યથા દૃષ્ટિઃ પ્રવૃત્તા તે સાવિત્ર્યાશ્ચ યથા વ્રતમ્। ગતાઽઽહારમકૃત્વૈવ તથા જીવતિ સત્યવાન્
જેમ તમારું દૃષ્ટિ સ્થિર રહી છે અને જેમ સાવિત્રીએ ઉપવાસ રાખીને પણ પોતાનું વ્રત પાળ્યું છે, એમ સત્યવાન પણ જીવતો છે.
યથા વદન્તિ શાન્તાયાં દિશિ વૈ મૃગપક્ષિણઃ। પાર્થિવીં ચૈવવૃદ્ધિં તે તથા જીવતિ સત્યવાન્
જેમ શાંત દિશામાં પશુ-પક્ષીઓ પણ શાંતિની વાત કરે છે અને તમારી ધરતીમાં વૃદ્ધિ થાય છે, એમ સત્યવાન પણ જીવતો છે.
સર્વૈર્ગુણૈરુપેતસ્તે યથા પુત્રો જનપ્રિયઃ। દીર્ઘાયુર્લક્ષણોપેતસ્તથા જીવતિ સ્યવાન્
જેમ તમારો પુત્ર સર્વ ગુણોથી યુક્ત, પ્રજાને પ્રિય અને દીર્ઘાયુ લક્ષણ ધરાવતો છે, એમ સત્યવાન પણ જીવતો છે.
એવમાશ્વાસિતસ્તૈસ્તુ સત્યવાગ્ભિસ્તપસ્વિભિઃ। તાંસ્તાન્વિગણયન્સર્વાંસ્તતઃ સ્થિર ઇવાભવત્
આ રીતે સત્યવ્રતી તપસ્વીઓએ આશ્વાસન આપ્યા પછી, એ બધા સંકેતોને ધ્યાનમાં રાખીને તે મનથી સ્થિર થયો.
તતો મુહૂર્તાત્સાવિત્રી ભર્ત્રા સત્વતા સહ। આજગામાશ્રમં રાત્રૌ પ્રહૃષ્ટા પ્રવિવેશ હ
થોડા સમય પછી, રાત્રે સાવિત્રી પતિ સત્યવાન સાથે આશ્રમમાં આવી અને આનંદપૂર્વક અંદર પ્રવેશી.
દૃષ્ટ્વા ચોત્પતિતાઃ સર્વેહર્ષં જગ્મુશ્ચ તે દ્વિજાઃ। કણ્ઠં માતા પિતા ચાસ્ય સમાલિઙ્ગ્યાભ્યરોદતાં
એમને જોઈને બધા બ્રાહ્મણો ખુશીથી ઊભા થઈ ગયા; માતા-પિતા એના ગળે મળીને રડી પડ્યા.
પુત્રેણ સંગતં ત્વાં તુ ચક્ષુષ્મન્તં નિરીક્ષ્ય ચ। સર્વે વયં વૈ પૃચ્છામો વૃદ્ધિં વૈ પૃથિવીપતે
પુત્ર સાથે તારો મિલન અને આંખો ફરીથી મળેલી જોઈને, હે પૃથ્વીનાથ, અમે બધા તારી કૂશળતા પૂછીએ છીએ.
સમાગમેન પુત્રસ્ય સાવિત્ર્યા દર્શનેન ચ। ચક્ષુષશ્ચાત્મનો લાભાત્રિભિર્દિષ્ઠ્યા વિવર્ધસે
પુત્ર સાથેના મિલનથી, સાવિત્રીના દર્શનથી અને આંખોની પ્રાપ્તિથી, તું ત્રણ રીતે સુખી થયો છે; શુભ સંજોગે તારો વિકાસ થયો છે.
સર્વૈરસ્માભિરુક્તં યત્તથા તન્નાત્રસંશયઃ। ભૂયોભૂયઃ સમૃદ્ધિસ્તે ક્ષિપ્રમેવ ભવિષ્યતિ
અમારા દ્વારા જે કંઈ કહેવામાં આવ્યું છે, એ બધું સાચું છે, એમાં કોઈ શંકા નથી. તમારું સુખ-સમૃદ્ધિ વારંવાર વધશે અને બહુ જલ્દી આવશે.
તતોઽગ્નિં તત્ર સંજ્વાલ્ય દ્વિજાસ્તે સર્વ એવ હિ। ઉપાસાંચક્રિરે પાર્થ દ્યુમત્સેનં મહીપતિમ્
પછી ત્યાં અગ્નિ પ્રગટાવી, બધા દ્વિજોએ એકઠા થઈને, પાર્થે, દ્યુમત્સેન રાજાને પૂજા અર્પણ કરી.
