ઉપવાસતપઃશીલા ભર્તૃદર્શનલાલસા। જટિલા મલદિગ્ધાઙ્ગીકૃશ દીના તપસ્વિન
એ સ્ત્રી ઉપવાસ અને તપસ્યા કરતી, પતિના દર્શન માટે તરસતી, જટાવાળી, શરીરે માટી લગાવેલી, દુર્બળ અને દુઃખી હતી.
નિમિત્તૈસ્તામહં સીતામુપલભ્ય પૃથગ્વિધૈઃ। ઉપસૃત્યાબ્રવં ચાર્યામભિગમ્ય રહોગતામ્
વિભિન્ન સંકેતો દ્વારા મેં સીતા માતાને ઓળખી, અને એકાંતમાં જઈને એ મહાનારીને સંબોધી વાત કરી.
સીતે રામસ્ય દૂતોઽહંવાનરોમારુતાત્મજઃ। ત્વદ્દર્શનમભિપ્રપ્સુરિહ પ્રાપ્તો વિહાયસા
હે સીતા, હું રામનો દૂત છું, વાનર છું, પવનપુત્ર છું; તને મળવાની ઇચ્છાથી આકાશ મારફતે અહીં આવ્યો છું.
રાજપુત્રૌ કુશલિનૌ ભ્રાતરૌ રામલક્ષ્મણૌ। સર્વશાખામૃગેન્દ્રેણ સુગ્રીવેણાભિપાલિતૌ
રાજકુમાર રામ અને લક્ષ્મણ બંને સુખી છે; બંનેને સર્વ વાનરરાજ સુગ્રીવ રક્ષે છે.
કુશલંત્વાબ્રવીદ્રામઃસીતે સૌમિત્રિણા સહ। સખિભાવાચ્ સુગ્રીવઃ કુશલં ત્વાઽનુપૃચ્છતિ
રામે લક્ષ્મણ સાથે તને શુભેચ્છા પાઠવી છે, હે સીતા; અને મિત્રભાવથી સુગ્રીવે પણ તારી ખેરખબર પૂછેલી છે.
ક્ષિપ્રમેષ્યતિ તે ભર્તા સર્વશાખામૃગૈઃ સહ। પ્રત્યયં કુરુ મે દેવિ વાનરોઽસ્મિ ન રાક્ષસઃ
તારો પતિ ટૂંક સમયમાં બધા વાનરો સાથે તારી પાસે આવશે; મારા પર વિશ્વાસ રાખજે, હે દેવી, હું વાનર છું, રાક્ષસ નથી.
મુહૂર્તમિવચ ધ્યાત્વા સીતા માં પ્રત્યુવાચ હ। અવૈમિ ત્વાંહનૂમન્તમવિન્ધ્યવચનાદહમ્
થોડું વિચાર્યા પછી, સીતાએ મને ઉત્તર આપ્યો: 'હું તને, હનુમાન, અવિંધ્યના શબ્દોથી ઓળખી શકી છું.'
અવિન્ધ્યો હિ મહાબાહો રાક્ષસો વૃદ્ધસંમતઃ। કથિતસ્તેન સુગ્રીવસ્ત્વદ્વિધૈઃ સચિવૈર્વૃતઃ
અવિંધ્ય, જે મહાબળવાન અને વડીલોએ માન્ય છે, એણે સુગ્રીવ વિશે કહ્યું હતું કે તે તારા જેવા મંત્રીઓથી ઘેરાયેલો છે.
ગમ્યતામિતિ ચોક્ત્વા માં સીતા પાદાદિમં મણિમ્। ઘારિતા યેન વૈદેહી કાલમેતમનિન્દિતા
‘જા’, એમ કહી સીતાએ પગમાંથી આ મણિ મને આપ્યો, જેના દ્વારા વૈદેહી, નિર્દોષ, એ સમયને નિશાની બનાવી છે.
પ્રત્યયાર્થં કથાં ચેમાં કથયામાસ જાનકી। ક્ષિપ્તામિષીકાં કાકાય ચિત્રકૂટે મહાગિરૌ
વિશ્વાસ માટે, જાનકીયે આ વાત કહી: ચિત્રકૂટના મહાપર્વત પર તેણે કાગ માટે ઘાસનું તણું ફેંક્યું હતું.
