અન્તર્હિતાયાં સાવિત્ર્યાં જગામ સ્વપુરં નૃપઃ। સ્વરાજ્યે ચાવસદ્બીરઃ પ્રજા ધર્મેણ પાલયન્
જ્યારે સાવિત્રી અદૃશ્ય થઈ ગઈ, ત્યારે રાજા પોતાના શહેરે પાછો ફર્યો; અને પોતાના રાજ્યમાં ધર્મથી પ્રજાનું રક્ષણ કરતા રહેવા લાગ્યો.
કસ્મિંશ્ચિત્તુ ગતે કાલે સ રાજા નિયતબ્રતઃ। જ્યેષ્ઠાયાં ધર્મચારિણ્યાં મહિષ્યાં કગર્ભમાદધે
થોડો સમય પસાર થયો પછી, એ રાજાએ પોતાના વચન પાળતા, મોટી અને ધર્મનિષ્ઠ રાણીના ગર્ભમાં સંતાન આપ્યું.
રાજપુત્ર્યાસ્તુ ગર્ભઃ સ માનવ્યા ભરતર્ષભ। વ્યર્ધતં તદા શુક્લે તારાપતિરિવામ્બરે
હે ભરતકુલના શ્રેષ્ઠ, રાજકુમારી માનવીના ગર્ભમાં તે સંતાન ચાંદની જેમ ધીરે ધીરે વધવા લાગ્યું.
પ્રાપ્તે કાલે તુ સુષુવે કન્યાં રાજીવલોચનામ્। ક્રિયાશ્ચ તસ્યા મુદિતશ્ચક્રે ચ નૃપસત્તમઃ
સમય આવતાં, એ રાણી એ રજકમળ જેવી આંખોવાળી દીકરીને જન્મ આપી; રાજાએ આનંદપૂર્વક એની તમામ વિધિઓ કરી.
સાવિત્ર્યા પ્રીતયા દત્તા સાવ્ત્ર્યા દ્દુતયા હ્યપિ। સાવિત્રીત્યેવ નામાસ્યાશ્ચક્રુર્વિપ્રાસ્તથા પિતા
સાવિત્રીના પ્રેમ અને આનંદથી, બ્રાહ્મણો અને પિતાએ એ દીકરીનું નામ પણ 'સાવિત્રી' રાખ્યું.
સા વિગ્રહવતીવ શ્રીવ્યવર્ધત નૃપાત્મજા। કાલેન ચાપિ સા કન્યા યૌવનસ્તા બભૂવ હ
એ રાજકુમારી સુંદરતા અને તેજમાં સતત વધતી ગઈ; અને સમય જતાં એ કન્યા યુવાનીમાં પ્રવેશી.
તાં સુમધ્યાં પૃથુશ્રોણીં પ્રતિમાં કાઞ્ચનીમિવ। પ્રાપ્તેયં રદેવકન્યેતિ દૃષ્ટ્વા સંમેનિરે જનાઃ
એ સુમધુર કટિ અને પહોળા કટિવાળી, словно સોનાની મૂર્તિ જેવી લાગતી; લોકો એને જોઈને માનતા કે દેવકન્યા ધરતી પર આવી છે.
તાં તુ પદ્મપલાશાક્ષીં જ્વલન્તીમિવ તેજસા। ન કશ્ચિદ્વરયામાસ તેજસા પ્રતિવારિતઃ
પણ એના કમળપાંખ જેવી આંખો અને તેજથી ઝળહળતી હતી, એટલે કોઈએ એની પાસે વર માંગ્યો નહીં; સૌ એના તેજથી અટકી ગયા.
અથોપોષ્ય શિરઃસ્નાતા દેવતામભિગમ્ય સા। હુત્વાગ્નિં વિધિવદ્વિપ્રાન્વાચયામાસ પર્વણિ
પછી, ઉપવાસ અને માથું ધોઈને, એ દેવતાની પૂજા કરવા ગઈ; વિધિપૂર્વક અગ્નિહોમ કરીને, તહેવારના દિવસે બ્રાહ્મણોને બોલાવ્યા.
સાઽભિવાદ્ય પિતુઃ પાદૌ શેષાઃ પૂર્વં નિવેદ્ય ચ। કૃતાઞ્જલિર્વરારોહા નૃપતેઃ પાર્શ્વમાસ્થિતા
એણે પિતાના પગે વંદન કર્યું, બાકી બધું પહેલેથી જણાવી દીધું અને હાથ જોડીને, એ કન્યા રાજાના બાજુમાં ઊભી રહી.
