુતો નહોતો.
સર્વેષામેવ ભવતાં સંતાપો મા ભવેદિતિ। અતો વિરાત્રાગમનં નાન્યદસ્તીહ કારણમ્
તમને કોઈને દુઃખ ન થાય એ માટે જ હું રાત્રે પાછો આવ્યો, આ સિવાય બીજું કોઈ કારણ નથી.
અકસ્માચ્ચક્ષુઃ પ્રાપ્તિર્દ્યુમત્સેનસ્ય તે પિતુઃ। નાસ્ય ત્વં કારણં વેત્સિ સાવિત્રી વક્તુમર્હતિ
અચાનક તમારા પિતા દ્યુમત્સેનને નજર પાછી મળી ગઈ. એનું કારણ તમને ખબર નથી, પણ સાવિત્રી એ વિશે કહી શકે છે.
શ્રોતુમિચ્છામિ સાવિત્રિ ત્વં હિ વેત્થ પરાવરમ્। ત્વાં હિ જાનામિ સાવિત્રિ સાવિત્રીમિવ તેજસા
હું સાંભળવા ઈચ્છું છું, હે સાવિત્રી, કેમ કે તું બધું જાણે છે. હું તને સાચી સાવિત્રી જેવી તેજસ્વી માનું છું.
ત્વમત્ર હેતું જાનીષે તસ્માત્સત્યં નિરુચ્યતામ્। રહસ્યં યદિ તે નાસ્તિ કિંચિદત્ર વદસ્વ નઃ
આનો સાચો કારણ તને ખબર છે, એટલે સાચું-સાચું કહી દે. જો તારે કંઈ ગુપ્ત નથી, તો અમને બધું કહી દે.
એવમેતદ્યથા વેત્થ સંકલ્પો નાન્યથા હિ વઃ। ન હિ કિંચિદ્રહસ્યં મે શ્રૂયતાં તથ્યમેવ યત્
જેમ તમે વિચારો છો એમ જ છે, મારા મનમાં બીજું કંઈ નથી. મારી પાસે કોઈ રહસ્ય નથી—હવે સાચું સાંભળો.
મૃત્યુર્મે પત્યુરાખ્યાતો નારદેન મહાત્મના। સ ચાદ્ય દિવસઃ પ્રાપ્તસ્તતો નૈનં જહામ્યહમ્
મારા પતિનું મૃત્યુ મહાન ઋષિ નારદે મને કહ્યું હતું, અને એ જ દિવસ આવી ગયો હતો, એટલે હું તેમને છોડ્યા નહોતી.
સુપ્તં ચૈનં સાક્ષાદુપાગચ્છત્સકિંકરઃ। સ એનમનયદ્બદ્ધ્વા દિશં પિતૃનિષેવિતામ્
જ્યારે તેઓ સૂઈ ગયા, ત્યારે યમરાજનો દૂત આવ્યો અને તેમને બાંધીને પિતૃઓના લોક તરફ લઈ ગયો.
અસ્તૌષં તમહં દેવં સત્યેન વચસા વિભુમ્। પઞ્ચ વૈ તેન મે દત્તા વરાઃ શૃણુત તાન્મમ
હું એ દેવનું સત્યવચનથી સ્તુતિ કરી. તેમણે મને પાંચ વરદાન આપ્યા—એ હવે સાંભળો.
ચક્ષુષી ચ સ્વરાજ્યંચ દ્વૌ વરૌ શ્વશુરસ્ય મે। લબ્ધં પિતુઃ પુત્રશતં પુત્રાણાં ચાત્મનઃ શતમ્
મારા સસરા માટે દ્રષ્ટિ અને રાજ્યના બે વરદાન મળ્યા; મારા પિતા માટે સો પુત્રો અને મારા માટે પણ સો પુત્રો મળ્યા.
ચતુર્વર્ષશતાયુર્મે ભર્તા લબ્ધશ્ચ સત્યવાન્। ભર્તુર્હિ જીવિતાર્થં તુ મયા ચીર્ણં ત્વિદં વ્રતમ્
મારા પતિ સત્યવાનને ચારસો વર્ષનું આયુષ્ય મળ્યું છે; પતિના જીવન માટે મેં આ વ્રત કર્યું હતું.
એતત્સર્વં મયાઽઽખ્યાતં કારણં વિસ્તરણ વઃ। યથાવૃત્તં સુખોદર્કમિદં દુઃખં મહન્મમ
હું તમને બધું વિગતે કહી દીધું છે—આ દુઃખ કેમ આવ્યું અને કેવી રીતે બધું બન્યું. આ મારા દુઃખમાંથી અંતે સુખ મળ્યું છે.
નિમજ્જ્માનં વ્યસનૈરભિદ્રુતં કુલં નરન્દ્રસ્ય તમોમયે હ્રદે। ત્વયા સુશીલવ્રતપુણ્યયા કુલં રસમુદ્ધૃતં સાધ્વિ પુનઃ કુલીનયા
રાજવી વંશ પર દુર્ભાગ્યે આંચકી ને અંધકારમય ખાડામાં ધકેલી દીધું હતું; પણ, સારા સ્વભાવ અને પુણ્યથી ભરેલી, તું, સતી સ્ત્રીએ, ફરીથી આ વંશને ઊંચે ઉઠાવ્યું છે.