ભવતા પુરુષવ્યાઘ્ર પ્રત્યભિજ્ઞાનકારણાત્। `એકાક્ષિવિકલઃ કાકઃ સુદુષ્ટાત્મા કૃતશ્ચવૈ
હે પુરુષશાર્દૂલ, ઓળખ માટે તારા દ્વારા: 'એક આંખે અંધ કાગ ખરાબ મનનો બન્યો હતો.'
ગ્રાહયિત્વાઽહમાત્માનં તતો દગ્ધ્વાચ તાં પુરીમ્। સંપ્રાપ્ત ઇતિતં રામઃ પ્રિયવાદિનમાર્ચયત્
પછી મેં પોતાને ઓળખાવ્યો અને એ શહેર દહન કર્યું, પછી પાછો આવ્યો; આમ રામે મીઠા બોલનારનું સન્માન કર્યું.
તતસ્તત્રૈવરામસ્ય સમાસીનસ્ય તૈઃ સહ। સમાજગ્મુઃ કપિશ્રેષ્ઠાઃ સુગ્રીવવચનાત્તદા
પછી ત્યાં જ રામ જ્યારે સૌ સાથે બેઠા હતા, ત્યારે સુગ્રીવના આદેશથી શ્રેષ્ઠ વાનરો આવી પહોંચ્યા.
વૃતઃ કોટિસહસ્રેણ વાનરાણાં તરસ્વિનામ્। શ્વશુરો વાલિનઃ શ્રીમાન્સુષેણો રામમભ્યયાત્
લાખ કરોડ વાનરોની સેના સાથે વાલીનો સસરા, તેજસ્વી સુષેણ, રામ પાસે આવ્યા.
કોટીશતવૃતોવાઽપિગજો ગવય એવ ચ। વાનરેન્રૌ મહાવીર્યૌ પૃથક્પૃથગદૃશ્યતામ્
ગજા અને ગવય પણ કરોડો વાનરો સાથે, એ મહાવીર વાનરમુખ્યો, અલગ-અલગ દેખાયા.
ષષ્ટિકોટિસહસ્રાણિ પ્રકર્ષન્પ્રત્યદૃશ્યત। ગોલાઙ્ગૂલો મહારાજ ગવાક્ષો ભીમદર્શનઃ
ગોલાંગૂલ નામનો ભયાનક રૂપવાળો ગવાક્ષ, રાજા, સાઠ કરોડ વાનરોનું નેતૃત્વ કરતો દેખાયો.
ગન્ધમાદનવાસી તુ પ્રથિતો ગન્ધમાદનઃ। કોટીશતસહસ્રાણિ હરીણાં સમકર્ષત
ગંધમાદન નામે પ્રસિદ્ધ, ગંધમાદન પર્વત પર રહેતો વાનર, લાખો વાનરોને એકઠા કરી લાવ્યો.
પનસો નામ મેધાવી વાનરઃસુમહાબલઃ। કોટીર્દશ દ્વાદશ ચ ત્રિંશત્પઞ્ચ પ્રકર્ષતિ
પનસો નામનો બુદ્ધિશાળી અને અત્યંત બલવાન વાનર, દસ, બાર, ત્રીસ અને પાંચ કરોડ જેટલા વાનરોને ભેગા લાવ્યો.
શ્રીમાન્દધિમુખો નામ હરિવૃદ્ધોઽતિવીર્યવાન્। પ્રચકર્ષ મહાસૈનયં હરીણાં ભીમતેજસામ્
પ્રખ્યાત અને વયસ્ક, અત્યંત શક્તિશાળી દધિમુખે, ભયાનક તેજ ધરાવતાં વાનરોની મોટી સેના એકત્ર કરી.
કૃષણાનાં મુખપુણ્ડ્રાણામૃક્ષાણાં ભીમકર્મણામ્। કોટીર્દશ દ્વાદશ ચ ત્રિંશત્પઞ્ચ પ્રકર્ષતિ
કાળા ચહેરાવાળા, ભયાનક કાર્યો કરનારા રીંછોમાંથી પણ દસ, બાર, ત્રીસ અને પાંચ કરોડ જેટલા એકઠા થયા.
