મુસલાલાતનારાચતોમરાસિપરશ્વથૈઃ। અન્વિતાશ્ચશતઘ્નીભિઃ સમધૂચ્છિષ્ટમુદ્ગરાઃ
મુસળ, લાઠી, નાંગળ, ભાલા, કુહાડી અને અનેક પ્રકારના હથિયારો સાથે, ભારે ગદાઓ લઈને, તેઓ તૈયાર ઊભા રહ્યા.
પુરદ્વારેષુ સર્વેષુ ગુલ્માઃ સ્થાવરજઙ્ગમાઃ। બભૂવુઃ પત્તિબહુલાઃ પ્રભૂતગજવાજિનઃ
શહેરના બધા દરવાજે સ્થિર અને ચાલતી ટોળીઓ ઊભી હતી, જેમાં પદાતીઓ ભરપૂર હતા અને ઘણી હાથીઓ તથા ઘોડાઓ પણ હાજર હતા.
અઙ્ગદસ્ત્વથ લઙ્કાયાં દ્વારદેશમુપાગતઃ। વિદિતો રરાક્ષસેન્દ્રસ્ય પ્રવિવેશગતવ્યથઃ
પછી અંગદ લંકાના દરવાજા પાસે પહોંચ્યો અને રાક્ષસરાજને ઓળખી, નિર્ભય થઈ અંદર પ્રવેશ્યો.
મધ્યે રાક્ષસકોટીનાં બહ્વીનાં સુમહાબલઃ। શુશુભે મેઘમાલાભિરાદિત્ય ઇવ સંવૃતઃ
અનગણિત અને શક્તિશાળી રાક્ષસોની વચ્ચે, અંગદ મેઘમાળા વચ્ચેના સૂર્ય જેવો તેજસ્વી લાગતો હતો.
સસમાસાદ્ય પૌલસ્ત્યમમાત્યૈરભિસંવૃતમ્। રામસંદેશમામન્ત્ર્ય વાગ્મી વક્તું પ્રચક્રમે
પૌલસ્ત્ય વંશજને તેના મંત્રીઓથી ઘેરાયેલા જોઈ, અંગદે રામનો સંદેશ આપતાં વાક્ચાતુર્યથી બોલવાનું શરૂ કર્યું.
આહ ત્વાં રાઘવો રાજન્કોસલેન્દ્રો મહાયશાઃ। પ્રાપ્તકાલમિદં વાક્યં તદાદત્સ્વ સુદુર્મતે
'કૌશલ્યના મહાન યશસ્વી રાજા રાઘવ તને કહે છે, હે રાજા! આ યોગ્ય સમયે કહેલી વાત સ્વીકાર, દુષ્ટ બુદ્ધિવાળા.'
અકૃતાત્માનમાસાદ્ય રાજાનમનયે રતમ્। વિનશ્યન્ત્યનયાવિષ્ટા દેશાશ્ચ નગરાણિ ચ
જ્યારે રાજા અધર્મમાં રત હોય અને પોતાના પર કાબૂ ન રાખનારને અપનાવે, ત્યારે દેશ અને શહેરો બંને અન્યાયથી વિનાશ પામે છે.
ત્વયૈકેનાપરાદ્ધં મે સીતામાહરતા બલાત્। વધાયાનપરાદ્ધાનામન્યેષાં તદ્ભવિષ્યતિ
મારે પર તું એકલાએ જ અપરાધ કર્યો છે, સીતાને બળજબરીથી અપહરણ કરીને; હવે નિર્દોષોનો વિનાશ તારા પર આવશે.
યે ત્વયા બલદર્પાભ્યામાવિષ્ટેન વનેચરાઃ। ઋષયોહિંસિતાઃ પૂર્વંદેવાશ્ચાપ્યવમાનિતાઃ
જે વનવાસીઓને તું શક્તિના ઘમંડમાં આવીને પીડ્યા છે, જે ઋષિઓ અને દેવતાઓને તું અપમાન કર્યો છે—
રાજર્ષયશ્ચ નિહતા રુદત્યશ્ચાહૃતાઃ સ્ત્રિયઃ। તદિદં સમનુપ્રાપ્તં ફલંતસ્યાનયસ્ય તે
રાજર્ષિઓને મારી નાખ્યા, સ્ત્રીઓને રડતી હાલતમાં અપહરણ કરી; હવે એ બધાં અન્યાયનું ફળ તને મળી રહ્યું છે.
