સ તદ્રામાય મેધાવી શશંસ પ્લવગર્ષભઃ। રામશ્ચાપ્યનુમાનેન મેને દૃષ્ટાં તુ મૈથિલીમ્
એ બુદ્ધિશાળી વાનરરાજે રામને આ વાત કહી, અને રામે પણ અંદાજથી માન્યું કે માઇથિલી સીતા મળી ગઈ છે.
હનુમત્પ્રમુખાશ્ચાપિ વિશ્રાન્તાસ્તે પ્લવઙ્ગમાઃ। અભિજગ્મુર્હરીન્દ્રં તં રામલક્ષ્મણસન્નિધૌ
પછી હનુમાનના નેતૃત્વમાં એ વાનરો, આરામ કર્યા પછી, રામ અને લક્ષ્મણની હાજરીમાં વાનરરાજ સુગ્રીવ પાસે આવ્યા.
ગતિં ચ મુખવર્ણં ચ દૃષ્ટ્વારામો હનૂમતઃ। અગમત્પ્રત્યયં ભૂયો દૃષ્ટા સીતેતિ ભારત
રામે હનુમાનની ચાલ અને ચહેરા પરનો આનંદ જોઈને, ફરીથી વિશ્વાસ થયો કે સીતા મળી ગઈ છે.
હનૂમત્પ્રમુખાસ્તે તુ વાનરાઃ પૂર્ણમાનસાઃ। પ્રણેમુર્વિધિવદ્રામં સુગ્રીવં લક્ષ્મણં તથા
હનુમાનના નેતૃત્વમાં એ વાનરો, આનંદથી ભરેલા, વિધિપૂર્વક રામ, સુગ્રીવ અને લક્ષ્મણને વંદન કર્યા.
તાનુવાચાનતાન્રામઃ પ્રગૃહ્ય સશરં ધનુઃ। અપિ માં જીવયિષ્યધ્વમપિ વઃ કૃતકૃત્યતા
રામે ધનુષ્ય અને બાણ પકડીને, નમેલા વાનરોને પૂછ્યું: 'શું તમે મને જીવતો રાખશો? શું તમારું કાર્ય પૂરું થયું છે?'
અપિ રાજ્યમયોધ્યાયાં કારયિષ્યામ્યહં પુનઃ। નિહત્યસમરે શત્રૂનાહૃત્યજનકાત્મજામ્
'શું હું ફરી અયોધ્યામાં રાજય સ્થાપીશ, જ્યારે યુદ્ધમાં દુશ્મનોને હરાવી અને જનકનંદિનીને પાછી લાવીશ?'
અમોક્ષયિત્વાવૈદેહીમહત્વા ચ રણે રિપૂન્। હૃતદારોઽવધૂતશ્ચનાહં જીવિતુમુત્સહે
'જ્યારે સુધી હું વૈદેહીને મુક્ત ન કરું અને યુદ્ધમાં દુશ્મનોને ન હરાવું, ત્યાગેલી પત્ની અને અપમાન સાથે હું કેમ જીવું?'
ઇત્યુક્તવચનં રામં પ્રત્યુવાચાનિલાત્મજઃ। પ્રિયમાખ્યામિ તે રામ દૃષ્ટા સા જાનકી મયા
રામના આ શબ્દો સાંભળી, પવનપુત્ર હનુમાને કહ્યું: 'રામ, હું તને ખુશખબર આપું છું—મારે સીતા જોઈ છે.'
વિચિત્ય દક્ષિણામાશાં સપર્વતવનાકરામ્। શ્રાન્તાઃ કાલે વ્યતીતે સ્મ દૃષ્ટવન્તો મહાગુહાં
'અમે દક્ષિણ દિશામાં પર્વતો, જંગલો અને ગુફાઓ શોધી, લાંબો સમય થાક્યા પછી એક મોટી ગુફા શોધી.'
પ્રવિશામો વયં તાં તુ બહુયોજનમાયતામ્। અન્ધકારાં સુવિપિનાં ગહનાં કીટસેવિતામ્
'અમે એ વિશાળ, અંધકારમય, ઘન જંગલથી ભરેલી અને જીવજંતુઓથી ભરેલી ગુફામાં પ્રવેશ્યા.'
