તસ્યાં જાતાસિ સા કન્યા રાજ્ઞો વીર્યેણ ચૈવહિ। તસ્માદ્વાસવિ ભદ્રં તે યાચે વંશકરં સુતમ્
એમાંથી તું કન્યા રૂપે, રાજાના વીર્યથી જન્મી. તેથી, હે શુભે, વસુએ તને વંશ વધારવા માટે પુત્ર માગ્યો હતો.
સંગમં મમ કલ્યાણિ કુરુષ્વેત્યભ્યભાષત
એણે કહ્યું: 'હે સુખી, મારો સંગ આપ.'
વિસ્મયાવિષ્ટસર્વાઙ્ગી જાતિસ્મરણતાં ગતા। સાબ્રવીત્પશ્ય ભગવન્પરપારે સ્થિતાનૃષીન્
આશ્ચર્યથી આખું શરીર થરથરી ઉઠ્યું અને ગયા જન્મની યાદ આવી. એણે કહ્યું: 'હે ભગવાન, સામે પાર ઊભેલા ઋષિઓને જુઓ.'
આવયોર્દૃષ્ટયોરેભિઃ કથં નુ સ્યાત્સમાગમઃ। એવં તયોક્તો ભગવાન્નીહારમસૃજત્પ્રભુઃ
'આ બધા જોઈ રહ્યા છે, તો આપણા વચ્ચે સંગ કેવી રીતે શક્ય છે?' એમ એણે કહ્યું, તો ભગવાને ધૂંધ પાથરી.
યેન દેશઃ સ સર્વસ્તુ તમોભૂત ઇવાભવત્। દૃષ્ટ્વા સૃષ્ટં તુ નીહારં તતસ્તં પરમર્ષિણા
જેના કારણે આખો પ્રદેશ અંધકારમય થઈ ગયો. મહાન ઋષિએ એ ધૂંધ સર્જી તે જોઈને,
વિસ્મિતા સાભવત્કન્યા વ્રીડિતા ચ તપસ્વિની
એ કન્યા આશ્ચર્યચકિત અને શરમાઈ ગઈ, અને તપસ્વિ બની.
ત્વત્સંયોગાચ્ચ દુષ્યેત કન્યાભાવો મમાઽનઘ। કન્યાત્વે દૂષિતે વાપિ કથં શક્ષ્યે દ્વિજોત્તમ
હે પાપરહિત, તારા સંગથી મારી કન્યાવસ્થા નષ્ટ થશે. જો મારી કન્યાવસ્થા બગડે, તો હું ઘરે કેવી રીતે જઈ શકીશ, હે શ્રેષ્ઠ દ્વિજ?
ગૃહ ગન્તુમુષે ચાહં ધીમન્ન સ્થાતુમુત્સહે। એતત્સંચિન્ત્ય ભગવન્વિધત્સ્વ યદનન્તરમ્
હે બુદ્ધિશાળી, હું ઘરે જવું છે, અહીં રહી શકતી નથી. આ બધું વિચારીને, હે ભગવાન, પછી શું કરવું તે નક્કી કરો.
એવમુક્તવતીં તીં તુ પ્રીતિમાનુષિસત્તમઃ। ઉવાચ મત્પ્રિયં કૃત્વા કન્યૈવ ત્વં ભવિષ્યતિ
એમ બોલનારાને મનથી પ્રસન્ન થઈ, શ્રેષ્ઠ પુરુષે કહ્યું: 'મારી ઇચ્છા પૂર્ણ કર્યા પછી પણ તું કન્યા જ રહીશ.'
વૃણીષ્વ ચ વરં ભીરું યં ત્વમિચ્છસિ ભામિનિ। વૃથા હિ ન પ્રસાદો મે ભૂતપૂર્વઃ શુચિસ્મિતે
'હે ડરપોક, તું જે ઇચ્છે તે વર માગ, હે સુંદર. મારા આશીર્વાદ ક્યારેય વ્યર્થ ગયા નથી, હે પવિત્ર સ્મિતવાળી.'
એવમુક્તા વરં વવ્રે ગાત્રસૌગન્ધ્યમુત્તમમ્। સચાસ્યૈ ભગવાન્પ્રાદાન્મનઃ કાઙ્ક્ષિતં પ્રભુઃ
આ રીતે કહેતાં, તેણીએ શ્રેષ્ઠ સુગંધિત શરીર મેળવવાનો વર માંગ્યો. ભગવાને આનંદથી તેણીને મનગમતો વર આપ્યો.
