સ પપાત મહાવીર્યો દિવ્યાસ્ત્રાભિહતો રણે। મહાશનિવિનિર્દગ્ધઃ પાદપોઽઙ્કુરવાનિવ
દિવ્યાસ્ત્રના પ્રહારથી મહાવીર કુંભકર્ણ યુદ્ધમાં પડી ગયો, જાણે વીજળીથી દાઝાયેલો, કૂંપળો ધરાવતો વૃક્ષ જમીન પર ઢળી જાય એમ.
તં દૃષ્ટ્વા વૃત્રસંકાશં કુમ્ભકર્ણં તરસ્વિનમ્। ગતાસું પતિતં ભૂમૌ રાક્ષસાઃ પ્રાદ્રવન્ભયાત્
વૃત્ર સમાન ભયાનક અને શક્તિશાળી કુંભકર્ણને નિર્વીર્ય થઈ જમીન પર પડેલો જોઈ, રાક્ષસો ડરીને ભાગી ગયા.
તથાતાન્દ્રવતો યોધાન્દૃષ્ટ્વા તૌ દૂષણાનુજૌ। અવસ્થાપ્યાથ સૌમિત્રિં સંક્રુદ્ધાવભ્યધાવતામ્
પછી, યુદ્ધમાં યોદ્ધાઓ ભાગી રહ્યા હતા અને દુષણના બંને ભાઈઓ અડગ ઊભા હતા, ત્યારે તેઓ ગુસ્સે થઈ સૌમિત્રિ પર દોડી આવ્યા.
તાવાદ્રવન્તૌ સંક્રુદ્ધૌ વજ્રવેગપ્રમાથિનૌ। અભિજગ્રાહ સૌમિત્રિર્વિનદ્યોભૌ પતત્રિભિઃ
બંને ભાઈઓ ગુસ્સામાં વીજળી જેવી ઝડપથી દોડી આવ્યા; સૌમિત્રિએ ગર્જના કરી, તીણોથી બંનેને રોકી દીધા.
તતઃ સુતુમુલં યુદ્ધમભવદ્રોમહર્ષણમ્। દૂષણાનુજયોઃ પાર્થ લક્ષ્મણસ્ ચ ધીમતઃ
પછી, દુષણના બંને પુત્રો અને બુદ્ધિશાળી લક્ષ્મણ વચ્ચે ભયજનક અને રોમાંચક યુદ્ધ શરૂ થયું.
મહતા શરવર્ષેણ રાક્ષસૌ સોઽભ્યવર્પત। તં ચાપિવીરૌ સંક્રુદ્ધાવુભૌ તૌ સમવર્ષતામ્
મોટા તીણવર્ષાથી રાક્ષસોએ લક્ષ્મણ પર આક્રમણ કર્યું, અને બંને ધનુર્વીર ગુસ્સામાં લક્ષ્મણ પર તીણ વરસાવતા રહ્યા.
મુહૂર્તમેવમભવદ્વજ્રવેગપ્રમાથિનોઃ। સૌમિત્રેશ્ચ મહાબાહોઃ સંપ્રહારઃ સુદારુણઃ
થોડી ક્ષણ માટે વીજળી જેવી ઝડપ ધરાવતા યુદ્ધવીરો અને મહાબાહુ સૌમિત્રિ વચ્ચે ભયાનક અથડામણ ચાલી.
અથાદ્રિશૃઙ્ગમાદાય હનુમાન્મારુતાત્મજઃ। અભિદ્રુત્યાદદે પ્રાણાન્વજ્રવેગસ્ય રક્ષસઃ
પછી પવનપુત્ર હનુમાન પર્વતનું શિખર ઉઠાવી, ઝડપથી દોડી ગયો અને વીજળી જેવી ઝડપ ધરાવતા રાક્ષસનો પ્રાણ લઈ લીધો.
નીલશ્ચ મહતા ગ્રાવ્ણા દૂપણાવરજં હરિઃ। પ્રમાથિનમભિદ્રુત્ય પ્રમમાથ મહાબલઃ
નીલએ મોટો પથ્થર ઉઠાવીને દુપણાનો નાના ભાઈ હરિને જોરથી માર્યો અને એ શક્તિશાળી દુશ્મન પર તૂટી પડ્યો અને તેને દબોચી નાખ્યો.
તતઃ પ્રાવર્તત પુનઃ સંગ્રામઃ કટુકોદયઃ। રામરાવણસૈન્યાનામન્યોન્યમભિધાવતામ્
પછી ફરી એકવાર રામ અને રાવણની સેનાઓ એકબીજા પર તૂટી પડતાં, ભારે અને કઠોર યુદ્ધ શરૂ થયું.
