તસ્ય સર્વમભિપ્રાયમિતિકર્તવ્યતાં ચ તામ્। સત્યવન્તં સમુદ્દિશ્ય સર્વમેવ ન્યવેદયત્
પછી રાજાએ સત્યવાનને લગતી પોતાની આખી ઇચ્છા અને હેતુ તેમને જણાવી દીધા.
સાવિત્રી નામ રાજર્ષે કન્યેયં મમ શોભના। તાં સ્વધર્મેણ ધર્મજ્ઞ સ્નુષાર્થે ત્વં ગૃહાણ મે
'હે રાજર્ષિ, આ મારી સુંદર દીકરી સાવિત્રી છે. ધર્મ પ્રમાણે, તું તેને મારી વહુ તરીકે સ્વીકાર.'
ચ્યુતાઃ સ્મ રાજ્યાદ્વનવાસમાશ્રિતા- શ્ચરામ ધર્મં નિયતાસ્તપસ્વિનઃ। કથં ત્વનર્હા વનવાસમાશ્રમે સહિષ્યતિ ક્લેશમિમં સુતા તવ
'અમે રાજ્ય ગુમાવીને જંગલમાં રહેવા આવ્યા છીએ, ધર્મ અને તપસ્યામાં લાગેલા છીએ. તારી દીકરી, જેને આ દુઃખની આદત નથી, એ જંગલના કષ્ટ કેવી રીતે સહન કરશે?'
સુખં ચ દુઃખં ચ ભવાભવાત્મકં યદા વિજાનાતિ સુતાઽહમેવ ચ। ન મદ્વિધે યુજ્યતેવાક્યમીદૃશં વિનિશ્ચયેનાભિગતોસ્મિ તે નૃપ
'મારી દીકરી અને હું સુખ-દુઃખ અને આવ-જાવનું સ્વરૂપ જાણીએ છીએ. આવી વાતો મારા જેવા માટે યોગ્ય નથી, રાજા. હું નિશ્ચયપૂર્વક તારી પાસે આવ્યો છું.'
આશાં નાર્હસિ મે હન્તું સૌહૃદાત્પ્રણતસ્ય ચ। અભિતશ્ચાગતં પ્રેમ્ણા પ્રત્યાખ્યાતું ન માઽર્હસિ
'મિત્રતાથી અને શ્રદ્ધાથી હું તારી પાસે આવ્યો છું, મારી આશા તું તોડી ન નાખે. પ્રેમથી તારી પાસે આવ્યો છું, મને તું નકારવું નહીં.'
અનુરૂપો હિ યુક્તશ્ચ ત્વં મમાહં તવાપિ ચ। સ્નુષાં પ્રતીચ્છ મે કન્યાં ભાર્યાં સત્યવતસ્તતઃ
'તું પણ યોગ્ય છે અને હું પણ. એટલે મારી દીકરીને સત્યવાનની પત્ની તરીકે, વહુ તરીકે સ્વીકાર.'
પૂર્વમેવાભિલવિતઃ સંબન્ધો મે ત્વયા સહ। ભ્રષ્ટરાજ્યસ્ત્વહમિતિ તત એતદ્વિચારિતમ્
'આ સંબંધ હું પહેલેથી જ ઈચ્છતો હતો. રાજ્ય ગુમાવ્યું હોવા છતાં, એ માટે જ મેં આ વિચાર કર્યો.'
અભિપ્રાયસ્ત્વયં યો મે પૂર્વમેવાભિકાઙ્ક્ષિતઃ। સ નિર્વર્તતુ મેઽદ્યૈવ કાઙ્ક્ષિતો હ્યસિ મેઽતિથિઃ
'જે ઈચ્છા મેં પહેલા રાખી હતી, એ આજે પૂરી થાય. તું એ મહેમાન છે, જેને હું લાંબા સમયથી ઇચ્છતો હતો.'
તતઃ સર્વાન્સમાનાય્ય દ્વિજાનાશ્રમવાસિનઃ। યથાવિધિ સમુદ્વાહં કારયામાસતુર્નૃપૌ
પછી બંને રાજાઓએ આશ્રમમાં રહેતા બધા બ્રાહ્મણોને બોલાવ્યા અને યોગ્ય વિધિ પ્રમાણે લગ્ન કરાવ્યા.
દત્ત્વા સોઽશ્વપતિઃ કન્યાં યથાર્હં સપરિચ્છદમ્। યયૌ સ્વમેવ ભવનં યુક્તઃ પરમયા મુદા
પછી અશ્વપતિએ પોતાની દીકરીને તમામ આભૂષણો અને સાથીદારો સાથે યોગ્ય રીતે આપી, આનંદથી પોતાના મહેલે પરત ગયા.
