સર્વરાક્ષસરાજ્યેચાપ્યભ્યપિઞ્ચદ્વિભીષણમ્। ચક્રે ચ મન્ત્રસચિવં સહૃદંલક્ષ્મણસ્ ચ
વિભીષણને આખું રાક્ષસરાજ્ય આપ્યું અને લક્ષ્મણ સાથે મંત્રદારો અને મિત્ર તરીકે સ્થાન આપ્યું.
વિભીષણમતે ચૈવ સોઽત્યક્રામન્મહાર્ણવમ્। સસૈન્યઃ સેતુના તેન માર્ગેણૈવ નરાધિપઃ
વિભીષણની સલાહ પ્રમાણે રાજાએ પોતાની સેના સાથે એ પુલ પરથી મહાસમુદ્ર પાર કર્યો.
તતો ગત્વાસમાસાદ્ય લઙ્કોદ્યાનાન્યનેકશઃ। ભેદયામાસ કપિભિર્મહાન્તિ ચ બહૂનિ ચ
પછી તેઓ લંકાના અનેક બગીચાઓએ પહોંચ્યા અને વાનરોએ ઘણા મોટા અને સુંદર બગીચા તોડી નાખ્યા.
તત્રાસ્તાં રાવણામાત્યૌ રાક્ષસૌ શુકસારણૌ। ચરૌ વાનરરૂપેણ તૌ જગ્રાહ વિભીષણઃ
ત્યાં રાવણના બે મંત્રી, રાક્ષસ શુક અને સારણ, વાનરરૂપે છુપાયા હતા; તેમને વિભીષણે પકડી લીધા.
પ્રતિપન્નૌ યદા રૂપં રાક્ષસં તૌ નિશાચરૌ। દર્શયિત્વા તતઃ સૈન્યં રામઃ પશ્ચાદવાસૃજત્
જ્યારે એ બંને રાત્રિમાં ફરતા રાક્ષસો પોતાનું સ્વરૂપ બતાવ્યું, ત્યારે રામે તેમને પોતાની સેના બતાવી અને પછી મુક્ત કરી દીધા.
નિવેશ્યોપવને સૈન્યં સ શૂરઃ પ્રાજ્યવાનરમ્। પ્રેષયામાસ દુત્યેન રાવણસ્ય તતોઽઙ્ગદમ્
પછી રામે પોતાની સેના બગીચામાં મુકવી, અને વાનરોમાં શ્રેષ્ઠ એવા શૂરવીર અંગદને રાવણ પાસે દૂત બનાવી મોકલ્યો.
પ્રભૂતાન્નોદકેતસ્મિન્બહુમૂલફલે વને। સેનાં નિવેશ્ય કાકુત્સ્થો વિધિવત્પર્યરક્ષત
તે જંગલમાં ઘણું જમવાનું, પાણી, મૂળ અને ફળ મળતાં હતાં; ત્યાં કાકુત્સ્થએ પોતાની સેના મુકીને યોગ્ય રીતે રક્ષા કરી.
રાવણઃ સંવિધં ચક્રે લઙ્કાયાં શાસ્ત્રનિર્મિતામ્। પ્રકૃત્યૈવદુરાધર્ષા દૃઢપ્રાકારતોરણા
રાવણે શાસ્ત્ર પ્રમાણે લંકાની સુરક્ષા માટે વ્યવસ્થા કરી; જે સ્વાભાવિક રીતે અજય અને મજબૂત દિવાલો તથા દરવાજા ધરાવતી હતી.
અગાધતોયાઃ પરિખા મીનનક્રસમાકુલાઃ। બભૂવુઃ સપ્ત દુર્ધર્ષાઃ સ્વાદિરૈઃ શઙ્કુભિશ્ચિતાઃ
સાત ખાઈઓ ઊંડા પાણીથી ભરેલી, માછલી અને મગરોથી ભરેલી, પાર કરવી મુશ્કેલ, અને કાંટાળાં કાંટાંથી ઘેરાયેલી હતી.
કર્ણાટયન્ત્રા દુર્ધર્ષા બભૂવુઃ સહુડોપલાઃ। સાશીવિષઘટાયોધાઃ સસર્જરસપાંસવઃ
કર્ણાટકના અપરાજેય યંત્રો, પથ્થરનાં ઢગલા, ઝેરી માટલાં, યોદ્ધાઓ અને રસ તથા રેતીના પ્રવાહો સાથે ગોઠવવામાં આવ્યા હતા.
