તતોઽગ્નિમાનયિત્વેહ જ્વાલયિપ્યામિ સર્વતઃ। કાષ્ઠાનીમાનિ સન્તીહ જહિ સંતાપમાત્મનઃ
એથી, હું અહીં અગ્નિ લાવીને ચારે બાજુ પ્રગટાવી દઈશ. અહીં લાકડાં છે—તું તારી ચિંતા દૂર કર.
યદિ નોત્સહસે ગન્તું સરુજં ત્વાં હિ લક્ષયે। ન ચ જ્ઞાસ્યસિ પન્થાનં તમસા સંવૃતે વને
જો તું જઈ શકતો નથી—કારણ કે હું તારા શરીરમાં હજી દુઃખાવો જોઈ રહી છું—તો આ અંધકારથી ભરેલા જંગલમાં તું રસ્તો ઓળખી શકીશ નહીં.
શ્વઃ પ્રભાતે વને દૃશ્યે યાસ્યાવોઽનુમતે તવ। વસાવેહ ક્ષપામેકાં રુચિતં યદિ તેઽનઘ
કાલે સવાર પડે અને જંગલ સ્પષ્ટ દેખાય ત્યારે, જો તને મન હોય તો, આપણે જઈશું. જો તને ગમતું હોય તો, આ એક રાત અહીં વિતાવી લઈએ.
શિરોરુજા નિવૃત્તા મે સ્વસ્થાન્યઙ્ગાનિ લક્ષયે। માતાપિતૃભ્યામિચ્છામિ સંયોગં ત્વત્પ્રસાદજમ્
મારા માથાનો દુઃખાવો હવે ગયો છે અને મારું આખું શરીર સ્વસ્થ લાગે છે. હવે હું તારી કૃપાથી મારા માતા-પિતાને ફરી મળવા ઈચ્છું છું.
ન કદાચિદ્વિકાલે હિ ગતપૂર્વોહમાશ્રમાત્। અનાગતાયાં સન્ધ્યાયાં માતા મે પ્રરુણદ્ધિ મામ્
હું ક્યારેય પણ અયોગ્ય સમયે આશ્રમ છોડ્યો નથી; સાંજ આવી પણ ન હોય ત્યારે મારી મા મને રોકી લે છે.
દિવાઽપિમયિ નિષ્ક્રાન્તે સન્તપ્યેતે ગુરૂ મમ। વિચિનોતિ હિ માં તાતઃ સહૈવાશ્રમવાસિભિઃ
દિવસે પણ હું બહાર જાઉં ત્યારે મારા મોટા લોકો દુઃખી થાય છે; મારા પિતા આશ્રમના રહેવાસીઓ સાથે મને શોધવા નીકળે છે.
માત્રા પિત્રા ચ સુભૃશં દુઃખિતાભ્યામહં પુરા। ઉપાલબ્ધશ્ચ બહુશશ્ચિરેણાગચ્છસીતિ હિ
પહેલાં પણ મારી દુઃખી માતા-પિતાએ મને વારંવાર ઉંમરથી મોડું આવું છું એમ કહીને ઠપકો આપ્યો છે.
કાત્વવસ્થા તયોરદ્ય મદર્થમિતિ ચિન્તયે। તયોરદૃશ્યે મયિ ચ મહદ્દુઃખં ભવિષ્યતિ
આજે મારા કારણે એમની હાલત કેવી હશે એ વિચારું છું; જો હું એમને દેખાઈશ નહીં તો એમને ઘણું મોટું દુઃખ થશે.
પુરા મામૂચતુશ્ચૈવ રાત્રાવસ્રાયમાણકૌ। ભૃશં સુદુઃખિતૌ વૃદ્ધૌ બહુશઃ પ્રીતિસંયુતૌ
પહેલાં રાત્રે મારા વૃદ્ધ માતા-પિતા, ખૂબ દુઃખી અને પ્રેમથી ભરેલા, મને બોલ્યા હતા.
ત્વયા હીનૌ ન જીવાવ મુહૂર્તમપિ પુત્રક। યાવદ્ધરિષ્યસે પુત્ર તાવન્નૌ જીવિતં ધ્રુવમ્
બેટા, તારા વગર અમે એક ક્ષણ પણ જીવતાં રહી શકીએ નહીં; તું જ્યાં સુધી છે, ત્યાં સુધી જ અમારું જીવન છે.
