હન્તાસ્મિ ત્વાં સહામાત્યૈર્યુધ્યસ્વ પુરુષો ભવ। પશ્ય મે ધનુષો વીર્યં માનુષસ્ નિશાચર
હું તને અને તારા મંત્રીઓને મારી નાખીશ; યુદ્ધ કર, પુરુષ બનીને લડ! હે રાત્રિચર, મારા ધનુષ્યની શક્તિ જોઈ લે.
મુચ્યતાં જાનકી સીતા ન મે મોક્ષ્યમસિ કર્હિચિત્। અરાક્ષસમિમં લોકંકર્તાઽસ્મિ નિશિતૈઃ શરૈઃ
જાનકી, એટલે કે સીતાને છોડે, નહિ તો હું તને કદી છોડતો નથી. તીક્ષ્ણ બાણોથી આ જગતને રાક્ષસવિહિન કરી દઈશ.
ઇતિતસ્ બ્રુવાણસ્ દૂતસ્ પરુષં વચઃ। શ્રુત્વા ન મમૃષે રાજા રાવણઃ ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ
એમ દૂત કઠોર વચન બોલતો હતો, ત્યારે રાવણ રાજા ક્રોધથી ભરાઈ ગયો અને એ સહન કરી શક્યો નહીં.
હઙ્ગિતજ્ઞાસ્તતો ભર્તુશ્ચત્વારો રજનીચરાઃ। ચતુર્ષ્વઙ્ગેષુ જગૃહુઃ શાર્દૂલમિવ પક્ષિણઃ
પછી, પોતાના સ્વામીના સંકેત સમજતા ચાર રાત્રિચરોએ, પક્ષીઓ વાઘને પકડે એમ, અંગદને ચાર અંગોથી પકડી લીધો.
તાંસ્તથાઙ્ગેષુ સંસક્તાનઙ્ગદો રજનીચરાન્। આદાયૈવ ખમુત્પત્ય પ્રાસાદતલમાવિશત્
એ રીતે અંગદના અંગો પકડીને જે રાત્રિચરો ચડ્યા હતા, તેમને લઈને અંગદ આકાશમાં ઉડીને મહેલની છત પર પહોંચી ગયો.
વેગેનોત્પતતસ્તસ્ય પેતુસ્તે રજનીચરાઃ। ભુવિ સંભિન્નહૃદયાઃ પ્રહારવરપીડિતાઃ
જ્યારે તે ઝડપથી ઉડ્યો, ત્યારે રાત્રિચરો જમીન પર પડી ગયા, તેમના હૃદય ફાટી ગયા અને તે અંગદના ઘાતથી પીડાઈ ગયા.
સંસક્તોહર્મ્યશિખરાત્તસ્માત્પુનરવાપતત્। લઙ્ઘયિત્વા પુરં લઙ્કાં સુવેલસ્ય સમીપતઃ
મહેલની ટોચે ચોંટીને, ત્યાંથી ફરી નીચે ઉતરી, લંકા શહેરને લાંઘી સુવેલ પર્વતની નજીક પહોંચ્યો.
કોસલેન્દ્રમથાગમ્ય સર્વમાવેદ્ય વાનરઃ। વિશશ્રામ સ તેજસ્વી રાઘવેણાભિનન્દિતઃ
પછી કૌશલ્યના રાજા પાસે જઈ, વાનરે બધું વર્ણન કર્યું અને રાઘવના સ્વાગતથી તે તેજસ્વી વાનર આરામ કરવા લાગ્યો.
તતઃ સર્વાભિસારેણ હરીણાં વાતરંહસામ્। ભેદયામાસ લઙ્કાયાઃ ગ્રાકારં રઘુનન્દનઃ
પછી, વાવાઝોડા જેવી ઝડપથી દોડતા વાનરોએ પૂરેપૂરો જોર લગાવ્યો અને રઘુનંદન શ્રીરામે લંકાના દરવાજાને તોડી નાખ્યો.
વિભીષણર્ક્ષાધિપતી પુરસ્કૃત્યાથ લક્ષ્મણઃ। દક્ષિણં નગરદ્વારમવામૃદ્ગાદ્દુરાસદમ્
પછી, વિભીષણ અને રીક્ષરાજ સાથે લક્ષ્મણે દક્ષિણ બાજુના શહેરના કઠણ દરવાજા તરફ આગળ વધ્યો.
કરભારુણગાત્રાણાં હરીણાં યુદ્ધશાલિનામ્। કોટીશતસહસ્રેણ લઙ્કામભ્યપતત્તદા
એ સમયે, હાથી અને રીચ્છા જેટલી તાકાત ધરાવતા, યુદ્ધમાં નિપુણ, લાખો કરોડો વાનરો લંકા પર તૂટી પડ્યા.