શતસો નૈર્ઋતાન્વન્યા જઘ્નુર્વન્યાંશ્ચ નૈર્ઋતાઃ। નૈર્ઋતાસ્તત્રવધ્યન્તે પ્રાયેણ ન તુ વાનરાઃ
વાંદરોને રાક્ષસોને સૈંકડો સંખ્યામાં મારી નાખ્યા અને રાક્ષસોએ પણ વાંદરોને માર્યા, પણ એ યુદ્ધમાં મોટાભાગે રાક્ષસો જ મારાયા, વાંદરો ઓછા મર્યા.
તતઃ શ્રુત્વાહતં સઙ્ખ્યે કુમ્ભકર્ણં સહાનુગમ્। પ્રહસ્તં ચ મહેષ્વાસં ધૂમ્રાક્ષં ચાતિતેજસમ્
પછી જ્યારે કુંભકર્ણ પોતાના સાથીઓ સાથે યુદ્ધમાં મારાયો, મહાન ધનુર્ધર પ્રહસ્ત અને તેજસ્વી ધૂમ્રાક્ષ પણ મારાયા એ સાંભળીને—
પુત્રમિનદ્રજિતં વીરં રાવણઃ પ્રત્યભાષત। જહિરામમમિત્રઘ્ન સુગ્રીવં ચ સલક્ષ્મણમ્
રાવણે પોતાના વિરસ્વરૂપ પુત્ર ઇન્દ્રજિતને કહ્યું: 'રામ, દુશ્મનોના વિનાશક, અને સુગ્રીવ તથા લક્ષ્મણને પણ નાશ કરી નાખ.'
ત્વયા હિ મમ સત્પુત્ર યશો દીપ્તમુપાર્જિતમ્। જિત્વાવજ્રધરં સઙ્ખ્યે સહસ્રાક્ષં શચીપતિમ્
કેમ કે, મારા સારા પુત્ર, તું તો યુદ્ધમાં વજ્રધારી ઇન્દ્ર અને શચીપતિને જીતીને મને મહાન યશ અપાવ્યું છે.
અન્તર્હિતઃ પ્રકાશો વા દિવ્યૈર્દત્તવરૈઃ શરૈઃ। જહિ શત્રૂનમિત્રઘ્ન મમ શસ્ત્રભૃતાંવર
તને દેવો પાસેથી મળેલા વરદાનરૂપ તીક્ષ્ણ બાણોથી, દુશ્મનો છુપાયેલા હોય કે ખુલ્લા, બધા શત્રુઓનો નાશ કર, હે શસ્ત્રધારીમાં શ્રેષ્ઠ, દુશ્મનોના વિનાશક.
રામલક્ષ્મણસુગ્રીવાઃ શરસ્પર્શં ન તેઽનઘ। સમર્થાઃ પ્રતિસોઢું ચ કુતસ્તદનુયાયિનઃ
રામ, લક્ષ્મણ અને સુગ્રીવ તો તારા બાણોના ઘા સહન કરી શકે તેમ નથી, અને તેમના અનુયાયીઓ પણ નહીં, હે નિર્દોષ.
અગતા યા પ્રહસ્તેન કુમ્ભકર્ણેન ચાનઘ। ખરસ્યાપચિતિઃ સઙ્ખ્યે તાં ગચ્છ ત્વે મહાભુજ
પ્રહસ્ત અને કુંભકર્ણને જે હાર ભોગવવી પડી અને યુદ્ધમાં ખરા જે રીતે અપમાનિત થયો, એ બધાનું બદલો તું હવે લઈ આવ, હે મહાબાહુ.
ત્વમદ્ય નિશિતૈર્બાણૈર્હત્વા શત્રૂન્સસૈનિકાન્। પ્રતિનન્દય માં પુત્ર પુરા જિત્વેવ વાસવમ્
આજે તું તીક્ષ્ણ બાણોથી દુશ્મનો અને તેમની સેનાઓને મારીને મને આનંદ આપ, જેમ તું પહેલાં ઇન્દ્રને જીત્યા પછી આપ્યો હતો.
ઇત્યુક્તઃ સ તથેત્યુક્ત્વા રથમાસ્થાય દંશિથઃ। પ્રયયાવિન્દ્રજિદ્રાજંસ્તૂર્ણમાયોધનં પ્રતિ
રાવણના આ શબ્દો સાંભળીને ઇન્દ્રજિતે 'જેમ કહ્યું તેમ' કહી, પોતાના રથમાં ચડીને દૃઢ નિશ્ચય સાથે ઝડપથી યુદ્ધભૂમિ તરફ પ્રસ્થાન કર્યું.
તતો વિશ્રાવ્ય વિસ્પષ્ટં નામ રાક્ષસપુઙ્ગવઃ। આહ્વયામાસ સમરે લક્ષ્મણં શુભલક્ષણમ્
પછી રાક્ષસોમાં શ્રેષ્ઠ એવા ઇન્દ્રજિતે પોતાનું નામ સ્પષ્ટપણે પોકારીને શુભ લક્ષણો ધરાવતા લક્ષ્મણને યુદ્ધ માટે લલકાર્યો.