તતો લબ્ધવરા પ્રીતા સ્ત્રીભાવગુણભૂષિતા। જગામ સહ સંસર્ગમૃષિણાઽદ્ભુતકર્મણા
વર મળતાં, આનંદિત અને સ્ત્રીપણાની સૌંદર્યથી શોભાયમાન થયેલી તેણી, અદ્ભુત કૃત્યવાળા ઋષિ સાથે સંયોગમાં ગઈ.
તસ્યાસ્તુ યોજનાદ્ગન્ધમાજિઘ્રન્ત નરા ભુવિ
પૃથ્વી પર મનુષ્યો એક યોજન દૂરથી પણ તેણીનો સુગંધ અનુભવતા.
તસ્યા યોજનગન્ધેતિ તતો નામાપરં સ્મૃતમ્। ઇતિ સત્યવતી હૃષ્ટા લબ્ધ્વા વરમનુત્તમમ્
એ રીતે યોજન જેટલો સુગંધ ધરાવતી હોવાથી, તેણીને બીજું નામ મળ્યું. આ રીતે ખુશ થયેલી સત્યવતીએ અનન્ય વર પ્રાપ્ત કર્યો.
પરાશરેણ સંયુક્તા સદ્યો ગર્ભં સુષાવ સા। જજ્ઞે ચ યમુનાદ્વીપે પારાશર્યઃ સ વીર્યવાન્
પારાશર સાથે સંયોગ થતાં, તેણીએ તરત જ ગર્ભ ધારણ કર્યો; અને યમુના દ્વીપ પર પારાશરપુત્ર પરાક્રમી જન્મ્યો.
સ માતરમનુજ્ઞાપ્ય તપસ્યેવ મનો દધે। સ્મૃતોઽહં દર્શયિષ્યામિ કૃત્યેષ્વિતિ ચ સોઽબ્રવીત્
પુત્રએ માતાની પરવાનગી લઈને મન તપમાં લગાડ્યું; અને કહ્યું: 'જ્યારે પણ યાદ કરશો, હું કાર્ય માટે હાજર રહીશ.'
એવં દ્વૈપાયનો જજ્ઞે સત્યવત્યાં પરાશરાત્। ન્યસ્તોદ્વીપે યદ્બાલસ્તસ્માદ્દ્વૈપાયનઃસ્મૃતઃ
આ રીતે સત્યવતીના ગર્ભેથી પારાશરથી દ્વૈપાયનનો જન્મ થયો; બાળપણમાં દ્વીપ પર મુકાયો હોવાથી, તેને દ્વૈપાયન કહેવામાં આવે છે.
પાદાપસારિણં ધર્મં સ તુ વિદ્વાન્યુગે યુગે। આયુઃ શક્તિં ચ મર્ત્યાનાં યુગાવસ્થામવેક્ષ્યચ
તે વિદ્વાને દરેક યુગ પ્રમાણે ધર્મની સ્થાપના કરી, મનુષ્યોના આયુષ્ય અને શક્તિ તથા યુગની સ્થિતિને ધ્યાનમાં રાખી.
બ્રહ્મણો બ્રાહ્મણાનાં ચ તથાનુગ્રહકાઙ્ક્ષયા। વિવ્યાસ વેદાન્યસ્મત્સ તસ્માદ્વ્યાસ ઇતિ સ્મૃતઃ
બ્રહ્મા અને બ્રાહ્મણો પર કૃપા કરવા માટે, તેણે આપણા માટે વેદોને વિભાજિત કર્યા; તેથી તેને વ્યાસ તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.
વેદાનધ્યાપયામાસ મહાભારતપઞ્ચમાન્। સુમન્તું જૈમિનિં પૈલં શુકં ચૈવ સ્વમાત્મજમ્
તેણે સુમંતુ, જયમિની, પૈલ અને પોતાના પુત્ર શુકને વેદો તથા પાંચમો મહાભારત પાઠવ્યો.