પ્રલમ્બબાહૂરુકરજઙ્ઘાન્તરવિલમ્બિનામ્। ઋક્ષાણઆં ધૂમ્રવર્ણાનાં તિસ્રઃ કોઠ્યો વ્યવસ્થિતાઃ
લાંબા હાથ, પગ અને જાંઘ ધરાવતા, ધૂમ્રવર્ણના ત્રણ કરોડ રીચ્છાઓ પોતાની જગ્યાએ ઊભા રહ્યા.
ઉત્પતદ્ભિઃ પતદ્ભિશ્ચ નિપતદ્ભિશ્ચ વાનરૈઃ। નાદૃશ્યત તદા સૂર્યો રજસા નાશિતપ્રભઃ
વાનરો ઉડીને, કૂદીને અને પડતી વખતે એટલું ધૂળ ઉડાડી કે એ સમયે સૂર્ય પણ દેખાતો નહોતો; તેની કિરણો ધૂળથી છુપાઈ ગઈ હતી.
શાલિપ્રસૂનસદૃશૈઃ શિરીપકુસુમપ્રભૈઃ। તરુણાદિત્યસદૃશૈઃ શણગૌરૈશ્ચ વૈનરૈઃ
કેટલાક વાનરો પક્વ ધાનના ફૂલો જેવા, કેટલાક શિરીષના ફૂલો જેવી કાંતિ ધરાવતા, કેટલાક નવયુવાન સૂર્ય જેવા તેજસ્વી અને કેટલાક શણ જેવી પીળાશ ધરાવતા હતા.
પ્રાકારં દદૃશુસ્તે તુ સમન્તાત્કપિલીકૃતમ્। રાક્ષસા વિસ્મિતા રાજન્સસ્ત્રીવૃદ્ધાઃ સમન્તતઃ
હે રાજા, રાક્ષસો, સ્ત્રીઓ અને વૃદ્ધોએ ચારે બાજુથી લંકાની દીવાલ વાનરોથી છવાઈ ગયેલી જોઈ અને ખૂબ આશ્ચર્યચકિત થયા.
બિભિદુસ્તે મણિસ્તમ્ભાન્કર્ણાટ્ટશિખરાણિ ચ। ભગ્નોન્મથિતશૃઙ્ગાણિ યન્ત્રાણિ ચ વિચિક્ષિપુઃ
વાનરોએ મણિથી શોભતા સ્તંભો અને દરવાજાના શિખરો તોડી નાખ્યા અને તૂટેલા, ઉખડેલા કિલ્લાના ભાગો અને યંત્રો ચારે બાજુ ફેંકી દીધા.
પરિગૃહ્ય શતઘ્નીશ્ચ સચક્રાઃ સગુડોપલાઃ। ચિક્ષિપુર્ભુજવેગેન લઙ્કામધ્યેમહાસ્વનાઃ
યુદ્ધના યંત્રો, ચક્રવાળા અને પથ્થરગોળા વાનરોએ પોતાના હાથના જોરથી લંકાના મધ્યમાં ફેંક્યા અને મોટો ગર્જના કર્યો.
પ્રાકારસ્થાશ્ચયે કેચિન્નિશાચરગણાસ્તથા। પ્રદુદ્રુવુસ્તે શતશઃ કપિભિઃ સમભિદ્રુતાઃ
કિલ્લાની દીવાલ પર ઊભેલા રાક્ષસોની ટોળકીઓ પર વાનરો તૂટી પડતાં, તેઓ સૈંકડો સંખ્યામાં ભાગી ગયા.
તતસ્તુ રાજવચનાદ્રાક્ષસાઃ કામરૂપિણઃ। નિર્યયુર્વિકૃતાકારાઃ સહસ્રશતસઙ્ઘશઃ
પછી રાજાના આદેશથી, ઇચ્છાનુરુપ રૂપ ધારણ કરનારા રાક્ષસો હજારો અને સૈંકડો ટોળીઓમાં ભયાનક સ્વરૂપ ધારણ કરી બહાર આવ્યા.
શખવર્ષાણિ વર્ષન્તો દ્રાવયિત્વા વનૌકસઃ। પ્રાકારં શોભયન્તસ્તે પરં વિસ્મયમાસ્થિતાઃ
તેઓએ ડાળીઓના વરસાદ વરસાવીને વનવાસીઓને હાંકી કાઢ્યા અને આશ્ચર્યથી કિલ્લાની દીવાલ શોભાવી.