સત્યવાનપિ તાં ભાર્યાં લબ્ધ્વા સર્વગુણાન્વિતામ્। મુમુદે સા રચ રતં લબ્ધ્વા ભર્તારં મનસેપ્સિતમ્
સત્યવાને સર્વગુણવતી પત્ની મળતાં હૃદયથી ઇચ્છેલી જીવનસાથી પામીને ખૂબ આનંદ અનુભવ્યો.
ગતે પિતરિ સર્વાણિ સંન્યસ્યાભરણાનિ સા। જગૃહેવલ્કલાન્યેવ વસ્ત્રં કાષાયમેવ ચ
પિતા જતા, તેણે બધા આભૂષણો ઉતારીને ફક્ત વાલકલ અને કાશાયી વસ્ત્ર ધારણ કર્યા.
પરિચારૈર્ગુણૈશ્ચૈવ પ્રશ્રયેણ દમેન ચ। સર્વકામક્રિયાભિશ્ચ સર્વેષાં તુષ્ટિમાદધે
તેણી સેવા, સારા ગુણો, વિનમ્રતા, સંયમ અને સૌની ઇચ્છાઓ પૂરી કરીને બધાને પ્રસન્ન રાખતી.
શ્વશ્રૂં શરીરસત્કારૈઃ સર્વૈરાચ્છાદનાદિભિઃ। શ્વશુરં દેવસત્કારૈર્વાચઃ સંયમનેન ચ
તેણી સાસુની સેવા, કપડાં વગેરેથી સન્માન કરતી અને સસરાને દેવ જેવો માન આપતી તથા વાણીમાં સંયમ રાખતી.
તથૈવ પ્રિયવાદેન નૈષુણેન શમેન ચ। રહશ્ચૈવોપચારેણ ભર્તારં પર્યતોષયત્
તે જ રીતે, મીઠી વાણી, નિંદા ન કરવી, શાંતિ અને એકાંતમાં ખાસ ધ્યાનથી પતિને પ્રસન્ન કરતી.
એવં તત્રાશ્રમે તેષાં તદા નિવસતાં સતામ્। કાલસ્તપસ્યતાં કશ્ચિદપાક્રામત ભારત
આ રીતે, જ્યારે તે સર્વે સારા લોકો આશ્રમમાં રહેતા અને તપશ્ચર્યામાં લીન હતા, ત્યારે થોડો સમય વીતી ગયો.
સાવિત્ર્યાગ્લાયમાનાયાસ્તિષ્ઠન્ત્યાસ્તુ દિવાનિશમ। નારદેન યદુક્તં તદ્વાક્યં મનસિ વર્તતે
જ્યારે સાવિત્રી દિવસ-રાત થાકી રહી, ત્યારે નારદે કહેલા શબ્દો સતત તેના મનમાં ફરી રહ્યા હતા.
તતઃ કાલે બહુતિથે વ્યતિક્રાન્તે કદાચન। પ્રાપ્તઃ સ કાલો મર્વ્યં યત્રસત્યવતા નૃપ
પછી ઘણા દિવસો વીતી ગયા પછી, સત્યવાનના મૃત્યુનો નિર્ધારિત સમય આવી પહોંચ્યો, રાજન.
ગણયન્ત્યાશ્ચ સાવિત્ર્યા દિવસદિવસે ગતે। યદ્વાક્યં નારદેનોક્તં વર્તતે હૃદિ નિત્યશઃ
જ્યારે સાવિત્રી દિવસો ગણતી રહી, ત્યારે નારદે કહેલા શબ્દો સતત તેના હૃદયમાં રહેતા.
ચતુર્થેઽહનિ મર્તવ્યમિતિ સંચિન્ત્ય ભામિની। વ્રતં ત્રિરાત્રમુદ્દિશ્ય દિવારાત્રં સ્થિતાઽભવત્
પતિ ચોથા દિવસે અવસાન પામશે એમ વિચારી, તેજસ્વિ સાવિત્રીએ ત્રણ રાતનું વ્રત ધારણ કર્યું અને દિવસ-રાત સ્થિર રહી.
ત્રયોદશ્યાં ચોપવાસં પ્રતિપત્સુ ચ પારણમ્। આયુષ્યં વર્ધતે ભર્તુર્વ્રતેનાનિ ભારત
તેણી ત્રયોદશી દિવસે ઉપવાસ કર્યો અને નિર્ધારિત દિવસે ઉપવાસ તોડ્યો; તેના વ્રતથી પતિનું આયુષ્ય વધ્યું, હે ભારત.