વૃદ્ધયોરન્ધયોર્દૃષ્ટિસ્ત્વયિ વંશઃ પ્રતિષ્ઠિઃ। ત્વયિ પિણ્ડશ્ચ કીર્તિશ્ચ સન્તાનશ્ચાવયોરિતિ
વૃદ્ધ અને અંધ માતા-પિતાને માટે તું જ એમની આંખો છે, વંશનો આધાર છે, પિંડ અને નામ-કિર્તિ અને વંશની આગળ વધાર છે.
માતા વૃદ્ધા પિતા વૃદ્ધસ્તયોર્યષ્ટિરહં કિલ। તૌ રાત્રૌ મામપશ્યન્તૌ કામવસ્થાં ગમિષ્યતઃ
મારી માતા અને પિતા બંને વૃદ્ધ છે અને હું એમનો આધાર છું; રાત્રે જો હું એમને દેખાઈશ નહીં તો એમની હાલત કફોડી થઈ જશે.
નિદ્રાયાશ્ચાભ્યસૂયામિ યસ્યા હેતોઃ પિતા મમ। માતા ચ સંશયં પ્રાપ્તા મત્કૃતેઽનપકારિણી
મને ઊંઘથી પણ ઈર્ષા થાય છે, કેમ કે એની કારણે મારા પિતા અને નિર્દોષ માતા મારા માટે ચિંતિત થઈ ગયા છે.
અહં ચ સંશયં પ્રાપ્તઃ કૃચ્છ્રામાપદમાસ્થિતઃ। માતાપિતૃભ્યાં હિ વિના નાહં જીવિતુમુત્સહે
હું પણ ચિંતામાં પડી ગયો છું અને મોટી મુશ્કેલીમાં છું; માતા-પિતા વગર હું જીવવાનો સહન કરી શકતો નથી.
વ્યક્તમાકુલયા બુદ્ધ્યા પ્રજ્ઞાચક્ષુઃ પિતા મમ। એકૈકમસ્યાં વેલાયાં પૃચ્છત્યાશ્રમવાસિનમ્
ખરેખર, ચિંતિત મનથી મારા બુદ્ધિશાળી પિતા આ સમયે દરેક આશ્રમવાસીને મારા વિશે પૂછે છે.
નાત્માનમનુશોચામિ યથાઽહંપિતરં શુભે। ભર્તારં ચાપ્યનુગતાં માતરં ભૃશદુઃખિતામ્
હું પોતાનાથી એટલું દુઃખી નથી જેટલું મારા પિતા માટે છું, અને મારા પતિને અનુસરીને જે માતા ખૂબ દુઃખી છે, એ માટે છું.
મત્કૃતે ન હિ તાવદ્ય સન્તાપં પરમેષ્યતઃ। જીવન્તાવનુજીવામિ ભર્તવ્યૌ તૌ મયેતિ હ
મારા કારણે એમને કષ્ટ થાય એ હું ઈચ્છતો નથી; જ્યાં સુધી એમનું જીવન છે, ત્યાં સુધી હું એમના માટે જીવતો રહીશ.
તયોઃ પ્રિયં મે કર્વ્યમિતિ જીવામિ ચાપ્યહમ્। `પરમં દૈવતં તૌ મે પૂજનીયૌ સદા મયા। તયોસ્તુ મે સદાઽસ્ત્યેવં વ્રતમેતત્પુરાતનમ્
એમને ખુશ રાખવું એ જ મારું જીવન છે; એ બંને મારા માટે સર્વોચ્ચ દેવતા છે અને હું હંમેશાં એમની પૂજા કરું છું; એમની માટે આ મારું જૂનું વ્રત છે.
એવમુક્ત્વા સ ધર્માત્મા ગુરુભક્તો ગુરુપ્રિયઃ। ઉચ્છ્રિત્ય બાહૂ દુઃખાર્તઃ સુસ્વરં પ્રરુરોદ હ
આ રીતે બોલીને એ ધર્મનિષ્ઠ, મોટા લોકોના પ્રિય અને ભક્ત પુત્રએ દુઃખથી હાથ ઉંચા કરીને સ્પષ્ટ અવાજે રડવા લાગ્યો.
તતોઽબ્રવીત્તથા દૃષ્ટ્વાભર્તારં શોકકર્શિતમ્। પ્રમૃજ્યાશ્રૂણિ પાણિભ્યાં સાવિત્રી ધર્મચારિણી
પછી, પતિને દુઃખથી કાંઈકાય થયેલા જોઈને, ધર્મનિષ્ઠ સાવિત્રીએ પોતાના હાથથી એમના આંસુ પુંછ્યા અને બોલી.