મુસલાલાતનારાચતોમરાસિપરશ્વથૈઃ। અન્વિતાશ્ચશતઘ્નીભિઃ સમધૂચ્છિષ્ટમુદ્ગરાઃ
મુસળ, લાઠી, નાંગળ, ભાલા, કુહાડી અને અનેક પ્રકારના હથિયારો સાથે, ભારે ગદાઓ લઈને, તેઓ તૈયાર ઊભા રહ્યા.
પુરદ્વારેષુ સર્વેષુ ગુલ્માઃ સ્થાવરજઙ્ગમાઃ। બભૂવુઃ પત્તિબહુલાઃ પ્રભૂતગજવાજિનઃ
શહેરના બધા દરવાજે સ્થિર અને ચાલતી ટોળીઓ ઊભી હતી, જેમાં પદાતીઓ ભરપૂર હતા અને ઘણી હાથીઓ તથા ઘોડાઓ પણ હાજર હતા.
અઙ્ગદસ્ત્વથ લઙ્કાયાં દ્વારદેશમુપાગતઃ। વિદિતો રરાક્ષસેન્દ્રસ્ય પ્રવિવેશગતવ્યથઃ
પછી અંગદ લંકાના દરવાજા પાસે પહોંચ્યો અને રાક્ષસરાજને ઓળખી, નિર્ભય થઈ અંદર પ્રવેશ્યો.
મધ્યે રાક્ષસકોટીનાં બહ્વીનાં સુમહાબલઃ। શુશુભે મેઘમાલાભિરાદિત્ય ઇવ સંવૃતઃ
અનગણિત અને શક્તિશાળી રાક્ષસોની વચ્ચે, અંગદ મેઘમાળા વચ્ચેના સૂર્ય જેવો તેજસ્વી લાગતો હતો.
સસમાસાદ્ય પૌલસ્ત્યમમાત્યૈરભિસંવૃતમ્। રામસંદેશમામન્ત્ર્ય વાગ્મી વક્તું પ્રચક્રમે
પૌલસ્ત્ય વંશજને તેના મંત્રીઓથી ઘેરાયેલા જોઈ, અંગદે રામનો સંદેશ આપતાં વાક્ચાતુર્યથી બોલવાનું શરૂ કર્યું.
આહ ત્વાં રાઘવો રાજન્કોસલેન્દ્રો મહાયશાઃ। પ્રાપ્તકાલમિદં વાક્યં તદાદત્સ્વ સુદુર્મતે
'કૌશલ્યના મહાન યશસ્વી રાજા રાઘવ તને કહે છે, હે રાજા! આ યોગ્ય સમયે કહેલી વાત સ્વીકાર, દુષ્ટ બુદ્ધિવાળા.'
અકૃતાત્માનમાસાદ્ય રાજાનમનયે રતમ્। વિનશ્યન્ત્યનયાવિષ્ટા દેશાશ્ચ નગરાણિ ચ
જ્યારે રાજા અધર્મમાં રત હોય અને પોતાના પર કાબૂ ન રાખનારને અપનાવે, ત્યારે દેશ અને શહેરો બંને અન્યાયથી વિનાશ પામે છે.
ત્વયૈકેનાપરાદ્ધં મે સીતામાહરતા બલાત્। વધાયાનપરાદ્ધાનામન્યેષાં તદ્ભવિષ્યતિ
મારે પર તું એકલાએ જ અપરાધ કર્યો છે, સીતાને બળજબરીથી અપહરણ કરીને; હવે નિર્દોષોનો વિનાશ તારા પર આવશે.
યે ત્વયા બલદર્પાભ્યામાવિષ્ટેન વનેચરાઃ। ઋષયોહિંસિતાઃ પૂર્વંદેવાશ્ચાપ્યવમાનિતાઃ
જે વનવાસીઓને તું શક્તિના ઘમંડમાં આવીને પીડ્યા છે, જે ઋષિઓ અને દેવતાઓને તું અપમાન કર્યો છે—
રાજર્ષયશ્ચ નિહતા રુદત્યશ્ચાહૃતાઃ સ્ત્રિયઃ। તદિદં સમનુપ્રાપ્તં ફલંતસ્યાનયસ્ય તે
રાજર્ષિઓને મારી નાખ્યા, સ્ત્રીઓને રડતી હાલતમાં અપહરણ કરી; હવે એ બધાં અન્યાયનું ફળ તને મળી રહ્યું છે.
