સ માસઃ પઞ્ચરાત્રેણ પૂર્ણો ભવિતુમર્હતિ। તતઃ શ્રોષ્યસિ રામેણ સહિતઃ સુમહત્પ્રિયમ્
આ મહિનો પાંચ રાતમાં પૂરો થવો જોઈએ; પછી તું રામ સાથે મળીને ખૂબ આનંદદાયક સમાચાર સાંભળશે.
ઇત્યુક્તો લક્ષ્મણત્તેન કવાનરેનદ્રેણ ધીમતા। ત્યક્ત્વારોષમદીનાત્મા સુગ્રીવં પ્રત્યપૂજયત્
એ વિદ્વાન વાનરરાજા સુગ્રીવે એમ કહ્યા પછી, લક્ષ્મણે પોતાનો ક્રોધ છોડી, નિરાશ ન થઈને, સુગ્રીવનો સન્માન કર્યો.
સરામં સહસુગ્રીવો માલ્યવત્પુષ્ઠમાસ્થિતમ્। ભિગમ્યોદયં તસ્ય કાર્યસ્ય પ્રત્યવેદયત્
સુગ્રીવ અને સરમા સાથે મળીને, ફૂલોથી ભરેલા માલ્યવત પર્વતની ચોટી પર ગયા અને ત્યાં પહોંચી, તેમણે કામની પ્રગતિની જાણકારી આપી.
ઇત્યેવંવાનરેનદ્રાસ્તે સમાજન્મુઃ સહસ્રશઃ। દિશસ્તિસ્રો વિચિત્યાથ ન તુ યે દક્ષિણાં ગતાઃ
આ રીતે હજારો વાનરો ત્યાં ભેગા થયા, જેમણે ત્રણ દિશાઓમાં શોધ કરી હતી, માત્ર દક્ષિણ તરફ ગયેલા વાનરો સિવાય.
આચખ્યુસ્તત્ર રામાય મહીં સાગરમેખલામ્। વિચિતાં ન તુ વૈદેહ્યા દર્શનં રાવણસ્ વા
તેઓએ રામને કહ્યું કે, દરિયાથી ઘેરાયેલી આખી ધરતી શોધી લીધી છે, પણ ન તો સીતા મળી અને ન રાવણ.
ગતાસ્તુ દક્ષિણામાશાં યે વૈ વાનરપુઙ્ગવાઃ। આશાવાંસ્તેષુ કાકુત્સ્થઃ પ્રાણાનાર્તોઽભ્યધારયત્
પણ જે શ્રેષ્ઠ વાનરો દક્ષિણ દિશામાં ગયા હતા, તેમાં કાકુત્સ્થ રામે પોતાનું આશ્રય એમ રાખ્યું કે કદાચ તેઓથી આશા છે.
દ્વિમાસોપરમે કાલે વ્યતીતે પ્લવગાસ્તતઃ। સુગ્રીવમભિગમ્યેદં ત્વરિતા વાક્યમબ્રુવન્
બે મહિના પૂરા થયા પછી, એ વાનરો ઝડપથી સુગ્રીવ પાસે આવ્યા અને એમણે કહ્યું:
રક્ષિતંવાલિના યત્તત્સ્ફીતં મધુવનં મહત્। ત્વયા ચ પ્લવગશ્રેષ્ઠ તદ્ભુઙ્ક્તે પવનાત્મજઃ
જે મોટું અને સમૃદ્ધ મધુવન પહેલા વાલી અને પછી તારા દ્વારા રક્ષાતું હતું, એ હવે પવનપુત્ર આનંદથી ભોગવી રહ્યો છે.
વાલિપુત્રોઽઙ્ગદશ્ચૈવ યે ચાન્યે પ્લવગર્ષભાઃ। વિચેતું દક્ષિણામાશાં રાજન્પ્રસ્થાપિતાસ્ત્વયા
વાલીપુત્ર અંગદ અને બીજા શ્રેષ્ઠ વાનરો, જેમને રાજા તું દક્ષિણ દિશા શોધવા મોકલ્યા હતા—
તેષામપનયં શ્રુત્વા મેને સકૃતકૃત્યતામ્। કૃતાર્થાનાં હિ ભૃત્યાનામેતદ્ભવતિ ચેષ્ટિતમ્
તેમના આ વર્તન વિશે સાંભળી, સુગ્રીવે માન્યું કે એમણે પોતાનું કાર્ય પૂર્ણ કર્યું છે, કારણ કે સફળ સેવકોનું આવું વર્તન હોય છે.