પ્રભુર્વરિષ્ઠો વરદો વૈશંપાયનમેવ ચ। સંહિતાસ્તૈઃ પૃથક્ત્વેન ભારતસ્ય પ્રકાશિતાઃ
વરદાતા સર્વોપરી ભગવાને વૈશંપાયનને પણ શીખવ્યા; તેમના દ્વારા ભારતની સંહિતાઓ અલગ-અલગ પ્રગટ થઈ.
તથા ભીષ્મઃ શાન્તનવો ગઙ્ગાયામમિતદ્યુતિઃ। વસુવીર્યાત્સમભવન્મહાવીર્યો મહાયશાઃ
એ જ રીતે, શાંતનુ અને ગંગાના પુત્ર, અપરંપાર તેજસ્વી, વસુઓની શક્તિથી મહાપરાક્રમી અને પ્રસિદ્ધ ભીષ્મનો જન્મ થયો.
વૈદાર્થવિચ્ચ ભગવાનૃષિર્વિપ્રો મહાયશાઃ। શૂલે પ્રોતઃ પુરાણર્ષિરચોરશ્ચોરશઙ્કયા
વૈદાર્થ શાસ્ત્રના પંડિત, મહાન યશસ્વી ઋષિ, એક વખત ચોરીની શંકાથી, પુરાણ ઋષિ શૂળ પર ચઢાવવામાં આવ્યા હતા.
અણીમાણ્ડવ્ય ઇત્યેવં વિખ્યાતઃ સ મહાયશાઃ। સ ધર્મમાહૂય પુરા મહર્ષિરિદમુક્તવાન્
એ મહાન યશસ્વી ઋષિ અણીમાંડવ્ય તરીકે પ્રસિદ્ધ છે; પ્રાચીનકાળે મહર્ષિએ ધર્મને બોલાવીને આ રીતે કહ્યું હતું.
ઇષીકયા મયા બાલ્યાદ્વિદ્ધા હ્યેકા શકુન્તિકા। તત્કિલ્બિષં સ્મરે ધર્મ નાન્યત્પાપમહં સ્મરે
બાળપણમાં મેં એક શકુન્તિકા પક્ષીને ઈશીકાથી ઘાયલ કરી હતી; હે ધર્મ, એ જ પાપ મને યાદ છે, બીજું કોઈ પાપ મને યાદ નથી.
તન્મે સહસ્રમમિતં કસ્માન્નેહાજયત્તપઃ। ગરીયાન્બ્રાહ્મણવધઃ સર્વભૂતવધાદ્યતઃ
તો પછી, મારા અસીમ તપથી કેમ વિજય મળ્યો નહીં? બ્રાહ્મણ હત્યા બધાં જીવહિંસા કરતા પણ ભારે છે.
તસ્માત્ત્વં કિલ્બિષાદસ્માચ્છૂદ્રયોનૌ જનિષ્યસિ
આથી, આ પાપને કારણે, તું શૂદ્રના ગર્ભમાં જન્મ લેશે.
વિદ્વાન્વિદુરરૂપેણ ધાર્મિકઃ કિલ્બિષાત્તતઃ। સંજયો મુનિકલ્પસ્તુ જજ્ઞે સૂતો ગવલ્ગણાત્
એ રીતે, વિદ્વાન અને ધર્મનિષ્ઠ વિદુર એ પાપના પરિણામે જન્મ્યા; અને સંજય, મુનિસમાન, ગવલ્ગણના કુળમાં સૂત તરીકે જન્મ્યા.
સૂર્યાચ્ચ કુન્તિકન્યાયાં જજ્ઞે કર્ણો મહાબલઃ। સહજં કવચં બિભ્રત્કુણ્ડલોદ્યોતિતાનનઃ
સૂર્યદેવથી કુંતીમાંથી મહાબલી કર્ણ જન્મ્યા, જેમના શરીરે જન્મજાત કવચ અને ચમકતા કુંડળ હતા.
અનુગ્રહાર્થં લોકાનાં વિષ્ણુર્લોકનમસ્કૃતઃ। વસુદેવાત્તુ દેવક્યાં પ્રાદુર્ભૂતો મહાયશાઃ
લોકોના કલ્યાણ માટે, સર્વેના પૂજ્ય વિષ્ણુએ વસુદેવ અને દેવકીમાંથી મહાન યશવંત રૂપે અવતાર લીધો.