શૈવ્યા ચ સત્યવાંશ્ચૈવ સાવિત્રી ચૈકતઃ સ્થિતાઃ। સર્વૈસ્તૈરભ્યનુજ્ઞાતા વિશોકા સમુપાવિશન્
શૈવ્ય, સત્યવાન અને સાવિત્રી ત્રણેય સાથે ઊભા રહ્યા. ત્યાં હાજર સૌના અનુમતિથી, તેઓ દુઃખમુક્ત થઈ બેઠા.
તતો રાજ્ઞા સહાસીનાઃ સર્વે તે વનવાસિનઃ। જાતકૌતૂહલાઃ પાર્થ પપ્રચ્છુર્નૃપતેઃ સુતમ્
પછી રાજા સાથે બેસેલા બધા વનવાસીઓ, ઉત્સુક થઈને, પાર્થે, રાજાના પુત્રને પ્રશ્નો પૂછવા લાગ્યા.
પ્રાગેવ નાગતં કસ્માત્સભાર્યેણ ત્વયા વિભો। વિરાત્રે ચાગતં કસ્માત્કોનુ બન્ધસ્તવાભવત્
હે મહાનુભાવ, તમે તમારી પત્ની સાથે પહેલાં કેમ પાછા આવ્યા નહીં? અને રાત્રે જ કેમ આવ્યા? તમને કયું અવરોધ આવ્યું હતું?
સંતાપિતઃ પિતા માતા વયં ચૈવ નૃપાત્મજ। કસ્માદિતિ ન જાનીમસ્તત્સર્વં વક્તુમર્હિસિ
હે રાજકુમાર, તમારા પિતા, માતા અને અમે બધા ચિંતિત રહ્યા. એનું કારણ અમને ખબર નથી, તમે બધું ખૂલાસે કહો.
પિત્રાઽહમભ્યનુજ્ઞાતઃ સાવિત્રીસહિતો ગતઃ। અથ મેઽભૂચ્છિરોદુઃખં વને કાષ્ઠાનિ ભિન્દતઃ
મારા પિતાએ મને અનુમતિ આપી, તો હું સાવિત્રી સાથે ગયો. પછી વનમાં લાકડાં ફાડતો હતો ત્યારે મને માથામાં દુઃખાવો થયો.
સુપ્તશ્ચાહં વેદનયા ચિરમિત્યુપલક્ષયે। તાવત્કાલં ન ચ મયા સુપ્તપૂર્વં કદાચન
એ દુઃખાવાથી હું લાંબો સમય સૂઈ ગયો હતો, એમ મને યાદ છે. એવાં પહેલાં ક્યારેય હું એટલો લાંબો સુતો નહોતો.
સર્વેષામેવ ભવતાં સંતાપો મા ભવેદિતિ। અતો વિરાત્રાગમનં નાન્યદસ્તીહ કારણમ્
તમને કોઈને દુઃખ ન થાય એ માટે જ હું રાત્રે પાછો આવ્યો, આ સિવાય બીજું કોઈ કારણ નથી.
અકસ્માચ્ચક્ષુઃ પ્રાપ્તિર્દ્યુમત્સેનસ્ય તે પિતુઃ। નાસ્ય ત્વં કારણં વેત્સિ સાવિત્રી વક્તુમર્હતિ
અચાનક તમારા પિતા દ્યુમત્સેનને નજર પાછી મળી ગઈ. એનું કારણ તમને ખબર નથી, પણ સાવિત્રી એ વિશે કહી શકે છે.
શ્રોતુમિચ્છામિ સાવિત્રિ ત્વં હિ વેત્થ પરાવરમ્। ત્વાં હિ જાનામિ સાવિત્રિ સાવિત્રીમિવ તેજસા
હું સાંભળવા ઈચ્છું છું, હે સાવિત્રી, કેમ કે તું બધું જાણે છે. હું તને સાચી સાવિત્રી જેવી તેજસ્વી માનું છું.
ત્વમત્ર હેતું જાનીષે તસ્માત્સત્યં નિરુચ્યતામ્। રહસ્યં યદિ તે નાસ્તિ કિંચિદત્ર વદસ્વ નઃ
આનો સાચો કારણ તને ખબર છે, એટલે સાચું-સાચું કહી દે. જો તારે કંઈ ગુપ્ત નથી, તો અમને બધું કહી દે.