ગત્વા સુમહદધ્વાનમાદિત્યસ્ પ્રભાં તતઃ। દૃષ્ટવન્તઃ સ્મ તત્રૈવભવનં દિવ્યમન્તરા
અમે લાંબો માર્ગ કાપ્યા પછી, ત્યાં સૂર્યની તેજસ્વી કિરણો જોઈ અને એ જ જગ્યાએ એક દિવ્ય મહેલ નજરે પડ્યો.
ગયસ્ કિલ દૈત્યસ્ તદા સદ્વેશ્મ રાઘવ। તત્રપ્રભાવતી નામ તપોઽતપ્યત તાપસી
એ મહેલ કદી દૈત્ય ગયાનું હતું એવું કહેવાય છે, હે રાઘવ, અને ત્યાં પ્રભાવતી નામની એક સ્ત્રી તપસ્વિ તપ કરી રહી હતી.
તયા દત્તાનિ ભોજ્યાનિપાનાનિવિવિધાનિ ચ। ભુકત્વા લબ્ધબલાઃ સન્તસ્તયોક્તેન પથા તતઃ
તેણે અમને વિવિધ જાતના ખોરાક અને પીણાં આપ્યાં; અમે તે બધું ખાઈને તાકાત મેળવી, પછી તેણે બતાવેલી દિશામાં આગળ વધ્યા.
નિર્યાય તસ્માદુદ્દેશાત્પશ્યામો લવણામ્ભસઃ। સમીપે સહ્યમલયૌ દર્દુરં ચ મહાગિરિમ્
એ સ્થળ છોડીને, અમે લવણયુક્ત પાણી પાસે સહ્યાદ્રિ અને મલય પર્વતો તથા મહાન દર્દુર પર્વત જોયા.
તતો મલયમારુહ્ય પશ્યન્તો વરુણાલયમ્। કવિષણ્ણા વ્યથિતાઃ ખિન્ના નિરાશા જીવિતે ભૃશમ્
પછી અમે મલય પર્વત પર ચઢી, ત્યાંથી વરુણનું નિવાસસ્થાન જોયું અને ખૂબ જ હતાશ, થાકેલા અને જીવની આશા ગુમાવી દીધી.
અનેકશતવિસ્તીર્ણં યોજનાનાં મહોદધિમ્। તિમિનક્રઝષાવાસં ચિન્તયન્તઃ સુદુઃખિતાઃ
અમે અનેક યોજન જેટલું વિશાળ, તિમિ, મગર અને માછલીઓથી ભરેલું મહાસાગર જોઈને ખૂબ જ દુઃખી થઈ ગયા.
તત્રાનશનસંકલ્પં કૃત્વાઽઽસીના વયં તદા। તતઃ કથાન્તે ગૃધ્રસ્ય જટાયોરભવત્કથા
ત્યાં અમે ઉપવાસ કરવાનો સંકલ્પ કરીને બેઠા, અને વાતચીતના અંતે ગૃધ્ર જટાયુ વિશે વાત શરૂ થઈ.
તતઃ પર્વતશૃઙ્ગાભં ઘોરરૂપં ભયાવહમ્। પક્ષિણં દૃષ્ટવન્તઃ સ્મ વૈનતિયેમિવાપરમ્
પછી અમે એક પર્વતની ચોટી જેવું, ભયાનક અને ભયજનક રૂપ ધરાવતું, બીજું ગરુડ જેવું વિશાળ પક્ષી જોયું.
સોઽસ્માનતર્કયદ્ભોક્તુમથાભ્યેત્ય વચોઽબ્રવીત્। ભોઃ ક એષ મમ ભ્રાતુર્જટાયોઃ કુરુતે કથામ્
એ પક્ષી અમને ખાવાની ઈચ્છા રાખીને નજીક આવ્યું અને પુછ્યું: 'મારા ભાઈ જટાયુની વાત કોણ કરે છે?'
સંપાતિર્નામ તસ્યાહં જ્યેષ્ઠો ભ્રાતા ખગાધિપઃ। અન્યોન્યસ્પર્ધયા રૂઢાવાવામદિત્યસત્પદમ્
હું સમ્પાતિ, તેનું મોટું ભાઈ અને પક્ષીઓનો રાજા છું; અમે બંને સ્પર્ધામાં સૂર્ય સુધી ઉડી ગયા હતા.
તતો દગ્ધાવિમૌ પક્ષૌ ન દગ્ધૌ તુ જટાયુષઃ। તસ્માન્મે ચિરદૃષ્ટઃ સ ભ્રાતા ગૃધ્રપતઃ પ્રિયઃ
પછી મારા પાંખો સળી ગયા, પણ જટાયુના બળે નહીં; એથી મારો પ્રિય ભાઈ, ગૃધ્રરાજ, લાંબા સમયથી નજરે પડ્યો નથી.