એતે ચાન્યે ચ બહવો હરિયૂથપયૂથપાઃ। અસઙ્ખ્યેયા મહારાજ સમીયૂ રામકારણાત્
આ ઉપરાંત અનેક વાનર સેનાપતિઓ અને તેમની ટોળીઓ, રાજા, ગણતરીથી બહાર એવી સંખ્યામાં, રામના કામ માટે ભેગા થયા.
ગિરિકૂટનિભાઙ્ગાનાં સિંહાનામિવ ગર્જતામ્। શ્રૂયતે તુમુલઃ શબ્દસ્તત્રતત્રપ્રધાવતામ્
પર્વત સમાન અને સિંહની જેમ ગર્જનારા, અહીંથી ત્યાં દોડતા વાનરોનો ગજબનો અવાજ સાંભળાયો.
ગિરિકૂટનિભાઃ ક્નચિત્કેચિન્મહિષસન્નિભાઃ। શરદભ્રપ્રતીકાશાઃ કેચિદ્ધિઙ્ગુલકાનનાઃ
કેટલાંક પર્વત શિખરો જેવા, કેટલાંક મહાકાય ભેંસ જેવા, કેટલાંક શરદ ઋતુના વાદળ જેવા અને કેટલાંક લાલ જંગલ જેવા લાગતા.
ઉત્પતન્તઃ પતન્તશ્ચ પ્લવમાનાશ્ચ વાનરાઃ। ઉદ્ધુન્વન્તોઽપરે રેણૂન્સમાજગ્મુઃ સમન્તતઃ
કેટલાંક ઉડી રહ્યા, કેટલાંક કૂદી રહ્યા અને કેટલાંક દોડતા વાનરો ચારે બાજુથી ધૂળ ઉડાડતા આવ્યા.
સવાનરમહાસૈન્યઃ પૂર્ણસાગરસન્નિભઃ। નિવેશમકરોત્તત્રસુગ્રીવાનુમતે તદા
સુગ્રીવની મંજૂરીથી, સમુદ્ર જેટલી વિશાળ વાનર સેના ત્યાં છાવણી કરી.
તતસ્તેષુ હરીન્દ્રેષુ સમાવૃત્તેષુ સર્વશઃ। તિથૌ પ્રશસ્તે નક્ષત્રે મુહૂર્તે ચાભિપૂજિતે
પછી, બધા વાનર નેતાઓ એકઠા થયા ત્યારે, શુભ તિથિ, શુભ નક્ષત્ર અને માન્ય મુહૂર્તે,
તેન વ્યૂઢેન સૈન્યેન લોકાનુદ્વર્તયન્નિવ। પ્રયયૌ રાઘવઃ શ્રીમાન્સુગ્રીવસહિતસ્તદા
એ રીતે ગોઠવાયેલી સેના સાથે, જાણે જગતને હલાવી નાખે તેમ, તેજસ્વી રાઘવ સુગ્રીવ સાથે આગળ વધ્યા.
મુખમાસીત્તુ સૈન્યસ્ય હનૂમાન્મારુતાત્મજઃ। જઘનં પાલયામાસ સૌમિત્રિરકુતોભયઃ
મારુતિપુત્ર હનુમાન સેના આગળ હતો; નિર્ભય સૌમિત્રિએ પાછળથી રક્ષા કરી.
બદ્ધગોધાઙ્ગુલિત્રણૌ રાઘવૌ તત્રજગ્મતુઃ। વૃતૌ હરિમહામાત્રૈશ્ચન્દ્રસૂર્યૌ ગ્રહૈરિવ
રાઘવદ્વયે હાથમાં ચામડાની રક્ષા પહેરી, મહાન વાનર સેનાપતિઓથી ઘેરાયેલા, જાણે ગ્રહોમાં ચાંદ્ર અને સૂર્ય.
પ્રબભૌ હરિસૈન્યં તત્સાલતાલશિલાયુધમ્। સુમહચ્છાલિભવનં યથા સૂર્યોદયં પ્રતિ
સાલ, તાળ અને પથ્થરનાં શસ્ત્રો ધરાવતી વાનર સેના, જાણે ઊંચા ધાનના મહેલમાં સૂર્યોદય થાય તેમ તેજ પામતી હતી.