સ તદ્રામાય મેધાવી શશંસ પ્લવગર્ષભઃ। રામશ્ચાપ્યનુમાનેન મેને દૃષ્ટાં તુ મૈથિલીમ્
એ બુદ્ધિશાળી વાનરરાજે રામને આ વાત કહી, અને રામે પણ અંદાજથી માન્યું કે માઇથિલી સીતા મળી ગઈ છે.
હનુમત્પ્રમુખાશ્ચાપિ વિશ્રાન્તાસ્તે પ્લવઙ્ગમાઃ। અભિજગ્મુર્હરીન્દ્રં તં રામલક્ષ્મણસન્નિધૌ
પછી હનુમાનના નેતૃત્વમાં એ વાનરો, આરામ કર્યા પછી, રામ અને લક્ષ્મણની હાજરીમાં વાનરરાજ સુગ્રીવ પાસે આવ્યા.
ગતિં ચ મુખવર્ણં ચ દૃષ્ટ્વારામો હનૂમતઃ। અગમત્પ્રત્યયં ભૂયો દૃષ્ટા સીતેતિ ભારત
રામે હનુમાનની ચાલ અને ચહેરા પરનો આનંદ જોઈને, ફરીથી વિશ્વાસ થયો કે સીતા મળી ગઈ છે.
હનૂમત્પ્રમુખાસ્તે તુ વાનરાઃ પૂર્ણમાનસાઃ। પ્રણેમુર્વિધિવદ્રામં સુગ્રીવં લક્ષ્મણં તથા
હનુમાનના નેતૃત્વમાં એ વાનરો, આનંદથી ભરેલા, વિધિપૂર્વક રામ, સુગ્રીવ અને લક્ષ્મણને વંદન કર્યા.
તાનુવાચાનતાન્રામઃ પ્રગૃહ્ય સશરં ધનુઃ। અપિ માં જીવયિષ્યધ્વમપિ વઃ કૃતકૃત્યતા
રામે ધનુષ્ય અને બાણ પકડીને, નમેલા વાનરોને પૂછ્યું: 'શું તમે મને જીવતો રાખશો? શું તમારું કાર્ય પૂરું થયું છે?'
અપિ રાજ્યમયોધ્યાયાં કારયિષ્યામ્યહં પુનઃ। નિહત્યસમરે શત્રૂનાહૃત્યજનકાત્મજામ્
'શું હું ફરી અયોધ્યામાં રાજય સ્થાપીશ, જ્યારે યુદ્ધમાં દુશ્મનોને હરાવી અને જનકનંદિનીને પાછી લાવીશ?'
અમોક્ષયિત્વાવૈદેહીમહત્વા ચ રણે રિપૂન્। હૃતદારોઽવધૂતશ્ચનાહં જીવિતુમુત્સહે
'જ્યારે સુધી હું વૈદેહીને મુક્ત ન કરું અને યુદ્ધમાં દુશ્મનોને ન હરાવું, ત્યાગેલી પત્ની અને અપમાન સાથે હું કેમ જીવું?'
ઇત્યુક્તવચનં રામં પ્રત્યુવાચાનિલાત્મજઃ। પ્રિયમાખ્યામિ તે રામ દૃષ્ટા સા જાનકી મયા
રામના આ શબ્દો સાંભળી, પવનપુત્ર હનુમાને કહ્યું: 'રામ, હું તને ખુશખબર આપું છું—મારે સીતા જોઈ છે.'
વિચિત્ય દક્ષિણામાશાં સપર્વતવનાકરામ્। શ્રાન્તાઃ કાલે વ્યતીતે સ્મ દૃષ્ટવન્તો મહાગુહાં
'અમે દક્ષિણ દિશામાં પર્વતો, જંગલો અને ગુફાઓ શોધી, લાંબો સમય થાક્યા પછી એક મોટી ગુફા શોધી.'
પ્રવિશામો વયં તાં તુ બહુયોજનમાયતામ્। અન્ધકારાં સુવિપિનાં ગહનાં કીટસેવિતામ્
'અમે એ વિશાળ, અંધકારમય, ઘન જંગલથી ભરેલી અને જીવજંતુઓથી ભરેલી ગુફામાં પ્રવેશ્યા.'