હન્તાસ્મિ ત્વાં સહામાત્યૈર્યુધ્યસ્વ પુરુષો ભવ। પશ્ય મે ધનુષો વીર્યં માનુષસ્ નિશાચર
હું તને અને તારા મંત્રીઓને મારી નાખીશ; યુદ્ધ કર, પુરુષ બનીને લડ! હે રાત્રિચર, મારા ધનુષ્યની શક્તિ જોઈ લે.
મુચ્યતાં જાનકી સીતા ન મે મોક્ષ્યમસિ કર્હિચિત્। અરાક્ષસમિમં લોકંકર્તાઽસ્મિ નિશિતૈઃ શરૈઃ
જાનકી, એટલે કે સીતાને છોડે, નહિ તો હું તને કદી છોડતો નથી. તીક્ષ્ણ બાણોથી આ જગતને રાક્ષસવિહિન કરી દઈશ.
ઇતિતસ્ બ્રુવાણસ્ દૂતસ્ પરુષં વચઃ। શ્રુત્વા ન મમૃષે રાજા રાવણઃ ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ
એમ દૂત કઠોર વચન બોલતો હતો, ત્યારે રાવણ રાજા ક્રોધથી ભરાઈ ગયો અને એ સહન કરી શક્યો નહીં.
હઙ્ગિતજ્ઞાસ્તતો ભર્તુશ્ચત્વારો રજનીચરાઃ। ચતુર્ષ્વઙ્ગેષુ જગૃહુઃ શાર્દૂલમિવ પક્ષિણઃ
પછી, પોતાના સ્વામીના સંકેત સમજતા ચાર રાત્રિચરોએ, પક્ષીઓ વાઘને પકડે એમ, અંગદને ચાર અંગોથી પકડી લીધો.
તાંસ્તથાઙ્ગેષુ સંસક્તાનઙ્ગદો રજનીચરાન્। આદાયૈવ ખમુત્પત્ય પ્રાસાદતલમાવિશત્
એ રીતે અંગદના અંગો પકડીને જે રાત્રિચરો ચડ્યા હતા, તેમને લઈને અંગદ આકાશમાં ઉડીને મહેલની છત પર પહોંચી ગયો.
વેગેનોત્પતતસ્તસ્ય પેતુસ્તે રજનીચરાઃ। ભુવિ સંભિન્નહૃદયાઃ પ્રહારવરપીડિતાઃ
જ્યારે તે ઝડપથી ઉડ્યો, ત્યારે રાત્રિચરો જમીન પર પડી ગયા, તેમના હૃદય ફાટી ગયા અને તે અંગદના ઘાતથી પીડાઈ ગયા.
સંસક્તોહર્મ્યશિખરાત્તસ્માત્પુનરવાપતત્। લઙ્ઘયિત્વા પુરં લઙ્કાં સુવેલસ્ય સમીપતઃ
મહેલની ટોચે ચોંટીને, ત્યાંથી ફરી નીચે ઉતરી, લંકા શહેરને લાંઘી સુવેલ પર્વતની નજીક પહોંચ્યો.
કોસલેન્દ્રમથાગમ્ય સર્વમાવેદ્ય વાનરઃ। વિશશ્રામ સ તેજસ્વી રાઘવેણાભિનન્દિતઃ
પછી કૌશલ્યના રાજા પાસે જઈ, વાનરે બધું વર્ણન કર્યું અને રાઘવના સ્વાગતથી તે તેજસ્વી વાનર આરામ કરવા લાગ્યો.
તતઃ સર્વાભિસારેણ હરીણાં વાતરંહસામ્। ભેદયામાસ લઙ્કાયાઃ ગ્રાકારં રઘુનન્દનઃ
પછી, વાવાઝોડા જેવી ઝડપથી દોડતા વાનરોએ પૂરેપૂરો જોર લગાવ્યો અને રઘુનંદન શ્રીરામે લંકાના દરવાજાને તોડી નાખ્યો.
વિભીષણર્ક્ષાધિપતી પુરસ્કૃત્યાથ લક્ષ્મણઃ। દક્ષિણં નગરદ્વારમવામૃદ્ગાદ્દુરાસદમ્
પછી, વિભીષણ અને રીક્ષરાજ સાથે લક્ષ્મણે દક્ષિણ બાજુના શહેરના કઠણ દરવાજા તરફ આગળ વધ્યો.
કરભારુણગાત્રાણાં હરીણાં યુદ્ધશાલિનામ્। કોટીશતસહસ્રેણ લઙ્કામભ્યપતત્તદા
એ સમયે, હાથી અને રીચ્છા જેટલી તાકાત ધરાવતા, યુદ્ધમાં નિપુણ, લાખો કરોડો વાનરો લંકા પર તૂટી પડ્યા.