સ માપરાશિસદૃશૈર્બભૂવ ક્ષણાદાચરૈઃ। કૃતો નિર્વાનરો ભૂયઃ પ્રાકારો ભીમદર્શનૈઃ
થોડી જ વારમાં, વાનરો ખાલી થયેલા કિલ્લા પર ફરીથી ભયાનક દેખાતા રાક્ષસો પહોળાઈથી છવાઈ ગયા, જાણે બીજું કોઈ પર્વતમાળા ઉભી થઈ હોય.
પેતુઃ શલવિભિન્નાઙ્ગા બહવો વાનરર્પભાઃ। સ્તમ્ભતોરણભગ્નાશ્ચપેતુસ્તત્રનિશાચરાઃ
અનેક વીર વાનરો, તીરો વાગી શરીર છિદ્રાયેલી હાલતમાં પડી ગયા; અને તૂટેલા સ્તંભો તથા દરવાજા સાથે રાક્ષસો પણ ત્યાં પડી ગયા.
કેશાકેશ્યભવદ્યુદ્ધં રક્ષસાં વાનરૈઃ સહ। નખૈર્દન્તૈશ્ચ વીરાણાં ખાદતાં વૈ પરસ્પરમ્
રાક્ષસો અને વાનરો વચ્ચે વાળ પકડીને યુદ્ધ થયું, વીરોએ એકબીજાને નખ અને દાંતથી ફાડી અને દુશ્મનોને ખાઈ નાખ્યા.
નિષ્ટનન્તો હ્યુભયતસ્તત્ર વાનરરાક્ષસાઃ। હતાનિપતિતા ભૂમૌ ન મુઞ્ચન્તિ પરસ્પરમ્
ત્યાં વાનરો અને રાક્ષસો બંને બાજુથી દુઃખમાં આહ ભરતા, જમીન પર પડેલા છતાં એકબીજાને છોડતા નહોતાં.
રામસ્તુ શરજાલાનિવવર્ષ જલદો યથા। તાનિલઙ્કાં સમાસાદ્ય જઘ્રુસ્તાન્રજનીચરાન્
રામે મેઘ જેવો તીરોનો વરસાદ વરસાવ્યો અને લંકા પર પહોંચી એ રાત્રિચર રાક્ષસોને સંહાર્યા.
સૌમિત્રિરપિ નારાચૈર્દૃઢધન્વા જિતક્લમઃ। આદિશ્યાદિશ્ય દુર્ગસ્થાન્પાતયામાસ રાક્ષસાન્
સૌમિત્રિ લક્ષ્મણે પણ મજબૂત ધનુષ્યથી, થાક્યા વિના, કિલ્લા પર ઊભેલા રાક્ષસોને લોખંડના તીરો વડે વારંવાર નિશાન બનાવીને ધરાશાયી કર્યા.
તતઃ પ્રત્યવહારોઽભૂત્સૈન્યાનાં રાધવાજ્ઞયા। કૃતે વિમર્દે લઙ્કાયાં લબ્ધલક્ષ્યોજયોત્તરઃ
પછી રાઘવની આજ્ઞાથી બંને સેના પાછી ખેંચાઈ; લંકામાં યુદ્ધ થયા પછી, જે પોતાનું ધ્યેય પ્રાપ્ત કરી ચૂક્યો હતો, એ જયોત્તર, પાછો ફર્યો.
તતો નિવિશમાનાંસ્તાન્સૈનિકાન્રાવણાનુગાઃ। અભિજગ્મુર્ગણાઽનકે પિશાચક્ષુદ્રરક્ષસામ્
પછી જ્યારે સૈનિકો કેમ્પમાં જઇ રહ્યા હતા, ત્યારે રાવણના અનુયાયી, અનેક પિશાચો અને નાના રાક્ષસોની ટોળીઓએ રાત્રીમાં એમને આક્રમણ કર્યું.
પર્વણઃ પતનો જમ્ભઃ ખરઃ ક્રોધવશો હરિઃ। પ્રરુજશ્ચારુજશ્ચૈવ પ્રઘસશ્ચૈવમાદયઃ
પર્વણ, પતન, જંભ, ખર, ક્રોધવશ, હરી, પ્રરુજ, આરુજ અને પ્રઘસ—આ બધા ભયાનક રાક્ષસો પણ એમાં જોડાયા.
તતોઽભિપતતાં તેષામદૃશ્યાનાં દુરાત્મનામ્। અન્તર્ધાનવધં તજ્જ્ઞશ્ચકાર સ વિભીષણઃ
પછી જ્યારે એ દુષ્ટો, અદૃશ્ય બનીને હુમલો કરવા દોડી આવ્યા, ત્યારે વિભીષણ, જેમને એમની માયા ખબર હતી, એણે એમની અદૃશ્ય થવાની શક્તિનો પ્રતિકાર કર્યો.