યૌવનસ્થાં તુ તાં દૃષ્ટ્વા સ્વાં સુતાં દેવરૂપિણીમ્। અયાચ્યમાનાં ચ વરૈર્નૃપતિર્દુઃખિતોઽભવત્
પોતાની યુવાન અને દેવતુલ્ય રૂપાળી દીકરીને જોઈ, અને કોઈ વર માંગતો ન હોવાથી, રાજાને દુઃખ થયું.
પુત્રિ પ્રદાનકાલસ્તે ન ચ કશ્ચિદ્વૃણોતિ મામ્। સ્વયમન્વિચ્છ ભર્તારં ગુણૈઃ સદૃશમાત્મનઃ
દીકરી, તારો લગ્નનો સમય આવી ગયો છે, પણ કોઈ મને વર માંગવા આવતો નથી; તું પોતે જ પોતાના ગુણોને યોગ્ય એવો પતિ શોધ.
પ્રાર્થિતઃ પુરુષો યશ્ચ સ નિવેદ્યસ્ત્વયા મમ। વિમૃશ્યાહં પ્રદાસ્યામિ વરય ત્વં યથેપ્સિતમ્
તને જે પુરુષ પસંદ હોય, એનું નામ મને જણાવજે; હું વિચાર કરી તારો વિવાહ કરીશ—તું મનગમતો વર પસંદ કર.
શ્રુતં હિ ધર્મશાસ્ત્રેષુ પઠ્યમાનં દ્વિજાતિભિઃ। તથા ત્વમપિકલ્યાણિ ગદતો મે વચઃ શૃણુ
ધર્મશાસ્ત્રોમાં, જે દ્વિજોએ વાંચ્યું છે, એ સાંભળ્યું છે; એ પ્રમાણે, હે કલ્યાણી, હવે તું પણ મારા બોલતા શબ્દો સાંભળ.
અપ્રદાતા પિતા વાચ્યો વાચ્યશ્ચાનુપયન્પતિઃ। મૃતે પિતરિ પુત્રશ્ચ વાચ્યો માતુરરક્ષિતા
પિતા જે પુત્રીનું વિવાહ નથી કરાવતો, તે નિંદનીય છે; અને પતિ જે પત્નીને સ્વીકારતો નથી, તે પણ નિંદનીય છે. પિતાનું અવસાન થયા પછી જે પુત્ર માતાની રક્ષા કરતો નથી, તે પણ નિંદનીય ગણાય છે.
ઇદં મે વચનં ક્ષુત્વા ભર્તુરન્વેષણે ન્વર। દેવતાનાં યથા યાચ્યો ન ભવેયં તથા કુરુ
મારા આ વચન સાંભળો: પતિ શોધવામાં એવું કરો કે મને કોઈ દેવતાઓ પાસે માગવા જાય એમ વિનંતી કરવી ન પડે.
એવમુક્ત્વા દુહિતરં તથા વૃદ્ધાંશ્ચ મન્ત્રિણઃ। વ્યાદિદેશાનુયાત્રં ચ ગમ્યતાં ચેત્યચોદયત્
આ રીતે પુત્રીને અને વૃદ્ધ મંત્રીઓને કહીને, તેણે યાત્રાની તૈયારી કરવા અને જવા માટે આજ્ઞા આપી.
સાઽભિવાદ્ય પિતુઃ પાદૌ વ્રીડિતેવ મનસ્વિની। પિતુર્વચનમાજ્ઞાય નિર્જગામાવિચારિતમ્
તે વિવેકવંતી અને લજ્જાશીલ પુત્રી પિતાના પગે વંદન કરીને અને તેમની આજ્ઞા મેળવી, વિલંબ કર્યા વિના બહાર નીકળી.
સા હૈમં રથમાસ્થાય સ્થવિરૈઃ સચિવૈર્વૃતા। તપોવનાનિરમ્યાણિ રાજર્ષીણાં જગામ હ
તે સુવર્ણ રથમાં બેઠી, વૃદ્ધ મંત્રીઓની સાથે, રાજઋષિઓના આશ્રમોમાં જવા નીકળી.
માન્યાનાં તત્ર વૃદ્ધાનાં કૃત્વા પાદાભિવાદનમ્। વનાનિ ક્રમશસ્તાત સર્વાણ્યેવાભ્યગચ્છત
ત્યાં તેણે માનનીય વૃદ્ધોના પગે વંદન કર્યા પછી, બધા વનોને ક્રમશઃ મુલાકાત લીધી.