નિર્દગ્ધપક્ષઃ પતિતો હ્યહમસ્મિન્મહાગિરૌ। `દ્રષ્ટું વીરં ન શક્નોમિ ભ્રાતરં વૈ જટાયુષમ્
પાંખો સળી ગયા પછી હું આ મહાન પર્વત પર પડી ગયો છું; હવે મારા વીર ભાઈ જટાયુને જોઈ શકતો નથી.
તસ્યૈવં વદતોઽસ્માભિર્હતો ભ્રાતા નિવેદિતઃ। વ્યસનં ભવતશ્ચેદં સંક્ષેપાદ્વૈ નિવેદિતમ્
તેવું કહેતા, અમે તેને જણાવી દીધું કે તેનો ભાઈ માર્યો ગયો છે; અને તેની દુઃખદ ઘટના સંક્ષિપ્તમાં કહી.
સ સમ્પાતિસ્તદા રાજઞ્શ્રુત્વાસુમહદપ્રિયમ્। વિષણ્ણચેતાઃ પપ્રચ્છ પુનરસ્માનરિંદમ
પછી, હે રાજા, સમ્પાતિએ એ દુઃખદ સમાચાર સાંભળ્યા પછી, દુઃખી હૃદયે અમને ફરી પુછ્યું, હે શત્રુવિનાશક.
કઃ સરામઃ કથં સીતા જટાયુશ્ચ કથં હતઃ। ઇચ્છામિ સર્વમેવૈતચ્છ્રોતું પ્લવગસત્તમાઃ
રામ કોણ છે? સીતાને કેવી રીતે લઈ જવામાં આવી? અને જટાયુ કેવી રીતે માર્યો ગયો? હું આ બધું સાંભળવા ઈચ્છું છું, હે વાનરશ્રેષ્ઠો.
તસ્યાહં સર્વમેવૈતદ્ભવતો વ્યસનાગમમ્। પ્રાયોપવેશને ચૈવહેતું વિસ્તરશોઽબ્રુવમ્
પછી મેં તેને તમારી બધી દુઃખદ ઘટના અને અમારે ઉપવાસનો સંકલ્પ કેમ કર્યો એ વિગતે સમજાવ્યું.
સોઽસ્માનાશ્વાસયામાસ વાક્યેનાનેન પક્ષિરાટ્। રાવણો વિદિતો મહ્યં લઙ્કા ચાસ્ય મહાપુરી
પક્ષીરાજે અમને આ શબ્દોથી આશ્વાસન આપ્યું: 'મને રાવણ અને તેની મહાન લંકા નગર વિશે જાણ છે.'
દૃષ્ટાપારે સમુદ્રસ્ય ત્રિકૂટગિરિકન્દરે। ભવિત્રી તત્ર વૈદેહી ન રમેઽસ્ત્યત્રવિચારણા
મહાસાગરના પાર્શ્વે, ત્રિકૂટ પર્વતની ગુફામાં, મેં વૈદેહીને જોયી છે; એ ત્યાં જ મળશે, આમાં કોઈ શંકા નથી.
ઇતિતસ્ય વચઃ શ્રુત્વા વયમુત્થાય સત્વરાઃ। સાગરક્રમણે મન્ત્રં મન્ત્રયામઃ પરંતપ
આ શબ્દો સાંભળીને, અમે તરત ઊભા થઈએ અને દરિયો કેવી રીતે ઓળંગવો તેની યોજના વિચારવા લાગ્યા, હે શત્રુઓને પરાજય આપનાર!
નાધ્યવાસ્યદ્યદા કશ્ચિત્સાગરસ્ય વિલઙ્ઘનમ્। તતઃ પિતરમાવિશ્ય પુપ્લુવેઽહંમહાર્ણવમ્। શતયોજનવિસ્તીર્ણં નિહત્ય જલરાક્ષસીમ્
કોઈ પણ દરિયો ઓળંગી શકે તેમ ન હતો ત્યારે, મેં પિતાજીના આશીર્વાદથી મહાસાગરમાં છલાંગ મારી, જે શતયોજન જેટલો પહોળો હતો, અને પાણીમાં રહેલા રાક્ષસોને હરાવી દીધા.