તથા પ્રશસ્ય હ્યભિપૂજ્ય ચૈવ વરસ્ત્રિયં તામૃષયઃ સમાગતાઃ। નરેન્દ્રમામન્ત્ર્ય સપુત્રભઞ્જસા શિવેન રજગ્મુર્મુદિતાઃ સ્વમાલયમ્
પછી એકઠા થયેલા ઋષિોએ એ ઉત્તમ સ્ત્રીની પ્રશંસા કરી, માન આપ્યો; અને રાજા, તેના પુત્રો અને પૌત્રોને વિદાય આપી, આનંદથી પોતાના આશ્રમોમાં પાછા ગયા.
તસ્યાં રાત્ર્યાં વ્યતીતાયામુદિતે સૂર્યમણ્ડલે। કૃતપૌર્વાહ્ણિકાઃ સર્વે સમેયુસ્તે તપોધનાઃ
એ રાત્રિ વીતી ગઈ અને સૂર્ય ઊગ્યો ત્યારે, બધા તપસ્વીઓએ સવારના સંસ્કાર કર્યા અને એકઠા થયા.
તદેવ સર્વં સાવિત્ર્યા મહાભાગ્યં મહર્ષયઃ। દ્યુમ્સેનાય નાતૃપ્યન્કથયન્તઃ પુનઃ પુનઃ
એ મહાન ઋષિઓએ સાવિત્રીના મહાસૌભાગ્યની વાતો દ્યુમત્સેનને વારંવાર કહી, કદી થાક્યા નહીં.
તતઃ પ્રકૃતયઃ સર્વાઃ સાલ્વેભ્યોઽભ્યાગા નૃપમ્। આચખ્યુર્નિહતં ચૈવ સ્વેનામાત્યેન તં દ્વિષમ્
પછી સલ્વ દેશના બધા લોકો રાજા પાસે આવ્યા અને કહ્યું કે, તેમના દુશ્મનને તેના જ મંત્રીએ મારી નાખ્યો છે.
તં મન્ત્રિણા હતં પ્રોચ્ય સસહાયં સબાન્ધવમ્। ન્યવેદયન્યથાવૃત્તં વિદ્રુતં ચ દ્વિષદ્બલમ્
મંત્રીએ દુશ્મન અને તેના સાથીઓ, સંબંધીઓને મારી નાખ્યા છે—આ બધું તેમણે રાજાને જણાવી દીધું અને દુશ્મનનું સૈન્ય ભાગી ગયું છે એ પણ કહ્યું.
ઐકમત્યં ચ સર્વસ્ય જનસ્ય સ્વં નૃપં પ્રતિ। સચક્ષુર્વાઽપ્યચક્ષુર્વા સ નો રાજા ભવત્વિતિ
બધા લોકોનું એકમત કહીને તેમણે કહ્યું: 'રાજા દ્રષ્ટિવાન હોય કે અંધ, અમારો રાજા એ જ રહે.'
અનેન નિશ્ચયેનેહ વયં પ્રસ્થાપિતા નૃપ। પ્રાપ્તાનીમાનિ યાનાનિ ચતુરઙ્ગં ચ તે બલમ્
આ નિર્ણયથી, હે રાજા, અમે અહીં આવ્યા છીએ; હવે તારા રથ અને ચતુરંગી સેના પણ આવી પહોંચી છે.
પ્રયાહિ રાજન્ભદ્રં તે ઘુષ્ટસ્તે નગરે જયઃ। અધ્યાસ્સ્વ ચિરરાત્રાય પિતૃપૈતામહં પદમ્
હવે, હે રાજા, શુભતા તને મળે, શહેરમાં વિજયના નાદ થાઓ, અને તું પિતૃ-પિતામહોના સિંહાસન પર લાંબા સમય સુધી બેસ.
ચક્ષુષ્મન્તં ચ તં દૃષ્ટ્વા રાજાનં વપુષાઽન્વિતમ્। મૂર્ધ્ના નિપતિતાઃ સર્વેવિસ્મયોત્ફુલ્લલોચનાઃ
જ્યારે રાજાને આંખો અને સુંદર રૂપ સાથે જોયો, ત્યારે બધા આશ્ચર્યથી આંખો પહોળી કરીને, માથું ઝુકાવી, જમીન પર પડ્યા.
તોઽભિવાદ્ય તાન્વૃદ્ધાન્દ્વિજાનાશ્રમવાસિનઃ। તૈશ્ચાભિપૂજિતઃ સર્વૈઃ પ્રયયૌ નગરં પ્રતિ
પછી તેણે વડીલ, બ્રાહ્મણો અને આશ્રમવાસીઓને વંદન કર્યું; અને તેઓએ પણ તેને સન્માન આપ્યો, પછી તે શહેર તરફ روانા થયો.
શૈવ્યા ચ સહ સાવિત્ર્યા સ્વાસ્તીર્ણેન સુવર્ચસા। નરયુક્તેન યાનેન પ્રયયૌ સેનયા વૃતા
સાવિત્રી અને શૈવ્યા સાથે, તેજસ્વી અને શુભ, રાજા ઉત્તમ ઘોડાઓ જોડાયેલા રથમાં, પોતાની સેના સાથે શહેર તરફ ગયો.
તતોઽભિષિષિચુઃ પ્રીત્યા દ્યુમત્સેનં પુરોહિતાઃ। પુત્રં ચાસ્ય મહાત્માનં યૌવરાજ્યેઽભ્યષેચયન્
પછી, આનંદથી, પુરોહિતોએ દ્યુમત્સેનને રાજતિલક કર્યો અને તેના મહાન પુત્રને યુવરાજ બનાવ્યો.