યદિ મેઽસ્તિ તપસ્તપ્તં યદિ દત્તં હુતં યદિ। શ્વશ્રૂશ્વશુરભર્તૄણાં મમ પુણ્યાઽસ્તુ શર્વરી
જો મેં કદી તપ કર્યું હોય, દાન આપ્યું હોય કે હવન કર્યું હોય, તો આ રાત મારા સાસુ-સસરા અને પતિ માટે શુભ રહે.
ન સ્મરામ્યુક્તપૂર્વં વૈ સ્વૈરેષ્વપ્યનૃતાં ગિરમ્। તેન સત્યેન તાવદ્ય ધ્રિયેતાં શ્વશુરૌ મમ
હું ક્યારેય પણ, રમતમાં પણ, ખોટું બોલી હોવું યાદ નથી; એ સત્યના બળે આજે મારા સાસુ-સસરા સુરક્ષિત રહે.
કામયે દર્શનં પિત્રોર્યાહિ સાવિત્રિ માચિરમ્। `અપિનામ ગુરૂ તૌ હિ પશ્યેયં ધ્રિયમાણકૌ
મને મારા માતા-પિતાને જોવા માટે ખુબ ઇચ્છા થાય છે—સાવિત્રી, તું જલદી જા. જો એ બંને વડીલ હજુ જીવતા હોય તો, હું એમને વંદન કરવા માંગું છું.
પુરા માતુઃ પિતુર્વાઽપિયદિ પશ્યામિ વિપ્રિયમ્। ન જીવિષ્યે વરારોહે સત્યેનાત્માનમાલભે
હું જો મારી માતા કે પિતા સાથે કંઈ દુઃખદ ઘટના જોઈશ, તો, સુન્દરી, હું જીવતો રહીશ નહીં—સત્યની શપથ લઈ આ પ્રતિજ્ઞા કરું છું.
યદિ ધર્મે ચ તે બુદ્ધિર્માં ચેજ્જીવન્તમિચ્છસિ। મમ પ્રિયં વા કર્તવ્યં ગચ્છાવાશ્રમમન્તિકાત્
જો તારો મન ધર્મમાં સ્થિર છે અને તું મને જીવતો જોઈતી હોય, તો મને જે ગમતું હોય એ કરવું પડશે—ચાલ, આપણે આ આશ્રમમાંથી બહાર જઈએ.
સાવિત્રી તત ઉત્થાય કેશાન્સંમ્ય ભામિની। પતિમુત્થાપયામાસ બાહુભ્યાં પરિગૃહ્ય વૈ
પછી સાવિત્રી ઊભી રહી, તેજવતી, અને પોતાના વાળ ગોઠવી, પતિને હાથથી ઉઠાવ્યો અને બાહોમાં ભરીને ઉભા કર્યા.
ઉત્તાય સત્યવાંશ્ચાપિ પ્રમૃજ્યાઙ્ગાનિ પાણિના। સર્વા દિશઃ સમાલોક્ય કઠિને દૃષ્ટિમાદધે
સત્યવાન પણ ઊભો થયો, હાથથી શરીર સાફ કર્યું, ચારેય દિશામાં નજર ફેરવી, અને દૃઢ નિશ્ચયથી નજર સ્થિર કરી.
તમુવાચાથસાવિત્રી શ્વઃ ફલાનિ હરિષ્યસિ। યોગક્ષેમાર્થમેતં તે નેષ્યામિ પરશું ત્વહમ્
પછી સાવિત્રીએ કહ્યું: 'કાલે તું ફળો ભેગા કરશે. તારા સુખ અને આરોગ્ય માટે, હું તારા માટે આ કુહાડો લઈ જઈશ.'
કૃત્ત્વા કઠિનભારં સા વૃક્ષશાખાવલમ્બિનમ્। ગૃહીત્વા પરશું ભર્તુઃ સકાશે પુનરાગમત્
ભારે લાકડાનું બોજું કાપીને, ઝાડની ડાળ પકડી, તેણે પતિનો કુહાડો ઉઠાવ્યો અને ફરીથી પતિની પાસે આવી.
વામે સ્કન્ધે તુ વામોરૂર્ભર્તુર્બાહું નિવેશ્ય ચ। દક્ષિણએન પરિષ્વજ્ય જગામ ગજગામિની
પતિનો ડાબો હાથ પોતાના ડાબા ખભા પર રાખી અને જમણા હાથથી તેને ભેટી, હાથીની જેમ મૃદુ ચાલે તે રીતે આગળ વધી.