પ્રલમ્બબાહૂરુકરજઙ્ઘાન્તરવિલમ્બિનામ્। ઋક્ષાણઆં ધૂમ્રવર્ણાનાં તિસ્રઃ કોઠ્યો વ્યવસ્થિતાઃ
લાંબા હાથ, પગ અને જાંઘ ધરાવતા, ધૂમ્રવર્ણના ત્રણ કરોડ રીચ્છાઓ પોતાની જગ્યાએ ઊભા રહ્યા.
ઉત્પતદ્ભિઃ પતદ્ભિશ્ચ નિપતદ્ભિશ્ચ વાનરૈઃ। નાદૃશ્યત તદા સૂર્યો રજસા નાશિતપ્રભઃ
વાનરો ઉડીને, કૂદીને અને પડતી વખતે એટલું ધૂળ ઉડાડી કે એ સમયે સૂર્ય પણ દેખાતો નહોતો; તેની કિરણો ધૂળથી છુપાઈ ગઈ હતી.
શાલિપ્રસૂનસદૃશૈઃ શિરીપકુસુમપ્રભૈઃ। તરુણાદિત્યસદૃશૈઃ શણગૌરૈશ્ચ વૈનરૈઃ
કેટલાક વાનરો પક્વ ધાનના ફૂલો જેવા, કેટલાક શિરીષના ફૂલો જેવી કાંતિ ધરાવતા, કેટલાક નવયુવાન સૂર્ય જેવા તેજસ્વી અને કેટલાક શણ જેવી પીળાશ ધરાવતા હતા.
પ્રાકારં દદૃશુસ્તે તુ સમન્તાત્કપિલીકૃતમ્। રાક્ષસા વિસ્મિતા રાજન્સસ્ત્રીવૃદ્ધાઃ સમન્તતઃ
હે રાજા, રાક્ષસો, સ્ત્રીઓ અને વૃદ્ધોએ ચારે બાજુથી લંકાની દીવાલ વાનરોથી છવાઈ ગયેલી જોઈ અને ખૂબ આશ્ચર્યચકિત થયા.
બિભિદુસ્તે મણિસ્તમ્ભાન્કર્ણાટ્ટશિખરાણિ ચ। ભગ્નોન્મથિતશૃઙ્ગાણિ યન્ત્રાણિ ચ વિચિક્ષિપુઃ
વાનરોએ મણિથી શોભતા સ્તંભો અને દરવાજાના શિખરો તોડી નાખ્યા અને તૂટેલા, ઉખડેલા કિલ્લાના ભાગો અને યંત્રો ચારે બાજુ ફેંકી દીધા.
પરિગૃહ્ય શતઘ્નીશ્ચ સચક્રાઃ સગુડોપલાઃ। ચિક્ષિપુર્ભુજવેગેન લઙ્કામધ્યેમહાસ્વનાઃ
યુદ્ધના યંત્રો, ચક્રવાળા અને પથ્થરગોળા વાનરોએ પોતાના હાથના જોરથી લંકાના મધ્યમાં ફેંક્યા અને મોટો ગર્જના કર્યો.
પ્રાકારસ્થાશ્ચયે કેચિન્નિશાચરગણાસ્તથા। પ્રદુદ્રુવુસ્તે શતશઃ કપિભિઃ સમભિદ્રુતાઃ
કિલ્લાની દીવાલ પર ઊભેલા રાક્ષસોની ટોળકીઓ પર વાનરો તૂટી પડતાં, તેઓ સૈંકડો સંખ્યામાં ભાગી ગયા.
તતસ્તુ રાજવચનાદ્રાક્ષસાઃ કામરૂપિણઃ। નિર્યયુર્વિકૃતાકારાઃ સહસ્રશતસઙ્ઘશઃ
પછી રાજાના આદેશથી, ઇચ્છાનુરુપ રૂપ ધારણ કરનારા રાક્ષસો હજારો અને સૈંકડો ટોળીઓમાં ભયાનક સ્વરૂપ ધારણ કરી બહાર આવ્યા.
શખવર્ષાણિ વર્ષન્તો દ્રાવયિત્વા વનૌકસઃ। પ્રાકારં શોભયન્તસ્તે પરં વિસ્મયમાસ્થિતાઃ
તેઓએ ડાળીઓના વરસાદ વરસાવીને વનવાસીઓને હાંકી કાઢ્યા અને આશ્ચર્યથી કિલ્લાની દીવાલ શોભાવી.