એવમેતદ્યથા વેત્થ સંકલ્પો નાન્યથા હિ વઃ। ન હિ કિંચિદ્રહસ્યં મે શ્રૂયતાં તથ્યમેવ યત્
જેમ તમે વિચારો છો એમ જ છે, મારા મનમાં બીજું કંઈ નથી. મારી પાસે કોઈ રહસ્ય નથી—હવે સાચું સાંભળો.
મૃત્યુર્મે પત્યુરાખ્યાતો નારદેન મહાત્મના। સ ચાદ્ય દિવસઃ પ્રાપ્તસ્તતો નૈનં જહામ્યહમ્
મારા પતિનું મૃત્યુ મહાન ઋષિ નારદે મને કહ્યું હતું, અને એ જ દિવસ આવી ગયો હતો, એટલે હું તેમને છોડ્યા નહોતી.
સુપ્તં ચૈનં સાક્ષાદુપાગચ્છત્સકિંકરઃ। સ એનમનયદ્બદ્ધ્વા દિશં પિતૃનિષેવિતામ્
જ્યારે તેઓ સૂઈ ગયા, ત્યારે યમરાજનો દૂત આવ્યો અને તેમને બાંધીને પિતૃઓના લોક તરફ લઈ ગયો.
અસ્તૌષં તમહં દેવં સત્યેન વચસા વિભુમ્। પઞ્ચ વૈ તેન મે દત્તા વરાઃ શૃણુત તાન્મમ
હું એ દેવનું સત્યવચનથી સ્તુતિ કરી. તેમણે મને પાંચ વરદાન આપ્યા—એ હવે સાંભળો.
ચક્ષુષી ચ સ્વરાજ્યંચ દ્વૌ વરૌ શ્વશુરસ્ય મે। લબ્ધં પિતુઃ પુત્રશતં પુત્રાણાં ચાત્મનઃ શતમ્
મારા સસરા માટે દ્રષ્ટિ અને રાજ્યના બે વરદાન મળ્યા; મારા પિતા માટે સો પુત્રો અને મારા માટે પણ સો પુત્રો મળ્યા.
ચતુર્વર્ષશતાયુર્મે ભર્તા લબ્ધશ્ચ સત્યવાન્। ભર્તુર્હિ જીવિતાર્થં તુ મયા ચીર્ણં ત્વિદં વ્રતમ્
મારા પતિ સત્યવાનને ચારસો વર્ષનું આયુષ્ય મળ્યું છે; પતિના જીવન માટે મેં આ વ્રત કર્યું હતું.
એતત્સર્વં મયાઽઽખ્યાતં કારણં વિસ્તરણ વઃ। યથાવૃત્તં સુખોદર્કમિદં દુઃખં મહન્મમ
હું તમને બધું વિગતે કહી દીધું છે—આ દુઃખ કેમ આવ્યું અને કેવી રીતે બધું બન્યું. આ મારા દુઃખમાંથી અંતે સુખ મળ્યું છે.
નિમજ્જ્માનં વ્યસનૈરભિદ્રુતં કુલં નરન્દ્રસ્ય તમોમયે હ્રદે। ત્વયા સુશીલવ્રતપુણ્યયા કુલં રસમુદ્ધૃતં સાધ્વિ પુનઃ કુલીનયા
રાજવી વંશ પર દુર્ભાગ્યે આંચકી ને અંધકારમય ખાડામાં ધકેલી દીધું હતું; પણ, સારા સ્વભાવ અને પુણ્યથી ભરેલી, તું, સતી સ્ત્રીએ, ફરીથી આ વંશને ઊંચે ઉઠાવ્યું છે.
તથા પ્રશસ્ય હ્યભિપૂજ્ય ચૈવ વરસ્ત્રિયં તામૃષયઃ સમાગતાઃ। નરેન્દ્રમામન્ત્ર્ય સપુત્રભઞ્જસા શિવેન રજગ્મુર્મુદિતાઃ સ્વમાલયમ્
પછી એકઠા થયેલા ઋષિોએ એ ઉત્તમ સ્ત્રીની પ્રશંસા કરી, માન આપ્યો; અને રાજા, તેના પુત્રો અને પૌત્રોને વિદાય આપી, આનંદથી પોતાના આશ્રમોમાં પાછા ગયા.
તસ્યાં રાત્ર્યાં વ્યતીતાયામુદિતે સૂર્યમણ્ડલે। કૃતપૌર્વાહ્ણિકાઃ સર્વે સમેયુસ્તે તપોધનાઃ
એ રાત્રિ વીતી ગઈ અને સૂર્ય ઊગ્યો ત્યારે, બધા તપસ્વીઓએ સવારના સંસ્કાર કર્યા અને એકઠા થયા.