ગત્વા સુમહદધ્વાનમાદિત્યસ્ પ્રભાં તતઃ। દૃષ્ટવન્તઃ સ્મ તત્રૈવભવનં દિવ્યમન્તરા
અમે લાંબો માર્ગ કાપ્યા પછી, ત્યાં સૂર્યની તેજસ્વી કિરણો જોઈ અને એ જ જગ્યાએ એક દિવ્ય મહેલ નજરે પડ્યો.
ગયસ્ કિલ દૈત્યસ્ તદા સદ્વેશ્મ રાઘવ। તત્રપ્રભાવતી નામ તપોઽતપ્યત તાપસી
એ મહેલ કદી દૈત્ય ગયાનું હતું એવું કહેવાય છે, હે રાઘવ, અને ત્યાં પ્રભાવતી નામની એક સ્ત્રી તપસ્વિ તપ કરી રહી હતી.
તયા દત્તાનિ ભોજ્યાનિપાનાનિવિવિધાનિ ચ। ભુકત્વા લબ્ધબલાઃ સન્તસ્તયોક્તેન પથા તતઃ
તેણે અમને વિવિધ જાતના ખોરાક અને પીણાં આપ્યાં; અમે તે બધું ખાઈને તાકાત મેળવી, પછી તેણે બતાવેલી દિશામાં આગળ વધ્યા.
નિર્યાય તસ્માદુદ્દેશાત્પશ્યામો લવણામ્ભસઃ। સમીપે સહ્યમલયૌ દર્દુરં ચ મહાગિરિમ્
એ સ્થળ છોડીને, અમે લવણયુક્ત પાણી પાસે સહ્યાદ્રિ અને મલય પર્વતો તથા મહાન દર્દુર પર્વત જોયા.
તતો મલયમારુહ્ય પશ્યન્તો વરુણાલયમ્। કવિષણ્ણા વ્યથિતાઃ ખિન્ના નિરાશા જીવિતે ભૃશમ્
પછી અમે મલય પર્વત પર ચઢી, ત્યાંથી વરુણનું નિવાસસ્થાન જોયું અને ખૂબ જ હતાશ, થાકેલા અને જીવની આશા ગુમાવી દીધી.
અનેકશતવિસ્તીર્ણં યોજનાનાં મહોદધિમ્। તિમિનક્રઝષાવાસં ચિન્તયન્તઃ સુદુઃખિતાઃ
અમે અનેક યોજન જેટલું વિશાળ, તિમિ, મગર અને માછલીઓથી ભરેલું મહાસાગર જોઈને ખૂબ જ દુઃખી થઈ ગયા.
તત્રાનશનસંકલ્પં કૃત્વાઽઽસીના વયં તદા। તતઃ કથાન્તે ગૃધ્રસ્ય જટાયોરભવત્કથા
ત્યાં અમે ઉપવાસ કરવાનો સંકલ્પ કરીને બેઠા, અને વાતચીતના અંતે ગૃધ્ર જટાયુ વિશે વાત શરૂ થઈ.
તતઃ પર્વતશૃઙ્ગાભં ઘોરરૂપં ભયાવહમ્। પક્ષિણં દૃષ્ટવન્તઃ સ્મ વૈનતિયેમિવાપરમ્
પછી અમે એક પર્વતની ચોટી જેવું, ભયાનક અને ભયજનક રૂપ ધરાવતું, બીજું ગરુડ જેવું વિશાળ પક્ષી જોયું.
સોઽસ્માનતર્કયદ્ભોક્તુમથાભ્યેત્ય વચોઽબ્રવીત્। ભોઃ ક એષ મમ ભ્રાતુર્જટાયોઃ કુરુતે કથામ્
એ પક્ષી અમને ખાવાની ઈચ્છા રાખીને નજીક આવ્યું અને પુછ્યું: 'મારા ભાઈ જટાયુની વાત કોણ કરે છે?'
સંપાતિર્નામ તસ્યાહં જ્યેષ્ઠો ભ્રાતા ખગાધિપઃ। અન્યોન્યસ્પર્ધયા રૂઢાવાવામદિત્યસત્પદમ્
હું સમ્પાતિ, તેનું મોટું ભાઈ અને પક્ષીઓનો રાજા છું; અમે બંને સ્પર્ધામાં સૂર્ય સુધી ઉડી ગયા હતા.