હન્તાસ્મિ ત્વાં સહામાત્યૈર્યુધ્યસ્વ પુરુષો ભવ। પશ્ય મે ધનુષો વીર્યં માનુષસ્ નિશાચર
હું તને અને તારા મંત્રીઓને મારી નાખીશ; યુદ્ધ કર, પુરુષ બનીને લડ! હે રાત્રિચર, મારા ધનુષ્યની શક્તિ જોઈ લે.
મુચ્યતાં જાનકી સીતા ન મે મોક્ષ્યમસિ કર્હિચિત્। અરાક્ષસમિમં લોકંકર્તાઽસ્મિ નિશિતૈઃ શરૈઃ
જાનકી, એટલે કે સીતાને છોડે, નહિ તો હું તને કદી છોડતો નથી. તીક્ષ્ણ બાણોથી આ જગતને રાક્ષસવિહિન કરી દઈશ.
ઇતિતસ્ બ્રુવાણસ્ દૂતસ્ પરુષં વચઃ। શ્રુત્વા ન મમૃષે રાજા રાવણઃ ક્રોધમૂર્ચ્છિતઃ
એમ દૂત કઠોર વચન બોલતો હતો, ત્યારે રાવણ રાજા ક્રોધથી ભરાઈ ગયો અને એ સહન કરી શક્યો નહીં.
હઙ્ગિતજ્ઞાસ્તતો ભર્તુશ્ચત્વારો રજનીચરાઃ। ચતુર્ષ્વઙ્ગેષુ જગૃહુઃ શાર્દૂલમિવ પક્ષિણઃ
પછી, પોતાના સ્વામીના સંકેત સમજતા ચાર રાત્રિચરોએ, પક્ષીઓ વાઘને પકડે એમ, અંગદને ચાર અંગોથી પકડી લીધો.
તાંસ્તથાઙ્ગેષુ સંસક્તાનઙ્ગદો રજનીચરાન્। આદાયૈવ ખમુત્પત્ય પ્રાસાદતલમાવિશત્
એ રીતે અંગદના અંગો પકડીને જે રાત્રિચરો ચડ્યા હતા, તેમને લઈને અંગદ આકાશમાં ઉડીને મહેલની છત પર પહોંચી ગયો.
વેગેનોત્પતતસ્તસ્ય પેતુસ્તે રજનીચરાઃ। ભુવિ સંભિન્નહૃદયાઃ પ્રહારવરપીડિતાઃ
જ્યારે તે ઝડપથી ઉડ્યો, ત્યારે રાત્રિચરો જમીન પર પડી ગયા, તેમના હૃદય ફાટી ગયા અને તે અંગદના ઘાતથી પીડાઈ ગયા.
સંસક્તોહર્મ્યશિખરાત્તસ્માત્પુનરવાપતત્। લઙ્ઘયિત્વા પુરં લઙ્કાં સુવેલસ્ય સમીપતઃ
મહેલની ટોચે ચોંટીને, ત્યાંથી ફરી નીચે ઉતરી, લંકા શહેરને લાંઘી સુવેલ પર્વતની નજીક પહોંચ્યો.
કોસલેન્દ્રમથાગમ્ય સર્વમાવેદ્ય વાનરઃ। વિશશ્રામ સ તેજસ્વી રાઘવેણાભિનન્દિતઃ
પછી કૌશલ્યના રાજા પાસે જઈ, વાનરે બધું વર્ણન કર્યું અને રાઘવના સ્વાગતથી તે તેજસ્વી વાનર આરામ કરવા લાગ્યો.
તતઃ સર્વાભિસારેણ હરીણાં વાતરંહસામ્। ભેદયામાસ લઙ્કાયાઃ ગ્રાકારં રઘુનન્દનઃ
પછી, વાવાઝોડા જેવી ઝડપથી દોડતા વાનરોએ પૂરેપૂરો જોર લગાવ્યો અને રઘુનંદન શ્રીરામે લંકાના દરવાજાને તોડી નાખ્યો.
વિભીષણર્ક્ષાધિપતી પુરસ્કૃત્યાથ લક્ષ્મણઃ। દક્ષિણં નગરદ્વારમવામૃદ્ગાદ્દુરાસદમ્
પછી, વિભીષણ અને રીક્ષરાજ સાથે લક્ષ્મણે દક્ષિણ બાજુના શહેરના કઠણ દરવાજા તરફ આગળ વધ્યો.