તં શ્રુત્વા રકનિયમં તસ્યા ભૃશં દુઃખાન્વિતો નૃપઃ। ઉત્થાય વાક્યં સાવિત્રીમબ્રવીત્પરિસાન્ત્વયન્
જ્યારે રાજાએ તેની કઠોર નિયમપાલન સાંભળ્યું, ત્યારે તેને ખૂબ દુઃખ થયું; તે ઊભા રહીને સાવિત્રીને શાંતવના શબ્દો કહ્યા.
અતિતીવ્રોઽયમારમ્ભસ્ત્વયાઽઽરબ્ધો નૃપાત્મજે। તિસૃણાં વસતીનાં હિ સ્તાનં પરમદુશ્ચરમ્
હે રાજકન્યા, તું જે વ્રત આરંભ્યું છે તે ખૂબ જ કઠિન છે; સ્ત્રીઓ માટે આવું કરવું બહુ મુશ્કેલ છે.
ન કાર્યસ્તાત સંતાપઃ પારયિષ્યામ્યહં વ્રતમ્। વ્યસંસાયકૃતં હીદં વ્યવસાયશ્ચ કારણમ્
પિતા, દુઃખ ન કરશો; હું વ્રત પૂર્ણ કરીશ. મારો નિશ્ચય જ કારણ છે અને નિશ્ચયથી જ કાર્ય પણ થાય છે.
વ્રતં ભિન્ધીતિ વક્તું ત્વાં નાસ્મિ શક્તઃ કથંચન। પારયસ્વેતિ વચનં યુક્તમસ્મદ્વિધો વદેત્
હું ક્યારેય તને વ્રત તોડવા કહી શકતો નથી; મારા જેવા માટે એ જ યોગ્ય છે કે, 'તું વ્રત પૂર્ણ કર' એવું કહું.
એવમુક્ત્વા દ્યુમત્સેનો વિરરામ મહામનાઃ। તિષ્ઠન્તી ચૈવ સાવિત્રી કાણ્ઠભૂતેવ લક્ષ્યતે
આ રીતે બોલીને મહાન મનવાળો દ્યુમત્સેન શાંત થયો; અને સ્થિર ઊભેલી સાવિત્રી પથ્થર જેવી અડગ દેખાતી હતી.
શ્વોભૂતે ભર્તૃમરણે સાવિત્ર્યા ભરતર્ષભ। દુઃખાન્વિતાયાસ્તિષ્ઠન્ત્યાઃ સા રાત્રિર્વ્યત્યવર્તત
હે ભરતકુળના શ્રેષ્ઠ, જ્યારે આવતીકાલે પતિનું મૃત્યુ થવાનું હતું, ત્યારે દુઃખથી ભરેલી સાવિત્રી માટે રાત ખૂબ જ મુશ્કેલતાથી પસાર થઈ.
અદ્ય તદ્દિવસં ચેતિ હુત્વા દીપ્તં હુતાશનમ્। યુગમાત્રોદિતે સૂર્યેકૃત્વા પૌર્વાઙ્ણિકીઃ ક્રિયાઃ
સૂર્યોદય થતાં જ, સાવિત્રીએ આગમાં હવન કરીને, રોજની સવારે કરવાના બધાં વિધિઓ પૂરા કર્યા.
વ્રતં સમાપ્યસાવિત્રી સ્નાત્વા શુદ્ધા યશસ્વિની'। તતઃ સર્વાન્દ્વિજાન્વૃદ્ધાઞ્શ્વશ્રૂં શ્વશુરમેવ ચ। અભિવાદ્યાનુપૂર્વ્યેણ પ્રાઞ્જલિર્નિયતા સ્થિતા
વ્રત પૂર્ણ કર્યા પછી, યશસ્વિ અને પવિત્ર સાવિત્રીએ સ્નાન કર્યું અને પછી બંને હાથ જોડીને, શ્રદ્ધાપૂર્વક બધા વૃદ્ધો, દ્વિજ, શ્વશુ અને શ્વશુરને ક્રમશઃ વંદન કર્યા.
અવૈધવ્યાશિષસ્તે તુ સાવિત્ર્યર્થં હિતાઃ શુભાઃ। ઊચુસ્તપસ્વિનઃ સર્વે તપોવનનિવાસિનઃ
પછી, જંગલમાં રહેતા બધા તપસ્વીઓએ સાવિત્રીના કલ્યાણ માટે શુભ આશીર્વાદ આપ્યા કે એના પર વિધવાપણું ન આવે.