એવં તીર્થેષુ સર્વેષુ ધનોત્સર્ગં નૃપાત્મજા। કુર્વી દ્વિજમુખ્યાનાં તંતં દેશં જગામ હ
આ રીતે તે રાજકન્યાએ બધા તીર્થોમાં ધનનું દાન કર્યું અને શ્રેષ્ઠ બ્રાહ્મણો રહેતા દરેક પ્રદેશમાં પહોંચી.
અથ મદ્રાધિપો રાજા નારદેન સમાગતઃ। ઉપવિષ્ટઃ સભામધ્યે કથાયોગેન ભારત
પછી, હે ભારત, મદ્ર દેશના રાજા સભામાં બેઠા હતા ત્યારે નારદજી સાથે તેમની મુલાકાત થઈ.
તતોઽભિગમ્ય તીર્થાનિ સર્વાણ્યેવાશ્રમાંસ્તથા। આજગામ પિતુર્વેશ્મ સાવિત્રી સહ મન્ત્રિભિઃ
બધા તીર્થો અને આશ્રમોની મુલાકાત લીધા પછી, સાવિત્રી મંત્રીઓ સાથે પિતાના ઘેર પરત ફરી.
નારદેન સહાસીનં સા દૃષ્ટ્વા પિતરં શુભા। ઉભયોરેવ શિરસા ચક્રે પાદાભિવાદનમ્
તે પુણ્યવતી કન્યાએ પિતાને નારદજી સાથે બેઠેલા જોઈ, બંનેના પગે માથું ઝુકાવી વંદન કર્યું.
ક્વ ગતાઽભૂત્સુતેયં તે કુતશ્ચૈવાગતા નૃપ। કિમર્થં યુવતીં ભદ્ર ન ચૈનાં સંપ્રયચ્છસિ
રાજા, તમારી પુત્રી ક્યાં ગઈ હતી અને હવે કયાંથી પરત આવી છે? હે ભદ્ર, તમે આ યુવાન પુત્રીનું વિવાહ શા માટે નથી કરાવતા?
કાર્યેણ ખલ્વનેનૈવ પ્રેષિતાદ્યૈવ ચાગતા। એતસ્યાઃ શૃણુ દેવર્ષે ભર્તારં યોઽનયા વૃતઃ
તેને આ જ કાર્ય માટે મોકલવામાં આવી હતી અને આજે પરત આવી છે; હે દેવર્ષિ, સાંભળો, તેણે કોને પતિ તરીકે પસંદ કર્યો છે.
સા બ્રૂહિ વિસ્તરેણેતિ પિત્રા સંયોદિતા શુભા। તદૈવ તસ્ય વચનં પ્રતિગૃહ્યેદમબ્રવીત્
પિતાએ વિગતે કહેવા કહ્યું ત્યારે તે પુણ્યવતી કન્યાએ પિતાના વચન સ્વીકારીને આ રીતે કહ્યું.
આસીત્સાલ્વેષુ ધર્માત્મા ક્ષત્રિયઃ પૃથિવીપતિઃ। દ્યુમત્સેન ઇતિ ખ્યાતઃ પશ્ચાચ્ચાન્ધો બભૂવ હ
સાલ્વ દેશમાં એક ધર્મનिष्ठ ક્ષત્રિય રાજા હતા, જેમનું નામ દ્યુમત્સેન હતું; પછી તેઓ અંધ થયા.
વિનષ્ટચક્ષુષસ્તસ્ય બાલપુત્રસ્ય ધીમતઃ। સામીપ્યેન હૃતં રાજ્યં છિદ્રેઽસ્મિન્પૂર્વવૈરિણા
જ્યારે તે વિદ્વાન રાજાને દ્રષ્ટિ ગુમાવી, ત્યારે નજીકના એક પૂર્વ શત્રુએ અવસર જોઈને તેનું રાજ્ય છીનવી લીધું.
સ બાલવત્સયા સાર્ધં ભાર્યયા પ્રસ્થિતો વનમ્। મહારણ્યં ગતશ્ચાપિ પસ્તેષે મહાવ્રતઃ
તે રાજા પોતાની પત્ની અને નાનકડા પુત્ર સાથે જંગલમાં ગયા અને મહાન વ્રત ધારણ કરીને મહાવનમાં નિવાસ કર્યો.