તં લક્ષ્મણોઽભ્યધાવચ્ચ પ્રગૃહ્ય સશરં ધનુઃ। ત્રાસયંસ્તલઘોષેણ સિંહઃ ક્ષુદ્રમૃગં યથા
લક્ષ્મણે ધનુષ્ય અને બાણો સંભાળી, ધડાકાભેર ધ્વનિ સાથે, સિંહ જેવો નાના પ્રાણીને ડરાવે તેમ, સામે પડેલા શત્રુને ડરાવતો આગળ વધ્યો.
તયોઃ સમભવદ્યુદ્ધં સુમહજ્જયગૃદ્ધિનોઃ। દિવ્યાસ્ત્રવિદુપોસ્તીવ્રમન્યોન્યસ્પર્ધિનોસ્તદા
બન્ને વચ્ચે મહાન યુદ્ધ શરૂ થયું, બંનેને જીતવાની તીવ્ર ઈચ્છા હતી, બંને દિવ્યાસ્ત્રોમાં નિપુણ અને એકબીજા સાથે જોરદાર સ્પર્ધા કરતા.
રાવણિસ્તુ યદા નૈનં વિશેષયતિ સાયકૈઃ। તતો ગુરુતરં યત્નમાતિષ્ઠદ્બલિનાં વરઃ
જ્યારે રાવણે જોયું કે એ બાણોથી શત્રુને હરાવી શકતો નથી, ત્યારે એ મહાબલી વધુ જોરથી પ્રયત્ન કરવા લાગ્યો.
તત એવં મહાવેગૈરર્દયામાસ તોમરૈઃ। તાનાગતાન્સ ચિચ્છેદ સૌમિત્રિર્નિશિતૈઃ શરૈઃ
પછી એ જોરદાર ગતિથી તીક્ષ્ણ તોમરો ફેંકી હુમલો કર્યો, પણ સૌમિત્રિએ પોતાના તીક્ષ્ણ બાણોથી એ બધાં તોમરો કાપી નાખ્યા.
તે નિકૃત્તાઃ શરૈસ્તીક્ષ્ણૈર્ન્યપતન્ધરણીતલે। `સાધકા રાવણેરાજૌ શતશઃ શકલીકૃતાઃ
એ તોમરો તીક્ષ્ણ બાણોથી કપાઈને જમીન પર પડી ગયા; રાવણ રાજાએ સૈંકડો તોમરો ટુકડા કરી નાખ્યા.
તમઙ્ગદો વાલિસુતઃ શ્રીમાનુદ્યમ્ય પાદપમ્। અભિદ્રુત્ય મહાવેગસ્તાડયામાસ મૂર્ધનિ
પછી વાલીપુત્ર અંગદે એક મોટું વૃક્ષ ઉઠાવી, ઝડપથી દોડી ગયો અને એના માથા પર જોરથી પ્રહાર કર્યો.
તસ્યેન્દ્રજિદસંભ્રાન્તઃ પ્રાસેનોરસિ વીર્યવાન્। પ્રહર્તુમૈચ્છત્તં ચાસ્ય પ્રાસં ચિચ્છેદ લક્ષ્મણઃ
પ્રસેનાએ ભયમાં પડીને પોતાના શૂરવીરતાથી ભાલા વડે હુમલો કરવાનો ઇરાદો કર્યો, પણ લક્ષ્મણે તરત જ તેનો ભાલો કાપી નાખ્યો.
તમભ્યાશગતં વીરમઙ્ગદં રાવણાત્મજઃ। ગદયાઽતાડયત્સવ્યે પાર્શ્વેવાનરપુઙ્ગવમ્
રાવણપુત્ર ઇન્દ્રજિતે બહાદુર અંગદ પાસે આવીને, ગદાથી વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ એવા અંગદના ડાબા પાંજરે જોરદાર પ્રહાર કર્યો.
તમચિન્ત્ય પ્રહારં સ બલવાન્વાલિનઃ સુતઃ। સસર્જેન્દ્રજિતઃ ક્રોધાત્સાલસ્કન્ધં તથાઙ્ગદઃ
વાળીપુત્ર અંગદે એ ભયાનક પ્રહારથી ક્રોધિત થઈને, પોતાની તાકાતથી એક મોટો સાળનું ઝાડ ઉખાડી ઇન્દ્રજિત પર ફેંક્યું.
સોઽઙ્ગદેન રુપોત્સૃષ્ટો વધાયેન્દ્રજિતસ્તરુઃ। જઘાનેન્દ્રજિતઃ પાર્થ રથં સાશ્વં સસારથિમ્
અંગદે જે ઝાડ ઇન્દ્રજિતને મારવા ફેંક્યું હતું, એ ઇન્દ્રજિતે પોતાના રથ, ઘોડા અને સારથી સાથે જ નાશ કરી નાખ્યું.